Pan nid yw rheoli ynni i’r ‘person ynni’ yn unig

Blog gwadd gan Geraint Norman, Gweithgor Asedau Cenedlaethol yw hon.

Ar ddiwedd mis Mehefin, cymerais ran mewn seminar Gyfnewidfa Arfer Da. Roedd yr un yma ar Reoli Ynni. Fel Neville Rookes o Gymdeithas Llywodraeth Leol Cymru (sydd eisoes wedi blogio am y seminar), helpais i hwyluso’r gweithdy ar y diwrnod. Roedd llawer o arbenigwyr ynni yn y seminar, ond beth oedd mwyaf diddorol i mi oedd yr angen i osgoi agwedd ‘bytiog’ i reoli ynni. Gwnewch reoli ynni yn rhan o waith bob dydd pawb a byddwch yn mynd llawer pellach na gadael y cyfan i’r arbenigwyr ynni yn unig.

National Assets Working Group / Gweithgor Asedau Cenedlaethol

Nid wyf yn gwybod os bydd pob darllenwr yn cytuno â mi ar unwaith. Mewn rhai sefydliadau, cyfrifoldeb y tîm cyfleusterau yw ynni ac nid yw bob amser yn ennyn diddordeb uwch arweinyddiaeth. Ond beth am y Cynllun Effeithlonrwydd Ynni CRC? Beth am arbed arian mewn cyfnod caled? Gall sicrhau y gall ynni yn cael ei reoli ar draws eich sefydliad arwain at rai manteision gwirioneddol.

Roedd hi’n wych clywed llawer o arfer da gan gynrychiolwyr. Roedd yna hefyd lawer o rannu syniadau ac enghreifftiau lle mae rheoli ynni gwell wedi gwella gwasanaethau. Roedd gen i ddiddordeb arbennig mewn tri syniad a drafodwyd yn ystod y seminar.

  1. Cynnwys rheoli ynni mewn adolygiadau perfformiad staff. Mae’n swnio ychydig yn frawychus, ond gallai fod yn ffordd effeithiol o sicrhau bod pob adran yn cadw ar ben defnydd ynni. Mae hefyd yn ffordd o ddangos sgiliau rheoli da; staff a rheoli cyllideb. Gall gyfarwyddwyr hefyd ddal eu rheolwyr yn atebol os ydynt yn cael eu gwneud yn gyfrifol am yr agwedd benodol hon o arbed arian.
  2. Ennyn diddordeb uwch arweinwyr mewn effeithlonrwydd ynni. Rwyf yn gwybod nid yw bob amser yn hawdd, ond bydd ei wneud yn un o amcanion allweddol eich sefydliad yn rhoi cryn dipyn o drosoledd i gyflawni pethau. Roedd gan Renia Kotynia o Gyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam rhai enghreifftiau da o sut i gynnwys uwch arweinyddiaeth.
  3. Ceisiwch wneud arbed ynni yn hwyl. Wrth gwrs, dylai fod yn rhan o’ch strategaeth ac wrth gwrs dylid ei fonitro a’i reoli’n ofalus – ond dylai hefyd gynnwys eich cydweithwyr. Yn ystod y seminar, clywais am systemau sticer lliw, blacowts a gofyn i staff eu barn ar brosiectau ynni newydd. Gallai’r rhain fod yn ffyrdd da i wneud yn siŵr bod pawb yn meddwl am arbed ynni wrth iddynt fynd at eu gwaith bob dydd, ac nid dim ond y rheolwr ynni.

Felly, beth ydw i a’r Gweithgor Asedau Cenedlaethol yn mynd i gymryd o’r seminar hon? Wel, yn gyntaf fel grŵp mae angen i ni drosglwyddo allbynnau’r seminar i’r sectorau. Yna mae’n rhaid i ni gadw rheoli ynni ar yr agenda ac ystyried yr angen ar gyfer digwyddiadau yn y dyfodol. Fel Grŵp byddwn hefyd yn cefnogi Swyddfa Archwilio Cymru yn ei seminarau dysgu a rennir dyfodol. Edrychaf ymlaen at weld rhai ohonoch yno.

Dysgu i Rannu – sut all weithio ar y cyd helpu’r sector cyhoeddus

7. WLGA Blog ImageErthygl gwadd gan Neville Rookes, Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru

Yn ddiweddar, gweithiais i gyda’r Gyfnewidfa Arfer Da yn Swyddfa Archwilio Cymru i helpu rhedeg seminar ar Reoli Ynni. Dwi’n gweithio i Gymdeithas Llywodraeth Leol Cymru (CLlLC) ac fe drafodwyd nifer o bynciau yn y seminar sydd yn apelio at y rhan fwyaf o awdurdodau lleol. Roedd rhywbeth yna i bawb. Felly, roeddwn i am rannu beth ddysgais i o’r seminar a phamfod y  gwersi yma yn bwysig i lywodraeth leol – ac wrth gwrs, beth fydd camau nesaf CLlLC.

Pam ddewisodd CLlLC weithio ar y cyd â Swyddfa Archwilio Cymru ac Arfer Da Cymru ar gyfer y seminar? Agorodd y seminar ddrysau i ni o ran datblygu polisïau, oherwydd fe wnaeth i mi sylweddoli bod gan sectorau eraill ddulliau gwahanol o reoli ynni y gellir eu haddasu ar gyfer anghenion llywodraeth leol. Does dim angen ail-ddyfeisio’r olwyn, gan y gallai llywodraeth leol gymryd ysbrydoliaeth gan nifer o sectorau eraill.

A pam ddewision ni rheoli ynni fel pwnc i gydweithio arno? Rydym yn helpu i redeg cyfres o seminarau ar reoli asedau ac fe ddechreuom ni’r gyfres gydag ynni. Rydym yn cydnabod bod asedau yn ardal lle mae angen i ni fod yn fwy clyfar yn cadw ar ben beth sydd gyda ni a sut allwn ni defnyddio hwn yn fwy effeithlon ac effeithiol. Nid yw hwn i wneud â buddsoddi mewn prosiectau cyfalaf enfawr; mae i wneud ag addasu neu ffitio systemau / technoleg i adeiladau sy’n bodoli eisoes er mwyn rheoli a lleihau defnydd – ac wrth gwrs costau dosbarthu gwasanaethau.

Mae gan y seminarau yma amgylchedd wedi ymlacio sydd yn gwneud y cynrychiolwyr yn gyfforddus i gymryd rhan yn y gweithdai a gweithio â phobl nad ydynt fel arfer yn ymgysylltu â hwy. Rydym wedi derbyn adborth positif am y darnau dysgu a rhannu o’r gweithdai, lle drafododd y cynrychiolwyr y gwaith maent yn ei wneud a beth maen nhw’n cael trafferth ei wneud. Dwi nawr yn deall y ‘peth traws-sector’ yma – rydym i gyd yn dod ar draws yr un problemau, felly gallwn ni ddysgu o’n gilydd.

Felly, beth yw fy nghamau nesaf ar ôl y seminar yma?

Fel hwylusydd ar gyfer un o’r gweithdai, ni ches i’r cyfle i gymryd rhan yn y rhai eraill ar y dydd, felly byddai’n ail-ymweld â gwefan SAC i weld pa arfer da allai eu cymryd o’r rhain. Trwy’r seminar yma, gallai weld sut allwn ni ddysgu o gyrff cyhoeddus eraill ac fe fydda i’n gwasgaru’r neges. Ond dwi hefyd yn sylweddoli bod yna bobl ac adrannau tu fewn i’n sefydliadau ni y gallwn ddysgu oddi wrthynt ac fe fyddai’n siŵr o chwilio am y cysylltiadau yma a’u rhannu nhw.

O fewn diwrnod neu ddau o gymryd rhan yn y seminar, gofynnodd ein harweinwr cyllid i mi os oeddwn yn  ymwybodol o unrhyw gysylltiadau yn gweithio ar brosiectau goleuadau LED – a diolch i’r seminar roedd gen i gwpwl o enwau i’w rhoi iddo yn syth!

– Neville

5 Ateb Sydyn mewn Rheoli Ynni

4. Energy Management PhotoWythnos diwethaf, daeth grŵp o arbenigwyr mewn ynni – gyda chyfanswm o dros 300 mlynedd o brofiad – at ei gilydd yn ein Seminar Rheoli Ynni. Gyda chyfoeth o wybodaeth fel hyn mewn un ystafell, roedd trafodaeth ddiddorol iawn o ddulliau gwahanol o reoli ynni. Ni ddylai’r wybodaeth yma gael ei gyfyngu i rheini a fynychodd y Seminar, felly hoffwn rhannu gyda chi rhai syniadau a dulliau allweddol fe ddysgais i yn ystod y diwrnod. Y bwriad, fel arfer, yw eich ysbrydoli chi i gymryd risgiau sydd wedi eu rheoli a’u hystyried yn dda ac addasu neu ddewis rhannau o ddulliau llwyddiannus.

  1. Peidiwch ag anghofio dŵr, yr adnodd sy’n aml yn cael ei anghofio. I rai sefydliadau, gall dŵr fod yn gyfle cudd i arbed arian. Roedd rhai esiamplau da yn y seminar o ddefnyddio archwiliadau dŵr a systemau monitro i adnabod problemau (fel gollyngiad) ac ymateb yn gyflym – yn ogystal â newid ymddygiad pan mae patrymau anarferol yn ymddangos. Cyn bo hir, byddwn ni’n llwytho astudiaeth achos newydd o Fwrdd Iechyd Aneurin Bevan ar y pwnc yma; mae’r Bwrdd wedi gweld rhai llwyddiannau da o reoli dŵr effeithiol. Cadwch lygad ar ein cyfrif Twitter ar gyfer mwy o wybodaeth ar hyn.
  2. Y buddiannau go iawn o fonitro ynni. Mae ffeithiau a ffigyrau yn aml yn cael eu hadrodd i uwch-reolwyr, ond gellir eu defnyddio i greu tabl cynghrair ar gyfer adrannau; mae cystadlu yn aml yn ffordd dda i newid ymddygiad. Trafododd rhai cynrychiolwyr eu defnydd nhw o dablau cynghrair ac fe aeth rhai i ffwrdd yn bwriadu dechrau defnyddio tablau cynghrair – y buddiannau o rannu dysgu.
  3. Ymgorffori rheoli egni yn eich sefydliad. Trafododd y cynrychiolwyr adrodd rheolaidd i lefel uwch-arweinwyr ac ymgysylltu â staff cyn prosiectau newydd. Un syniad arbennig o ddiddorol i mi oedd ymgorffori rheoli ynni o fewn gwerthusiad staff. Mae hwn yn galluogi’r Prif Weithredwr i herio’r Arweinwyr, a’r Arweinwyr i herio’r Rheolwyr Adran. Dadleuol efallai, ond gallai hwn gael ei addasu ar gyfer sefydliadau gwahanol.
  4. Nid yw’n angenrheidiol dechrau prosiectau rheoli ynni o ddim. Mae ffitio technoleg i systemau sy’n bodoli eisoes yn bosib ac fe rannodd y cynrychiolwyr rhai esiamplau da o redeg prosiectau mewn adeiladau sy’n bodoli eisoes. Fe ganolbwyntiodd cyflwyniad Dŵr Cymru ar reoli beth sydd yno yn barod yn hytrach na gwario arian ar dechnoleg newydd drud.
  5. Gwnewch y maths. Ni fydd pob prosiect rheoli ynni yn addas ar gyfer eich sefydliad, yn arbennig pan fo cyllid yn dynn. Ond peidiwch ag ofni buddsoddi i arbed yn y tymor hir. Yn hytrach, fe ddysgais i o drafodaeth y dydd bod angen ystyried yn ofalus pa brosiectau sydd fwyaf addas i’ch sefydliad. Er enghraifft, cafwyd gyflwyniad diddorol gan Geoff Walsh o Fwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a’r Fro ar ffitio goleuadau LED mewn i hen adeilad – ond fe allai hwn weithio’n well mewn adeiladau â goleuni 24/7 yn hytrach nag oriau swyddfa fer.

Dim ond rhai o’r syniadau gwych rhannodd y cyflwynwyr a’r cynrychiolwyr yn ystod y seminar. Cyn bo hir, byddwn yn llwytho’r dulliau rhannodd pobl yn ystod y dydd, yn ogystal â rhai o’r problemau cyffredin. Cymerwch olwg ar yr allbynnau yma i weld os oes unrhyw brosiectau hoffech glywed mwy amdanynt, neu unrhyw un allwch chi eu helpu.

Gwneud y mwyaf o’ch asedau

Oeddech chi’n gwybod bod costau ynni busnes wedi codi o 243% ers 2006?

Na, doeddem ni 3. Asset Management Imageddim chwaith. Mae sector cyhoeddus Cymru yn ymwybodol o’r angen i leihau costau a gwella gwasanaethau. Ond beth ydych chi’n ei wneud pan rydych yn wynebu costau sydd yn ymddangos i fod allan o’ch rheolaeth? Gallwch geisio reoli eich asedau yn well trwy ddefnyddio syniadau neu ddulliau newydd. Bwriad Cyfnewidfa Arfer Da Swyddfa Archwilio Cymru yw’ch cynorthwyo i ddod ar draws y syniadau a’r dulliau newydd trwy gynnig seminarau, adnoddau a chanllawiau am ddim ar reoli asedau.

Beth ydym yn ei olygu gyda rheoli asedau?

Mae’n cwmpasu amrediad o bynciau, gan gynnwys ynni, TG, fflyd, adeiladau a pheiriannau – pethau sydd eu hangen arnoch i wneud i’ch sefydliad weithio. Tra eich bod methu gwaredu’r asedau yma o’ch cyllideb, fe allwch chi geisio eu rheoli yn well. Y bwriad yw arbed arian heb gael effaith negatif ar ddarparu gwasanaethau.

Mae gwaith da wedi cael ei wneud ar draws y DU ar reoli asedau. Mae dros £800m wedi cael ei arbed ers 2004 yn ystâdau llywodraeth ganolog, yn ôl Swyddfa Archwilio Gogledd Iwerddon. Yng Nghymru, mae’r Gweithgor Asedau Cenedlaethol yn cynorthwyo sefydliadau i weithio gyda’i gilydd i arbed arian. Ond mae costau yn codi o hyd a nawr bod datblygu cynaliadwy yn dyfod yn egwyddor graidd i’r sector cyhoeddus yng Nghymru, beth am edrych ar rai syniadau newydd?

Dyna beth mae’r Gyfnewidfa Arfer Da yn ei wneud eleni. Rydym yn bwriadu rhedeg seminarau am ddim a chasglu arfer da ar reoli ynni, fflyd, TG ac adeiladau. Fe rannwn ni rai syniadau a themâu allweddol sy’n deillio o’n gwaith ar y blog yma ac ar ein gwefan. Yn y cyfamser, efallai bydd y wybodaeth rydym wedi ei gasglu eisoes yn ddefnyddiol i chi.

Pam fod dod ar draws syniadau newydd yn bwysig? Mae’r sector cyhoeddus yng Nghymru yn wynebu cyfnod ariannol tynn ac fe all risgiau sydd wedi eu rheoli a’u hystyried yn dda helpu. Gall rhannu a dysgu o brofiadau ein gilydd gynorthwyo sefydliadau i ddelio â rheoli asedau mewn ffordd newydd. Yn lle brwydro â rheoli ynni ar eich pennau eich hunain, gallwch addasu dulliau llwyddiannus sefydliad arall – dyna ein hathroniaeth.

Beth arall sydd ar gael?

Gallai gwefan newydd y Gweithgor Asedau Cenedlaethol fod yn lle da i ddechrau. Mae gan yr Ymddiriedolaeth Arbed Ynni flog gyda rhai syniadau diddorol ac mae gan y Guardian gasgliad o astudiaethau achos ar gynaliadwyedd oddi wrth fusnesau. Bydd ychydig o ymchwil cyffredinol yn troi lan nifer o syniadau allai fod yn ddefnyddiol.

Nid yw rheoli asedau ar gyfer eich adran ystadau a chyfleusterau yn unig. Mae’n galluogi  gwasanaethau ar draws eich holl sefydliad. Gallwch dreulio ychydig o amser yn datblygu eich strategaeth a gweld pa newidiadau allwch chi eu gwneud i arbed arian. Os nad ydych yn gyfarwydd â rheoli asedau, gallwch wneud ychydig o ymchwil i weld pa mor bwysig ydyw a beth allwch chi ei gyflawni.

Cadwch olwg ar ein gwefan ar gyfer syniadau ac adnoddau newydd i’ch cynorthwyo i edrych eto ar eich rheolaeth o asedau. Bydd casgliad o adnoddau rheoli ynni ar gael ddiwedd mis Gorffennaf. Gallwch hefyd weld gwybodaeth am ein Seminar Rheoli Ynni ar ein gwefan. Ar y dydd, gallwch ddilyn #WAO_EM ar Twitter i weld syniadau a dulliau newydd.

Hoffem glywed oddi wrthoch os ydych chi’n gwneud gwaith diddorol ar y pwnc yma neu os ydy’n syniadau yn arbennig o ddefnyddiol i chi – gadewch sylwad i ni isod.