Tag Archif: Deddf Lles Genedlaethau’r Dyfodol

2016: Blwyddyn y Posibilrwydd

sunrise in North Wales

Gogledd Cymru

Beth mae llywodraethu effeithiol yn edrych fel yn gyd-destun Deddf Llesiant Genedlaethau’r Dyfodol? Yn y blogbost yma mae Alan Morris yn edrych ar beth mae’n ei olygu i wasanaethau cyhoeddus a sut all ein seminar helpu.

Mae Cymru’n dechrau dangos ei gallu fel cenedl i weithio gyda’r hyn sydd ganddi mewn modd llawer mwy creadigol a chynaliadwy. Mae Trefi Trawsnewid, Masnach Deg, rhoi organau a Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yn rhai enghreifftiau o hyn.  Rydym yn dechrau sylweddoli beth sy’n gweithio i ni fel cenedl, ac yn aml nid dyna rydym wedi’i wneud yn y gorffennol. Mae newid, creadigrwydd a ffyrdd newydd o weithio hefyd yn gofyn i ni adolygu ein dulliau o wneud penderfyniadau, llywodraethu a sicrwydd.

Mae Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yn gosod nod uchel o ran ei dyheadau uchelgeisiol ac er mwyn cyflawni’r dyheadau hynny, mae angen i bob un ohonom newid ein ffordd o gynnal busnes yn llwyr.  Bydd y Ddeddf yn trawsnewid y ffordd y byddwn yn gwneud penderfyniadau a bydd yn gofyn i ni ystyried goblygiadau’r penderfyniadau hynny ar genedlaethau’r dyfodol. Mae’n golygu ailfeddwl ein dull o lywodraethu.

Mae gan wasanaethau cyhoeddus adnoddau terfynedig.  Mae’r gair ‘adnoddau’ yn aml yn cael ei ddefnyddio i olygu arian a phan fydd pobl yn sôn am adnoddau prin neu adnoddau sy’n prinhau, yr hyn a olygant yw ‘llai o arian’. Ond mae Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yn gofyn i ni feddwl am adnoddau yn ehangach, gan gynnwys:

  • staff, gan gynnwys eu sgiliau, profiadau a’u cymhelliant;
  • adeiladau, offer a chyfarpar;
  • gwybodaeth;
  • yr amgylchedd ac ecosystemau;
  • adnoddau cymunedol, gan gynnwys teuluoedd, gwirfoddolwyr a sefydliadau lleol;
  • ‘cyfalaf cymdeithasol’ llai amlwg fel ewyllys da ac enw da.

Ond mae gwneud y defnydd gorau o’r ffordd rydym yn gweithio gyda’r holl adnoddau hyn o fewn ein gallu. Mae Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yn rhoi’r gallu i ni ddefnyddio’r adnoddau hyn mewn modd llawer mwy creadigol a chynaliadwy. Ac un o’r allweddi i ryddhau’r adnoddau hyn yw newid ymddygiad.

Os byddwn ni yn y sector cyhoeddus yn parhau i edrych ar bethau o’r un safbwynt, mae risg y byddwn yn parhau i gyflawni’r un canlyniadau. Mae’r Ddeddf yn rhoi cyfle i edrych ar bethau yn wahanol, i wneud pethau’n wahanol ac i gyflawni canlyniadau gwahanol.

Mae Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yn gosod dyletswydd, a her, ar archwilio cyhoeddus hefyd. Rhaid i ni ddeall a derbyn yr heriau a manteisio ar y cyfleodd y mae’r Ddeddf yn eu cynnig os ydym am chwarae ein rhan wrth wella gwasanaethau cyhoeddus i bobl Cymru.

Mae Swyddfa Archwilio Cymru ar hyn o bryd yn ystyried y lefel galonogol o uchel o ymatebion gan gyrff cyhoeddus i ymgynghoriad diweddar yr Archwilydd Cyffredinol ar sut y dylai ail-lunio ei ddull archwilio mewn ymateb i Ddeddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol. Bydd yr Archwilydd Cyffredinol yn cynnal digwyddiad yn yr hydref, ar y cyd â Chomisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol, er mwyn rhannu ei farn ynglŷn â’r hyn y mae canlyniadau’r ymgynghoriad yn ei olygu i’w ddull archwilio. Bydd ACC a Chomisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol hefyd yn manteisio ar y cyfle i nodi sut y bwriadant gydweithio.  Bydd rhagor o fanylion am y digwyddiad hwnnw’n dilyn yn ystod yr wythnosau nesaf.

Yn y cyfamser, rydym eisoes yn dechrau gweithio mewn ffyrdd gwahanol. Er enghraifft, rydym yn cynnal seminar dysgu ar y cyd a fydd yn rhoi cyfle i gyrff cyhoeddus ystyried goblygiadau Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol, o ran ymddygiadau gwneud penderfyniadau a llywodraethu. Bydd y seminar yn cynnwys gwneuthurwyr penderfyniadau allweddol o’r 44 corff cyhoeddus sy’n dod o dan y ddeddf mewn diwrnod ymarferol iawn ar 6 Gorffennaf yng Nghaerdydd a 14 Gorffennaf yng Ngogledd Cymru. Rydym yn gweithio ar y cyd â CLlLC, Cydffederasiwn GIG Cymru, Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol, Canolfan Craffu Cyhoeddus a Llywodraeth Cymru i gynnal digwyddiad sy’n wahanol i, ond sydd hefyd yn adeiladu ar, seminarau dysgu ar y cyd hirsefydledig a gynhelir gan Dîm Ymarfer Da Swyddfa Archwilio Cymru.

Bydd y seminar yn rhoi cyfle i gyfranogwyr rannu a dysgu gan ei gilydd, mewn amgylchedd gweithdy diogel. Yn hytrach na darparu siaradwyr arbenigol neu gyflwyno astudiaethau achos, bydd y ffocws ar alluogi cyfranogwyr i rannu profiad ac arbenigedd ei gilydd.  Byddwn yn gofyn iddynt weithio drwy ba ymddygiadau gwneud penderfyniadau a allai fod o gymorth a beth fyddai’n rhwystr o bosibl, wrth iddynt geisio cyfrannu cymaint â phosibl at y nodau llesiant drwy gymhwyso’r egwyddor datblygu cynaliadwy.  Byddwn hefyd yn sicrhau ein bod yn cofnodi syniadau, awgrymiadau ac enghreifftiau ar y dydd ac yn rhannu’r wybodaeth hon yn eang ar-lein.

Mewn blynyddoedd i ddod, oni fyddai’n wych edrych yn ôl ar 2016 fel y flwyddyn pan gymerodd Cymru gam pwysig arall ar ei thaith i fod yn wlad a oedd hyd yn oed yn fwy cynaliadwy a chydgysylltiedig. Ffactor allweddol fydd proses gwneud penderfyniadau a fydd yn ceisio sicrhau bod anghenion y presennol yn cael eu diwallu heb beryglu gallu cenedlaethau’r dyfodol i ddiwallu eu hanghenion hwythau, drwy ystyried yr egwyddor datblygu cynaliadwy.

Mae Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yn uchelgeisiol ac mae’n codi disgwyliadau uchel. Fodd bynnag, mae ein tîm pêl-droed wedi dangos i ni, os cyfunwn ein talentau a gwneud ymdrech fel tîm gydag arweinyddiaeth effeithiol – gallwn berfformio y tu hwnt i ddisgwyliadau. Fel y dywedodd Chris Coleman ar ôl y gêm yn erbyn Rwsia, yn ddaearyddol rydym yn genedl fach, ond os byddwch yn ein barnu ar ein hangerdd, rwy’n credu y gallech ddweud ein bod yn gyfandir…’

Tweet

Twitter – Gareth Bale

Rydym hefyd yn bwriadu defnyddio’r cyfryngau cymdeithasol i annog trafodaeth a chodi ymwybyddiaeth ymysg cymuned Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol ledled Cymru, cyn y gynhadledd, yn ystod y gynhadledd ac ar ei hôl. Yr hashnod i’w ddefnyddio mewn cysylltiad ag unrhyw drydariad a anfonir yw #LlywSAC

Bydd yna gyfres o flogiau gan bartneriaid y seminar dros yr wythnosau nesaf. Cymerwch ran a rhannwch eich syniadau a’ch barn ar ddatblygu llywodraethu effeithiol ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus y dyfodol yng Nghymru.

Dysgu o Fethiant mewn amgylchedd cymhleth

Yn ei ail blogbost am weithdy Dysgu o Fethiant, mae Dyfrig Williams yn edrych ar fethiant mewn amgylchedd cymhleth.

Mae cwpl o wythnosau wedi mynd heibio ers y gweithdy Dysgu o Fethiant, ac mae fe hefyd wedi bod yn sbel ers fy ymateb iddo, ble wnes i gyfaddef fy mod i heb ddysgu lot o fy methiant i. Cynhaliwyd y digwyddiad yn Swyddfa Archwilio Cymru, felly roedd ein trafodaeth amdano rôl archwilio mewn dysgu o fethiant braidd yn anochel.

Methiant systematig

Model Methiant Caws y Swistir gan James Reason

Model Methiant Caws y Swistir gan James Reason. Ffynhonnell: BMJ, 2000 Mar 18:320(7237): 768-770

Roedd cyflwyniad Chris Bolton ar Fodel Methiant Caws y Swistir gan James Reason, sy’n cymharu systemau dynol i haenau o Gaws y Swistir. Dewisodd Reason Caws y Swistir am reswm, gan fod pob haen yn amddiffyniad yn erbyn camgymeriadau a gwallau, ac mae pethau’n mynd o chwith pan mae’r tyllau’n galluogi i’r methiant parhau. Mae ‘na feirniadaeth ddiddorol o’r model yn y sylwadau gan Matt Wyatt o Gymhleth Cymru.

Ar ôl sgwrs dda ar Twitter ar wahanol fathau o gaws fel amddiffyniad (fel gwladgarwr dewisais i gaws Caerffili – ‘Rwy’n crymblo yn wyneb methiant’), edrychais i ar fodel mae Matt wedi datblygu o’r enw’r ‘Llinell Amser o Fethiant Anochel.’

Llinell Amser o Fethiant AnochelMae Model Caws y Swistir yn fodel adlewyrchol (gan eich bod chi’n edrych yn ôl ar y methiant ar ôl iddo gymryd lle), ond mae gen i ddiddordeb mewn model Matt achos bod e’n cynnig cyfleoedd i fyfyrio ar fethiant a’i ganlyniadau ar wahanol gyfnodau. Mae hwn yn cydseinio â’r ymagwedd systematig tuag at fethiant yn fy mlogbost diwethaf ar adlewyrchu ar fethiant yn drylwyr.

Er mwyn gallu unioni’r methiannau yng nghyfnod cynnar y llinell amser, mae’n rhaid i ni fod yn agored a gonest am fethiant, neu bydd materion yn gwaethygu i fod yn broblemau mwy. Os ydym yn gyfforddus â mân achosion o fethiant, rydyn ni hefyd yn allu paratoi’n well ar gyfer pan mae pethau’n mynd yn rili wael. Fel mae Matt yn dweud yn sylw arall, ‘Mae systemau byw cymhleth bob amser yn methu, felly yn hytrach na cheisio dileu methiant, mae’n llawer mwy defnyddiol i’w gwneud yn ddiogel i fethu.’ Mae’n werth darllen blogbost Chris ar ‘Lygod Trojan,’ sef cynlluniau peilot sy’n ddiogel i fethu, cyn gwylio fideo o Dave Snowden sy’n trafod nhw fel rhan o’r Fframwaith Cynefin.

Gallwch weld y dull hwn ar waith drwy waith y Bromford Lab a Phrosiectau Beta Cyngor Dinas Dulyn. O ran Cyngor Dulyn, mae’n werth edrych ar sut mae paentio o flychau goleuadau traffig wedi arwain at lot llai o dagio a graffiti.

Beth mae hwn yn meddwl i archwilwyr a’r cyrff sy’n cael eu harchwilio?

Ar wahân i un awgrym yn y gweithdy i gymryd eich archwilydd allan am ginio i drafod eu hymagwedd tuag at fethiant (ac rydw i’n hollol gytuno â hyn gyda llaw!), mae hyn i gyd yn ymwneud â’r amgylchedd cymhleth mae gwasanaethau cyhoeddus yn cael eu darparu a’u harchwilio ynddo.

Yng Nghymru, mae’r amgylchedd yma ar fin newid yn sylfaenol pan mae Deddf Lles Genedlaethau’r Dyfodol yn cael ei gyflwyno. Bydd rhaid i fudiadau meddwl ychydig yn wahanol am eu gwaith, achos bydd rhaid iddynt wella lles pobl heb beryglu gallu cenedlaethau’r dyfodol i ddiwallu eu hanghenion. Bydd y ddeddf hefyd yn her i ni yn Swyddfa Archwilio Cymru – mae’n anodd mesur llwyddiant pan ddydych chi ddim yn gwybod beth fydd y dyfodol yn edrych fel. Mae blogbost wych ar flog Swyddfa Archwilio Cymru ble mae Ann Webster, Archwilydd Cyffredinol Cynorthwyol Seland Newydd yn amlinellu’r heriau ni’n wynebu.

Rydyn ni eisoes wedi rhannu rhai camau gall mudiadau cymryd i adrodd yn ôl yn effeithiol, gan gynnwys adrodd integredig, mewn seminar wnaethon ni rhedeg gyda’r Comisiynydd Dyfodol Cynaliadwy. Ond o ran y digwyddiad yma, wnes i gael fy nharo gan rai camau syml gall mudiadau cymryd i ddangos gwelliant. Rhoddodd Jonathan Flowers enghraifft wych o sut wnaeth Rheolwr Cynllun Rhwydwaith Cymdogaeth gofyn am ddau achos y mis o sut y mae’r gwasanaeth wedi gwella bywydau pobl. Mae’r naratif yn dangos bod y gwasanaeth yn symud i’r cyfeiriad iawn ac mae’n gallu cael ei ddefnyddio i werthuso’r prosiectau.

Ble nawr?

O ran ein gwerthusiad, rydyn ni wedi bod yn casglu enghreifftiau o sut mae’n gwaith ni wedi arwain at fudiadau’n mabwysiadu arfer da. Dyw’r rhain ddim yn aml yn fesurau ynddo’u hunain, ond maen nhw’n astudiaethau achos cymhleth o sut mae gwasanaethau wedi newid.

Ac o ran ein gwaith, mae’n bwysig bod ni’n parhau i drafod methiant, fel bod e’n cael ei normaleiddio a gall pobl fod yn fwy onest amdano. Ac os gallwn ni wneud hynny, byddwn ni mewn lle gwell i helpu mudiadau i gymryd camau pellach i wella eu gwasanaethau.