Tag Archif: vanguard

Astudio a diben: Meddwl ar ffurf systemau a gwasanaethau cyhoeddus

Read this blog post in English

Sut gellir cymhwyso Meddwl ar Ffurf Systemau i wasanaethau cyhoeddus? Mae Dyfrig Williams yn myfyrio ar yr hyn a ddysgodd o ddarllen “The Whitehall Effect.”

Ar ôl cael ysbrydoliaeth gan sgyrsiau â Kelly Doonan a Sianel Llyfrau GovCamp Cymru ar Slack, rwyf newydd orffen darllen “The Whitehall Effect” gan John Seddon. Disgrifiwyd y llyfr fel “gyfrif digyfaddawd o’r ffordd y mae Whitehall wedi gwaethygu gwasanaethau cyhoeddus yn systematig ac yn wrthnysig”, felly doeddwn i ddim yn disgwyl darllen rhywbeth ysgafn. Mae Seddon hefyd yn weddol feirniadol am rôl archwilio ac arolygu, felly dydw i ddim yn hollol siŵr y byddai eisiau cael ei ddal mewn lifft gyda mi. Wedi dweud hynny, rwy’n siŵr yr hoffai gael sgwrs dda â mi amdani. Dyma’r hyn a ddysgais o’r llyfr:

Diben

Model Vanguard o feddylfryd gwell, lle mae mesurau yn deillio o ddiben, sy'n rhyddhau dullYn ddiweddar, cynhaliodd y Gyfnewidfa Arfer Da ein diwrnod i ffwrdd cyntaf fel tîm er mwyn rhoi cyfle i ni feddwl a ydym yn gweithio mor effeithiol ag y gallem. Roedd rhywfaint o drafodaeth am sut rydym yn mesur llwyddiant, rhywbeth rwyf wedi meddwl amdano gryn dipyn ers fy rôl flaenorol, lle roedd targedau arianwyr yn golygu fy mod yn cyfrif pethau nad oedden nhw mewn gwirionedd yn dangos gwelliant gwasanaeth. Yn y pen draw, roeddwn i’n mesur pethau fel nifer y tanysgrifwyr i’n cylchlythyr. Gofynnwyd i ni wneud hyn gan ei fod yn rhywbeth hawdd ei fesur, sy’n cyferbynnu â’r dasg anodd o ddangos tystiolaeth o newid gwasanaeth gwirioneddol. Pwynt Seddon yw bod y fath feddwl yn creu diben mewn ffaith (cael mwy o danysgrifwyr) yn lle’r diben gwirioneddol (hwyluso gwelliant). Drwy ddeillio mesuriadau o safbwynt cwsmer o ddiben y sefydliad, rydym yn mesur pethau sydd o bwys.

Wrth gymhwyso hyn i’n gwaith, pe baem yn mesur llwyddiant yn ôl nifer y cynrychiolwyr sy’n mynd i’n digwyddiadau, gallem roi’r gorau i wneud gwaith ar bethau fel Safonau Agored a chanolbwyntio ar bynciau poblogaidd yn lle hynny, er ein bod yn gwybod bod eu defnydd yn cefnogi integreiddio gwasanaethau cyhoeddus. Dylai ein mesuriadau go iawn ddeillio o’n diben, sef helpu gwasanaethau cyhoeddus i wella a chyflwyno gwasanaethau gwell. Mae hyn yn golygu edrych ar ganlyniadau yn hytrach nag allbynnau – mae angen i ni barhau â’n dull gwerthuso lle rydym yn dangos tystiolaeth o sut mae ein gwaith wedi arwain at wella gwasanaethau cyhoeddus.

Dysgu o…. astudio

Mae John Seddon yn myfyrio ar System Gynhyrchu Toyota yn y llyfr. Mae’n siarad am sut mae adnoddau’r broses wedi cael eu defnyddio fel rhan o fethodoleg ddarbodus i gyflawni arbedion.

Dyma ychydig o gefndir i chi – datblygodd Toyota gortyn Andon, sy’n grymuso gweithwyr i stopio’r broses gynhyrchu pan mae yna broblem a galw am help. Roedd hyn yn groes i’r ffordd gonfensiynol o feddwl, gan fod pobl yn meddwl y byddai hyn yn arafu cynhyrchiant. Digwyddodd hynny ar y cychwyn, cyn iddyn nhw ddechrau cynhyrchu’n gyflymach, yn rhatach ac yn fwy dibynadwy.

Yr hyn mae Seddon yn cynghori yn ei erbyn yw rhoi’r adnoddau hynny ar waith heb ddeall yn gyntaf y cyd-destun mae pobl yn gweithio ynddo, sy’n arbennig o wir mewn amgylcheddau gwasanaethau cyhoeddus cymhleth. Rydym wedi blogio o’r blaen ar sut gellir defnyddio Fframwaith Cynefin er mwyn deall y broses o ddefnyddio’r adnoddau hyn yn well pan fo’r berthynas rhwng achos ac effaith yn aneglur.

Felly sut rhoddodd Toyota hynny ar waith? Mae Seddon yn sôn y byddai Ohno yn “darlunio cylch sialc ar lawr y ffatri ac yn dweud wrth ei reolwyr am sefyll yno ac astudio’r system ar waith, ar y llawr.” Prin y rhoddir adnoddau arwyddocaol i’r cam astudio hwn yn y sector cyhoeddus, ond mae’n rhywbeth y mae sefydliadau fel Ricoh UK yn ei wneud drwy fat Gemba ac mae Gwasanaeth Digidol y Llywodraeth yn ei wneud drwy ganolbwyntio ar anghenion defnyddwyr.

Roeddwn i’n cytuno â hyn gan mai egwyddorion sylfaenol ein tîm yw nad yw un ateb yn addas i bawb ac y dylai pobl geisio addasu, nid mabwysiadu’r dulliau rydym yn eu rhannu. Felly, mae’r cam astudio’n allweddol er mwyn deall sut y gellir rhoi unrhyw beth sy’n cael ei ddysgu o waith y Gyfnewidfa Arfer Da ar waith. A throi’n ôl at enghraifft Toyota, ni fydd gosod cortyn Andon yn gwella ansawdd ceir ynddo’i hun. Mae angen rhoi’r meddwl sydd y tu ôl i’r cortyn ar waith hefyd. Ni ellir disgwyl yr un canlyniadau heb y meddylfryd iawn neu os nad yw’r sefydliad wedi cymryd y camau priodol i rymuso staff.

Ble awn ni nesaf?

Os hoffech gael mwy o wybodaeth am y cam astudio, mae Simon Pickthall wedi ysgrifennu blogbost gwych i ni ar sut mae astudio’n lliniaru risg. Yn y gorffennol, mae hefyd wedi edrych ar sut mae Vanguard yn defnyddio profiadau normadol er mwyn annog ymrwymiad mewn post ardderchog arall.

Os hoffech weld enghreifftiau o sut mae gwasanaethau cyhoeddus Cymru yn rhoi Meddwl Systemau ar waith, rhannodd Dilwyn Williams, Cyngor Gwynedd, â ni sut mae’n gwneud hynny’n union, a rhannon ni hefyd sut defnyddiodd Cyngor Sir Fynwy ddull FISH (Find Individiual Solutions Here) yn ein seminar Atal. Mae’r fideo isod yn drosolwg gwych o’r hyn maen nhw’n ei wneud.

O’m rhan i, byddaf yn meddwl am feddwl! Rwy’n mynd i feddwl am sut rydym yn cymhwyso’r cam astudio hwn i’n gwaith, a hefyd yn trosglwyddo rhywfaint o’r meddwl hwn ynghylch mesuriadau i’n dulliau gwerthuso. Wrth i ni weithio i wella gwasanaethau cyhoeddus, mae’n bwysig i ni weithredu ar yr hyn a ddywedwyd, a bod ein mesuriadau wir wedi deillio o ddiben er mwyn i ni gefnogi sefydliadau yng Nghymru yn effeithiol i gyflwyno gwasanaethau cyhoeddus gwell.

Sut mae astudio yn lliniaru risg

Read this blog post in English

Mae Archwilydd Cyffredinol Cymru yn annog dull o reoli risg yn effeithiol yn nigwyddiadau’r Gyfnewidfa Arfer Da. Rhannodd Simon Pickthall ychydig o wybodaeth ar ddull Vanguard cyn gwaith y Gyfnewidfa Arfer Da ar reoli risg yn effeithiol.

Ffotograff o Simon Pickthall o Vanguard

Simon Pickthall o Vanguard

Rydym yn wynebu pwysau ariannol nas gwelwyd ei debyg erioed o’r blaen, ynghyd ag a’r goblygiadau ymarferol o weithio’n agosach gyda phartneriaid.

Yn yr amgylchedd hwn, mae’n anodd dychmygu cymryd risgiau sydd wedi’u rheoli’n dda. Gall y gwrthdaro rhwng y ffaith bod pwysau ariannol yn ei gwneud yn angenrheidiol meddwl yn radical, tra bod pwysau ariannol yn gwneud i feddwl yn radical ymddangos yn risg sylweddol ein tynnu i wahanol gyfeiriadau ar yr un pryd.

Fodd bynnag, nid yw meddwl yn radical yn peri risg os caiff ei wneud yn dda.

Yn aml cawn ein hunain mewn cyfarfodydd, yn trafod cynllunio gwasanaethau a’u gweithredu mewn modd radical. Trefnir y cyfarfodydd hyn o amgylch diweddariadau misol, ac amserlenni cyflwyno adroddiadau chwarterol. Gofynnir i weithgorau nodi’r logisteg a llunio’r cynllun. Craffir ar y cynllun gan wahanol haenau o arweinyddiaeth mewn gwahanol sefydliadau.

Bwriad y broses hon yw lliniaru risg, a chwmpasu popeth. Gall hefyd deimlo fel amser hir iawn cyn dechrau ar unrhyw beth. Pan gaiff ei ddechrau, gall deimlo’n llai radical na’n uchelgeisiau gwreiddiol, a gall amodau system (cyllidebau, gweithdrefnau, polisïau a therfynau awdurdodi) barhau. Dadleir mai bwriad hyn yw sicrhau y cwmpasir risg, ond mae hefyd yn cyfyngu’n sylweddol ar natur radical ail-lunio ein gwasanaethau.

Fodd bynnag, mae yna ddull amgen – astudiwch y system fel y mae’n gweithio ar hyn o bryd. Yn aml ystyrir hyn yn ddim mwy na chasglu gwybodaeth, rhagflaenydd ein hail-lunio gwasanaethau ar lawr gwald. Mae astudio, mewn gwirionedd, yn hanfodol a phan gaiff ei wneud gan ddefnyddio methodoleg dda, gall olygu y gellir rhoi ail-luniadau radical ar waith yn llawer cyflymach.

Mae’r dull a ddefnyddiwch i ymgymryd â’r cam astudio yn hollbwysig, er mwyn osgoi ail-greu problemau yn y system newydd sy’n bodoli yn y system bresennol.

Mae newid yn dechrau gyda Gwirio; dull strwythuredig ar gyfer deall ‘pam a beth’ sy’n ymwneud â pherfformiad presennol fel system. Mae hyn yn meithrin gwybodaeth am le a sut i weithredu.  Mae’r model Gwirio (isod) yn amlinellu’r data allweddol i’w casglu.

Mae diagram o Broses 'Gwirio' Vanguard, sy'n dangos bod dysgu yn deillio o gwsmeriaid

Mae galw gan gwsmeriaid/dinasyddion ar wasanaethau yn syrthio i ddau fath cyffredin:

  • Galw o Werth:  mae hyn yn alw rydym ei eisiau, sydd o werth i gwsmeriaid/dinasyddion;
  • Galw sy’n Deillio o Fethiant:  galw a achosir gan fethiant yn y system i wneud rhywbeth neu i wneud rhywbeth yn gywir i’r cwsmer/dinesydd.

Gallu yw tystiolaeth pa mor dda y gall sefydliad gyflawni ei ddiben. Cyn i unrhyw benderfyniadau gael eu gwneud ynglŷn â newidiadau i’r gwaith, rhaid casglu gwybodaeth am allu presennol. Mae astudio’r Amodau System a Llif yn golygu casglu data ynglŷn â pha mor hawdd neu anodd yw hi i’r cwsmer/dinesydd gael rhywbeth wedi’i wneud a sut mae’r system yn gweithredu ar hyn o bryd. Datgelir rhesymeg ffordd o feddwl bresennol rheolwyr ac mae effaith ffordd o feddwl ar berfformiad yn glir. Defnyddir yr holl ddata a gesglir yn ystod y cam Gwirio er mwyn creu darlun system i ddisgrifio ‘pam a beth’ perfformiad presennol. Felly, ni chaiff ansicrwydd na risg eu cynnwys yn y broses newid.

Mae’r darlun system a ddatblygwyd yn y cam Gwirio yn helpu i lunio cynllun er mwyn gweithredu ar y system mewn ffordd a fydd yn cyflawni gwelliant perfformiad rhagweladwy. Ar y cam hwn, mae arweinwyr mewn sefyllfa lle gallant wneud dewis hyddysg ynghylch p’un a ddylid symud i’r cam nesaf – Cynllunio.

Mae’r cam nesaf hwn yn golygu cyfnod o ail-lunio arbrofol gan ddefnyddio egwyddorion systemau: cynllunio yn erbyn galw a deall bod gwaith o werth yn llywio pob proses gwneud penderfyniadau. Y nod yw dileu gwastraff a sefydlu llif perffaith.

Gan ddefnyddio’r Model Gwirio felly, gallwn nid yn unig ddeall data hanfodol, ond hefyd ein hamodau system bresennol a rhesymeg sy’n cyfyngu ar y system bresennol. Yn ogystal, mae astudio hefyd yn darparu’r wybodaeth sy’n angenrheidiol i wneud i unrhyw ail-luniad gwasanaeth radical beri llai o risg – mae astudio’n datgelu’r anawsterau amlwg yn y system bresennol, ac yn darparu cyfres o egwyddorion i’w defnyddio yn y system newydd. Yna, daw’r ail-luniad gwasanaeth yn brawf o ddamcaniaeth, yn hytrach na naid i’r anhysbys. Mae’n naid ffaith, yn hytrach na naid ffydd.

Gall yr amser a gymerir i ddeall y cam astudio hwn amrywio rhwng systemau, ond gellir meithrin trosolwg da fel arfer ymhen ychydig ddyddiau. Felly, pan fydd ein harweinwyr yn ymgymryd â’r cam astudio hwn, maent yn profi’r materion allweddol y bydd angen mynd i’r afael â nhw ac yn meithrin awydd i newid y system yn gyflym.

O ystyried hyn, yn hytrach na threulio amser mewn cyfarfodydd yn trafod cynlluniau ar gyfer ail-lunio’r gwasanaeth yn radical, fel arweinwyr gallwch ddechrau’r gwaith a chymhwyso’r model Gwirio. Yn gyflym iawn byddwch wedi deall eich system, wedi llunio cynllun ar gyfer newid radical mewn ffordd o feddwl gan arwain at ail-lunio gwasanaeth yn radical. Yn ogystal, bydd y cynllun hwn yn seiliedig ar wybodaeth, nid ffydd – dull gweithredu sy’n peri llawer iawn llai o risg.

Newid Meddylfryd – Newid Bywydau

Gweithiodd Simon Pickthall yn y sector cyhoeddus yng Nghymru am sawl blwyddyn cyn ffurfio Vanguard Consulting Wales yn 2007, gan weithio gyda’r Athro John Seddon, sy’n enwog am fod yn feddyliwr rheoli. Mae Simon wedi bod yn ffodus i weithio gyda llawer o arweinwyr er mwyn eu helpu i ddeall eu sefydliadau gan ddefnyddio Dull Vanguard – a’u gwella o ganlyniad i hynny. Roedd Simon yn ddigon ffodus i weithio ar Adolygiad Munro o drefniadau Gwarchod Plant, ac mae’n ymrwymedig i helpu’r sector cyhoeddus, y sector preifat a’r trydydd sector i drawsnewid gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru.

Simon.pickthall@vanguardwales.co.uk
07951 481878
www.vanguard-method.net

Sut allwn annog partneriaid i gefnogi dull gweithredu amlasiantaeth?

Arweiniodd Simon Pickthall o Vanguard Consulting weithdy yn ein digwyddiad ar Ddylunio gwasanaethau effeithiol ar gyfer aml-ddefnyddwyr. Isod mae Simon yn edrych ar sut y gallwn weithio gyda’n gilydd i wella’r gwasanaethau y mae pobl yn eu derbyn.

Llun o Simon Pickthall o Vanguard Consulting

Simon Pickthall o Vanguard Consulting

Mae’r cwestiwn yn un cyffredin. Mae pobl wedi bod yn ceisio annog partneriaid ers blynyddoedd i gydweithio er mwyn mynd i’r afael ag anawsterau cyffredin. Fodd bynnag, yn aml mae’r ymdrechion hyn yn rhwystredig iawn, ac yn llafurus, er gwaetha’r ffaith bod y rhan fwyaf o bobl yn cydnabod ei fod yn syniad synhwyrol. Yn ogystal, nid yw datrysiadau a dulliau gweithredu sydd â llu o gefnogaeth academaidd dros nifer o flynyddoedd yn cael eu gweithredu gan sefydliadau.

Mae rheswm amlwg pam bod ceisio perswadio eraill i wneud rhywbeth gwahanol yn anodd iawn – ein tybiaeth yw bod angen i ni berswadio pobl drwy ddulliau rhesymegol.

Enghreifftiau o ddulliau rhesymegol yw adroddiadau, cyfarfodydd, sesiynau ystafell ddosbarth, sioeau sleidiau, gweithdai, sgyrsiau ac ati. Maent yn cynnwys siarad â pherson arall a cheisio ei berswadio i wneud rhywbeth, neu i roi’r gorau i wneud rhywbeth. Mae’r dulliau gweithredu hyn yn hynod o gyffredin mewn trafodaethau amlasiantaeth, lle defnyddir amserlenni cyfarfodydd i ddatblygu syniadau a chynlluniau.

Y drafferth gyda dulliau gweithredu rhesymegol yw eich bod naill ai’n pregethu i’r cadwedig – gan wneud iddynt deimlo eu bod yn cael eu trin yn nawddoglyd, neu’n codi gwrychyn y rhai nad ydynt yn cytuno â chi. Os bydd rhywun yn anghytuno, ni fydd unrhyw ddadl, data nac ymchwil yn newid ei feddwl. Rwy’n siŵr ein bod i gyd wedi profi hyn yn ystod ein bywydau.

Dull gweithredu amgen yw bod yn gymhellol – ‘gwnewch hyn neu cewch eich cosbi, mwy o drafferth, ac ati’. Yn yr un modd, mae ‘gwnewch hyn a chewch eich gwobrwyo’ yn ddull cymhellol.

Y drafferth gyda’r dull cymhellol yw y bydd pobl ond yn gwneud yr hyn sy’n rhaid iddynt ei wneud er mwyn osgoi’r gosb neu gael y wobr. Nid ydych wedi newid eu safbwynt nac wedi creu ymrwymiad i newid. Fel y cyfryw, gall cynnydd fod yn araf tu hwnt, heb fawr ddim momentwm.

Ffordd arall, fwy effeithiol o helpu pobl i gytuno i gydweithio, yw iddynt rannu’r hyn a elwir yn brofiad normadol. Gellir disgrifio profiad normadol fel profi rhywbeth yn uniongyrchol eich hun. Er enghraifft, rhedeg drwy gyfres o ffeiliau achos o amrywiol sefydliadau i ddangos sut brofiad ydyw i berson fynd drwy ein systemau. Mae ymweld â phobl yn eu cartrefi i ofyn iddynt am eu profiadau wrth ddefnyddio ein gwahanol systemau hefyd yn bwerus. I’r rhai sydd â diddordeb yn nharddiad y dull hwn o weithredu, mae’n werth darllen The Planning of Change.

Mantais newid normadol yw bod pobl yn dueddol o brofi ymateb emosiynol i’r hyn maent yn ei weld a’i brofi. Mae’n aros gyda nhw, ac yn creu ymrwymiad pwerus i newid. Fel y cyfryw, mae blaenoriaeth dull gweithredu amlasiantaeth yn codi, wrth i unigolion ddymuno datrys y problemau maent wedi bod yn dyst iddynt.

Felly, eir i’r afael â’r rhwystrau i ddulliau gweithredu amlasiantaeth yn gynt. Wrth gwrs, mae’n bwysig bod y rhai sydd â’r awdurdod i fynd i’r afael â’r rhwystrau hyn ymhob sefydliad yn ymgymryd â’r profiad normadol, a bod gennych Ddull profedig o ymgymryd â’r newidiadau sydd eu hangen unwaith y bydd pawb yn gytûn. Nid oes diben mynd â phobl ar brofiad normadol heb Ddull o ddatrys y problemau y maent yn eu canfod. Mae’r wefan isod yn fan gwych i ddechrau ystyried Dull. Yn ogystal, mae’r llyfr Responsibility and Public Services gan Richard Davis yn lasbrint clir a llawn gwybodaeth ar gyfer mynd â’r gwaith hwn yn ei flaen.

O ystyried hyn, efallai yr hoffech fyfyrio ar eich strategaeth ar gyfer annog cefnogi dull gweithredu amlasiantaeth. Efallai yr hoffech ystyried symud o geisio perswadio pobl mewn ffordd resymegol, i gynllunio profiadau normadol ar gyfer yr arweinwyr cysylltiedig. Gall hyn gael effaith ddramatig ar gyflymder y newid.

Newid Meddylfryd – Newid Bywydau

Gweithiodd Simon Pickthall yn y sector cyhoeddus yng Nghymru am sawl blwyddyn cyn ffurfio Vanguard Consulting Wales yn 2007, gan weithio gyda’r Athro John Seddon, sy’n enwog am fod yn feddyliwr rheoli. Mae Simon wedi bod yn ffodus i weithio gyda llawer o arweinwyr er mwyn eu helpu i ddeall eu sefydliadau gan ddefnyddio Dull Vanguard – a’u gwella o ganlyniad i hynny. Roedd Simon yn ddigon ffodus i weithio ar Adolygiad Munro o drefniadau Gwarchod Plant, ac mae’n ymrwymedig i helpu’r sector cyhoeddus, y sector preifat a’r trydydd sector i drawsnewid gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru.

Simon.pickthall@vanguardwales.co.uk
07951 481878
www.vanguard-method.com

Pam rydyn ni’n ffocysu ar wella gwasanaethau i bobl sy’n defnyddio gwasanaethau’n rheolaidd

Llun o swigen siarad a'r teitl o Ddylunio gwasanaethau effeithiol ar gyfer aml-ddefnyddwyr

Pam fod Cyfnewidfa Arfer Da Swyddfa Archwilio Cymru yn cynnal seminarau sy’n canolbwyntio ar aml-ddefnyddwyr? Isod mae Dyfrig Williams yn amlinellu ein meddylfryd a pham mae gwasanaethau cyhoeddus effeithlon yn canolbwyntio ar ddinasyddion.

Mae rhaglen gwaith Cyfnewidfa Arfer Da Swyddfa Archwilio Cymru yn seiliedig ar y meini prawf canlynol:

  • Deddfwriaeth newydd a datblygiadau arwyddocaol sy’n effeithio ar ddarpariaeth gwasanaethau cyhoeddus
  • Gwaith a wnaed gan Swyddfa Archwilio Cymru
  • Pynciau sy’n cael eu nodi drwy ymgynghori â rhanddeiliaid allweddol

Yn achos ein seminar ar Ddylunio gwasanaethau effeithiol ar gyfer aml-ddefnyddwyr, roedd y cynllun yn gyfuniad o’r tri.

Deddfwriaeth

Os ydych chi wedi mynychu unrhyw un o’n seminarau diweddar, byddwch wedi clywed Archwilydd Cyffredinol Cymru yn siarad am sut mae Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yn newid mawr ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus Cymreig. Mae’r ddeddf yn meddwl ei fod yn ofynnol i sefydliadau i integreiddio a chydweithio; i feddwl am atal a’r tymor hir; ac i gynnwys pobl.

Mae Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant yn atgyfnerthu hyn drwy ganolbwyntio ar bobl, lles, atal, partneriaeth ac integreiddio. Mae’r amgylchedd gwasanaeth cyhoeddus cyfredol yn cefnogi gwasanaethau cyhoeddus sy’n canolbwyntio ar ddinasyddion. Os ydych chi’n edrych i ailwampio eich gwasanaeth er mwyn diwallu’r ffocws hyn, yna mae’r deddfau yma’n rhoi fframwaith a sail resymegol i chi dros newid.

Gwaith archwilio

Cysylltodd ein cydweithwyr o dîm Archwilio Iechyd â ni amdano’r cynnal y seminar yma ar Ddylunio gwasanaethau effeithiol ar gyfer aml-ddefnyddwyr achos roedden nhw’n gwneud gwaith archwilio ar sut mae cyrff yn comisiynu’r Gwasanaethau Ambiwlans ar frys. Ysgrifennodd Fflur Jones blogbost gwych ar gyfer Swyddfa Archwilio Cymru ar weithio gyda chriw ambiwlans Cymru am nos, lle dywedodd hi:

“Roedd y galwadau’n amrywio o’r arferol i’r eithafol: o’r person a ffoniodd nad oedd angen unrhyw driniaeth frys a oedd wedi cysylltu â’r gwasanaeth am y trydydd tro’r noson honno i glaf yn dioddef o anafiadau a oedd yn newid bywyd o ganlyniad i wrthdrawiad ar y ffordd. Cefais fy sicrhau nad yw bywyd parafeddyg byth yn ddiflas.

“Nid galw ambiwlans yw’r dewis cywir bob tro a gall dewisiadau amgen eraill, megis fferyllfeydd a gwasanaethau y tu allan i oriau ganiatáu i gleifion gael eu gweld yn gynt a chaniatáu i ambiwlansys ymateb i’r achosion sydd eu hangen fwyaf. Dysgodd i mi hefyd fod yr angen i’r sector cyhoeddus weithio gyda’i gilydd i ddarparu gwasanaethau gwell ac i ddarparu gwasanaethau i anghenion nas diwallwyd ac i lenwi bylchau yn y gwasanaeth mor bwysig ag erioed.”

Mae’r Gyfnewidfa Arfer Da hefyd wedi bod yn gweithio ar ein darn o waith archwilio cyntaf ar newid ymddygiad, lle rydym wedi gweithio gydag Arfer Da Cymru a sefydliadau eraill ar ddigwyddiadau ym Mangor ac Abertawe. Gall technegau Newid Ymddygiad gwella gwasanaethau cyhoeddus pan fo gofynion cynyddol arnynt drwy alluogi pobl i ddewis y gwasanaeth cywir ar yr adeg gywir.

Mae adroddiad Darlun o Wasanaethau Cyhoeddus Swyddfa Archwilio Cymru hefyd yn creu darlun llwm o’r heriau sy’n wynebu gwasanaethau cyhoeddus a ddatganolwyd. Mae’r adroddiad yn dangos bod gwasanaethau cyhoeddus wedi wynebu pwysau ariannol, galw a capasiti sylweddol a chynyddol ers yr adroddiad blaenorol yn 2011. Dyma rhai o’r prif negeseuon:

  • Mae sefydliadau mewn sefyllfa lle mae’n rhaid iddynt gymryd risgiau sydd wedi’u rheoli’n dda er mwyn diwygio gwasanaethau mewn ffordd radical i gael ateb cynaliadwy i’r pwysau sydd ar wasanaethau cyhoeddus o ran galw ac ariannu
  • Mae yna rwystrau i ail-lunio gwasanaethau mewn ffordd radical, gan gynnwys rhwystrau gwleidyddol a diwylliannol, ac mae angen gwaith caled i’w goresgyn
  • ‘Yr hyn sy’n cael ei fesur sy’n cael ei reoli’ – tra bod gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru yn mabwysiadu mesurau ‘canlyniadau’ yn fwyfwy, mae tuedd o hyd i fesur a rheoli faint o weithgarwch sy’n digwydd a faint o amser y mae’n ei gymryd.
  • Rhaid i wasanaethau cyhoeddus gydweithio drwy’r dewisiadau anodd, pennu blaenoriaethau clir a chyson, deall yr effeithiau byrdymor a hirdymor ar y cyhoedd a gwasanaethau cyhoeddus eraill a lliniaru’r effeithiau hynny lle y bo’n bosibl.

Felly o safbwynt economaidd mae’r achos dros newid yn glir. Bydd gwasanaethau cyhoeddus yn parhau i wastraffu adnoddau gwerthfawr os nad ydynt yn gweithio gyda’i gilydd i ddarparu gwasanaethau mae pobl wir eisiau.

Ac i mi dyma elfen graidd y mater – mae rhaid i wasanaethau fod yn addas i’w ddibenion er mwyn iddynt ddarparu beth y mae pobl wir eisiau. Ar fy niwrnod olaf o weithio i Gyfranogaeth Cymru ysgrifennais mai gweithio gyda’r Panel Dinasyddion ar gyfer Gwasanaethau Cymdeithasol oedd y gwaith mwyaf boddhaol a wnes i yn fy mywyd. Roedd gweithio gyda phobl a oedd yn herio systemau achos roedden nhw’n meddwl y dylai ac y gallai pethau fod yn well yn anhygoel. Rydw i wedi bod yn ddigon ffodus i weithio gyda thimau, prosiectau a mudiadau gwych ers gweithio i’r Gyfnewidfa Arfer Da, ond yn anffodus mae’r gwasanaethau hyn yn dal i fod yn eithriad yn hytrach na’r arfer.

Gweithio gyda rhanddeiliaid allweddol

Mae pob un o’n digwyddiadau yn cael ei ddatblygu ar y cyd gyda rhanddeiliaid amrywiol, ac nid yw’r digwyddiad yma yn eithriad. Fe fydd yna siaradwyr o awdurdodau lleol, byrddau iechyd, Gwasanaeth Ambiwlans, y Gwasanaeth Tân a Chomisiynydd Pobl Hŷn. Ond yn fwy na dim, bydd y digwyddiad yn edrych i rannu arfer da o brofiadau cynadleddwyr ac fe fydd yna gyfle i edrych ar y materion y mae pobl yn eu hwynebu er mwyn gwneud y fwyaf o’r arbenigedd cyfunol sydd ar gael yn y digwyddiad.

Byddwn hefyd yn sicrhau bod ffocws y digwyddiad ar yr hyn y mae pobl am ei gael o wasanaethau. Meddyliais yn syth am weithdy yn ein seminar ar Ail-lunio Gwasanaethau gyda’r Cyhoedd wrth i mi roi’r digwyddiad at ei gilydd. Rhannodd Simon Pickthall o Vanguard sut mae ymyriadau traddodiadol wedi methu achos maent yn canolbwyntio ar gynnal prosesau sefydliadol. Mae hyn yn arwain at aneffeithlonrwydd. Mae’r aneffeithlonrwydd yma’n amlwg wrth i ni feddwl am sut mae gwasanaethau cyhoeddus yn gweithio – mae pobl yn ffitio i mewn i seilos mudiadau, yn hytrach na bod sefydliadau yn gweithio gyda’i gilydd i gwrdd ag anghenion pobl. Rhoddodd Simon drosolwg o’i weithdy am 06:37 yn y fideo isod.

Mae’r astudiaeth achos ar Stoke-on-Trent yn adroddiad Darlun o Wasanaethau Cyhoeddus (p.108) yn enghraifft o’r dull y bydd Simon yn rhannu. Gan ein bod ni’n gorff archwilio, ni fyddwn yn dweud wrth bobl beth i’w wneud neu ei chyfarwyddo i ddefnyddio dulliau penodol. Nid ydym yn credu mewn dull un maint i bawb – rhaid edrych ar y gwaith da y mae sefydliadau eraill yn ei wneud a meddwl am sut y gallem addasu’r dulliau hynny i weddu anghenion pobl yn ein hardaloedd. Ac os allant wneud hynny, yna fe fydd cyrff mewn sefyllfa well i gyflwyno’r gwasanaethau gorau posibl i bobl Cymru.