Tag Archif: cyfranogaeth

Chwilio am enghreifftiau ymarferol o ‘gyd-gynhyrchu’

Yn gynyddol, soniwn am ddylunio a darparu gwasanaethau drwy ‘cyd-gynhyrchu’. Ond beth yw ystyr hyn yn ymarferol? Buom yn gweithio gydag amrywiaeth o bartneriaid i ddatblygu digwyddiad rhoi enghreifftiau clir o arferion da yn ‘cyd-gynhyrchu’.

Mae cyd-gynhyrchu yn ymwneud â newid y berthynas rhwng y rhai sy’n darparu a’r rhai sy’n defnyddio gwasanaethau. Mae’n ymwneud ag ail-lunio sut ydych chi’n dylunio, cynllunio a darparu gwasanaethau, ond yn gwneud hyn ochr yn ochr â’r cyhoedd.

Weithiau, bydd gwasanaethau cyhoeddus yn saethu ymlaen â datblygu gwasanaethau newydd a gorffen gyda rhestr o’r gwasanaethau ffurfiol y maent yn gwthio’r cyhoedd mewn iddynt. Mae aelodau o’r cyhoedd yn teimlo’n rhwystredig bod eu hawdurdod lleol yn cynnig gwasanaethau sy’n cael eu gweld fel gwastraffus a ddim yn cynnig pethau syml y maent wir angen. Mae llawer o wasanaethau cyhoeddus dal yn cael eu darparu o safbwynt y darparwyr gwasanaethau unigol. Mae hyn yn arwain ar ddinasyddion yn profi dulliau lluosog a thameidiog gall arwain at:

  • Ymyriadau anghyson ac sy’n gwrthdaro;
  • Canlyniadau gwael ar gyfer y defnyddiwr gwasanaeth; a
  • Gwastraff ar adnoddau gwerthfawr a gwerth gwael am arian.

I unrhyw un sydd â diddordeb mewn enghreifftiau eraill ymarferol o arfer da o gyd-gynhyrchu, gallech ddechrau gyda’r ddau gasgliad defnyddiol o astudiaethau achos yma:

Chwiliom ni am enghreifftiau penodol o sefydliadau sy’n gweithio’n agos â’r cyhoedd i ddatblygu’r gwasanaethau sydd eu hangen arnynt mewn gwirionedd. Er bod y digwyddiad yng Nghaerdydd yn llawn (gyda’r llefydd ar gael o hyd yng Ngogledd Cymru), byddwch yn gallu dod o hyd i’r holl gyflwyniadau arfer da hyn ar ein gwefan ar ôl y digwyddiad.

Yr Athro Tony Bovaird, Prifysgol Birmingham, yw ein prif siaradwr, a fydd yn edrych ar enghreifftiau ymarferol o gyd-gynhyrchu canlyniadau cyhoeddus sydd o bwys gwirioneddol:

Saesneg yn unig

Yna gwelsom bedwar gweithdy grêt:

  • Bydd Kerrine Phillips, Caerdydd Cyngor Trydydd Sector, yn sôn am y portffolio o brosiectau Cyd-gynhyrchu Newid Iachus;
  • Bydd Simon Pickthall, Vanguard, yn siarad am enghreifftiau ymarferol o ail-lunio gwasanaethau yn radical ar lefel ardal leol;
  • Bydd Sally Church, Ymddiriedolaeth Hamdden Torfaen a Jon Argent, GLL, yn rhoi enghraifft ymarferol o’r rôl gall mentrau cymdeithasol  chwarae wrth ail-lunio gwasanaethau â’r cyhoedd; a
  • Bydd Alan Armstrong, Barod CIC, yn rhedeg gweithdy ymarferol yn edrych ar bŵer, rheolaeth a gwybodaeth glir wrth weithio gyda’r cyhoedd.

Bydd Barod hefyd yn dangos enghraifft ymarferol iawn o sut i weithio gyda’r cyhoedd ar newid gwasanaethau – y Gwasanaeth Sibrwd. Mae Barod yn arbenigo mewn gwneud gwybodaeth yn haws i ddeall, a gwneud cyfarfodydd a digwyddiadau yn fwy cynhwysol. Mae’r gwasanaeth sibrwd yn gyfieithiad ar y pryd o’ “siarad cynhadledd” mewn i eiriau clir, bob dydd. Sut ydych chi ‘gyd-gynhyrchu’ gwasanaethau â’r cyhoedd pan ydych yn gweithio o fewn iaith a phrosesau efallai nad yw rhai’n deall?

Am y ddwy wythnos nesaf, byddwn yn rhannu blogiau ychydig o’r siaradwyr hyn, yn rhannu eu profiadau eu hunain. Byddwn hefyd yn rhannu nifer o ddolenni at wefannau defnyddiol, astudiaethau achos ac adnoddau eraill ar Twitter ar #ReshapeServices. Gallwch hefyd ddilyn  yr hashtag yma i gymryd rhan yn y sgwrs yn ystod ein seminar Ail-lunio Gwasanaethau gyda’r Cyhoedd.

Cynulliad Cenedlaethol Cymru – Llawlyfr Ymgysylltu â’r Cyhoedd

Craffu

Mae’n deg dweud i Virginia a minnau dreulio llawer o amser yn trafod y ffordd y byddem yn rhedeg ein gweithdy, a gallem yn hawdd fod wedi meddwl am ddigon i lenwi diwrnod, felly roedd cyfyngu hyd y gweithdy i awr yn dipyn o her.

Penderfynwyd y dylai’r gweithdai ganolbwyntio ar yr egwyddor o gymryd rhan yn y gwaith craffu, ac ar rannu rhai o’n profiadau gyda’r gynulleidfa. Roeddem yn teimlo hefyd ei bod yn bwysig iawn i bobl gael cyfle i rannu syniadau â’i gilydd yn y gweithdy. Gwnaethom gytuno y dylai ein gweithdai gael eu gweld fel man cychwyn, ac y byddai’r blog hwn yn ffordd dda o lenwi’r bylchau, felly bant â’r cart…

Beth a wnaethom ar y dydd?

Dechreuodd Virginia a mi drwy roi’r cyd-destun i’r hyn y mae’r Cynulliad yn ei wneud o ran craffu, a beth yn union yr ydym yn ei graffu. Un o brif swyddogaethau’r Cynulliad Cenedlaethol yw craffu ar waith Llywodraeth Cymru, gan graffu ar y ddeddfwriaeth a gynigir ganddi, ar y polisïau a bennir ganddi ac ar yr arian sy’n cael ei wario. Buom yn siarad am sut y mae ehangu cyfranogaeth yn y gwaith craffu yn flaenoriaeth i’r Cynulliad. Mae ‘ymgysylltu â phobl Cymru’ yn un o’n blaenoriaethau corfforaethol, ac mae ‘cynyddu’r graddau y mae pobl yng Nghymru, gan gynnwys pobl ifanc, yn ymwneud â gwaith y Cynulliad’ hefyd yn flaenoriaeth gorfforaethol. Felly, dylai pawb sy’n gweithio yn y Cynulliad Cenedlaethol wybod pa mor bwysig a sylfaenol yw’r elfennau hyn yn ein gwaith bob dydd.

Aethom yn ein blaen i sôn am y ffyrdd o graffu sydd gennym, gan gynnwys sesiynau tystiolaeth ffurfiol y Pwyllgorau a dadleuon yn Siambr y Senedd. Soniasom yn fyr am ffyrdd mwy creadigol o gael pobl i gyfrannu, megis gwahodd pobl i ddefnyddio hashnodau Twitter ar gyfer cwestiynau, cynhyrchu pecynnau fideo, a chynnal digwyddiadau, gwe-sgyrsiau, ac arolygon ar-lein a’u tebyg. Ni waeth pa waith ymgynghori a wnawn o ran craffu, mae cynllunio’n elfen gyffredin, a gwnaethom rannu gyda’r gynulleidfa rai o’r prif bethau i’w hystyried ar gyfer craffu yn y Cynulliad.

National Assembly for Wales / Cynulliad Cenedlaethol Cymru

Gallwch weld y cyflwyniad a ddefnyddiwyd gennym ar y dydd yma.

Ar ôl y cyflwyniad, ffurfiwyd pum grŵp ffocws. Gofynnwyd i dri grŵp ystyried y manteision o gymryd rhan ar raddfa ehangach yn y gwaith craffu, a gofynnwyd i’r ddau arall ystyried pa bethau a allai rwystro hynny rhag digwydd. Cafwyd llawer o syniadau diddorol o’r trafodaethau hyn, a gellir eu gweld yma.

Ar y diwedd, gofynnwyd i bobl gynnig un peth y byddent yn ei wneud yn wahanol o ganlyniad i’r gweithdy hwn. Dyma rai o’r ymrwymiadau:

“Byddwn yn chwilio am ymrwymiad ehangach yn y Cyngor ac yn ‘benthyg’ adnoddau o dimau eraill yn amlach”

“Llais y bobl – mynd i’r gymuned i glywed barn pobl”

“Rhoi adborth i’r rhai sy’n cymryd rhan”

Beth nesaf? Rydym i gyd wedi rhannu arfer gorau. Rydym yn gwybod ychydig mwy am yr hyn y mae eraill yn ei wneud i annog cymryd rhan yn y broses graffu, ac mae gennym restr o fanteision, rhwystrau, syniadau am sut y gall pethau gael eu gwneud yn y dyfodol, a hyd yn oed ymrwymiadau gan bobl y byddant yn gwneud pethau’n wahanol.

Drwy ddefnyddio #scrutiny13, cefais ddau ymateb pan ofynnais beth oedd cyfranogwyr am i’r blog gynorthwyo ag ef:

  • Addasu dulliau gweithio
  • Pwy i’w gynnwys a sut i adnabod ‘cynulleidfaoedd’

Mae addasu dulliau yn rhywbeth a grybwyllwyd gennyf yn gryno yn y cyflwyniad. Rydym wedi canfod ei bod yn well gan wahanol gynulleidfaoedd ddulliau gwahanol, ac nid yw pob dull yn addas at bob pwnc. Mae teilwra eich dull o weithredu yn hanfodol. Gan nad yw’r tîm yr wyf i’n ei reoli yn gweithio gydag un math o gynulleidfa yn unig, mae’n hanfodol ein bod yn ceisio cyngor ac arweiniad gan y rhai sydd yn gweithio gydag un gynulleidfa yn unig.  Lawer gwaith, mae’r arbenigedd hwn i’w gael mewn awdurdodau lleol, neu mewn sefydliadau a grwpiau cynrychiadol. Maent yn fan cychwyn gwych ar gyfer profi eich syniadau am ddulliau ymgysylltu, a hefyd ar gyfer cynnal arolygon ac ati ar ffurf cynllun peilot, i sicrhau bod yr iaith a ddefnyddir yn briodol, a bod y cwestiynau yr ydym yn eu gofyn yn berthnasol.

Mae’r trafodaethau cychwynnol hyn yn ein gwneud yn ymwybodol o faterion y mae angen eu hystyried wrth gynllunio’r gwaith hwn, fel y pethau a ganlyn:

  • Ymgysylltu â Sipsiwn a Theithwyr. Maent yn debygol o fod â lefelau isel o ran llythrennedd, felly ni ddylai’r dulliau a ddefnyddir ddibynnu ar ddarllen ymlaen llaw gan y cyfranogwyr
  • Ymgynghori ar bynciau sensitif. Golyga hyn y byddwch efallai am ddefnyddio senarios bach gyda’r grwpiau ffocws (hynny yw, creu senario a gofyn i bobl wneud sylwadau amdano yn hytrach na gofyn iddynt gyfeirio at amgylchiadau personol na fyddant yn gysurus yn eu trafod efallai).
  • Ymgysylltu â busnesau bach a chanolig eu maint; mae’n bosibl na fydd ganddynt lawer o amser, sy’n golygu ei bod yn anodd eu cael i deithio i ddigwyddiad ar adeg benodol.

Rwyf yn argymell hyn yn gryf fel rhan o’r broses gynllunio. Unwaith y byddwch wedi pennu eich amcanion a nodi pwy yr ydych am ei gynnwys yn y gwaith craffu, siaradwch â phobl sy’n gweithio gyda’r gynulleidfa bob dydd fel y gallwch ddysgu o’u profiadau ac fel y gallant eich rhoi chi ar ben ffordd.

Mae nodi eich ‘cynulleidfaoedd’ yn dibynnu’n helaeth ar bwnc eich prosiect craffu. Yng nghyd-destun y Cynulliad, rydym yn adnabod y rhai y mae polisi, gwariant neu ddeddfwriaeth yn effeithio arnynt ac yn eu rhannu’n ddwy garfan: y rhai yr ydym yn disgwyl clywed ganddynt, a’r rhai nad ydym yn disgwyl clywed ganddynt. Ar yr ail garfan yr ydym ni’n canolbwyntio,  yn enwedig os ydynt yn llai abl i gysylltu â ni. Gan ddibynnu ar y grwpiau yr ydych wedi eu nodi, efallai y bydd angen i chi ddefnyddio amrywiaeth o ddulliau.

Y gwir amdani yw bod angen adnoddau i ddenu mwy o bobl i gymryd rhan yn y broses graffu—pobl, arbenigedd a chyfleusterau—ond efallai nid cymaint ag y byddech yn ei feddwl.

Efallai y gallech ddechrau trwy edrych ar y tasgau y mae’r bobl sy’n ymwneud â’r gwaith craffu yn eich sefydliadau yn ymgymryd â hwy a’u hadolygu, gan weld a ellir rhoi tasgau eraill yn eu lle a all arwain at gynnwys y cyhoedd yn ehangach yn eich prosiect craffu.

Rwyf wedi cynnwys fersiwn PDF o’n pecyn cymorth ymgysylltu yn y blog hwn. Dyma’r tro cyntaf i ni ei gyhoeddi y tu allan i’r sefydliad—fe ddechreuodd fel adnodd ar-lein i staff, ac mae’n cael ei ddefnyddio hyd heddiw. Mae’n cael ei ddiweddaru bob wythnos (byddwn yn diweddaru’r fersiwn PDF o dro i dro yn ogystal). Mae’r dulliau yn y pecyn cymorth yn amrywio’n fawr; mae rhai yn defnyddio llawer o adnoddau, ac mae eraill yn defnyddio fawr ddim (er enghraifft, mae gwe-sgyrsiau’n costio’r nesaf peth i ddim, a gellir eu trefnu mewn byr o dro unwaith y mae’r cyfrifon wedi cael eu creu).

Mae’n bwysig nodi mai pethau sy’n gweithio i ni yw’r rhain. Efallai na fydd rhai o’r dulliau hyn yn briodol nac yn realistig ar gyfer eich sefydliad neu’ch prosiect chi, ond byddwn yn eich annog, serch hynny, i edrych drwy’r pecyn i weld beth a allai weithio i chi.

Chwalu jargon

Jargon

Yn ddiweddar rydyn ni wedi bod yn clywed gan y Tîm Cyfathrebu am sut fydd gwefan newydd sbon Swyddfa Archwilio Cymru yn symlach i’w defnyddio a hefyd yn ei gwneud yn haws i bobl ffeindio’r wybodaeth maen nhw eisiau.

Mae Andrew Purnell, Swyddog Cyfathrebu Digidol Swyddfa Archwilio Cymru, wedi bod yn dysgu’r tîm am wefannau effeithiol, a hefyd sut mae iaith yn rhan bwysig o hynny. Mae e bron yn amhosib ffeindio beth chi’n chwilio amdano os nad y’ch chi’n deall y penawdau chi’n chwilio oddi tanynt, ac mae e hyd yn oed yn waeth os nad oes ‘da chi syniad beth mae’r wybodaeth yn ei olygu pan chi’n ffeindio fe. Fe eglurodd e i ni fod darparu rhestr termau i wefan yn golygu eich bod chi wedi methu yn eich dyletswydd i ddefnyddio iaith glir, ac os nad yw pobl yn gallu dod o hyd i’r wybodaeth gywir y tro cyntaf, byddan nhw’n clicio i ffwrdd o’ch gwefan.

Mae gan Swyddfa Archwilio Cymru rôl bwysig i’w chwarae fel corff gwarchod gwasanaethau cyhoeddus. Mae’n hanfodol ein bod ni’n dangos pa mor bwysig yw gwybodaeth glir, achos mae’n golygu bod pobl yn cael gwell ddealltwriaeth o’r gwaith rydyn ni gyd yn ei wneud.

Yn y blog gan y Cynghorydd Andrew Jenkins ar gyfer y gynhadledd craffu, dywedodd fod cyfathrebu aneffeithiol rhwng gwleidyddion a’r etholwyr wedi arwain at ddiffyg ymddiriedaeth mewn gwleidyddion. Gall yr un peth digwydd gyda gwasanaethau cyhoeddus, sy’n eglur ym mlog emosiynol Mark Neary.

Mae llawer o wybodaeth ar-lein, gan gynnwys llawlyfr ‘Cymraeg Clir’ Prifysgol Bangor, yn ogystal â chanllawiau ymgyrch Saesneg Clir (Plain English) a’r teclyn ‘Drivel Defence’.

Os ydych chi’n dewis dilyn y llwybr yma, does dim rhaid i chi ddechrau o’r dechrau. Mae Cyngor Sir Fynwy wedi creu canllaw ar gyfer eu staff yn barod ac yn ffodus mae e ar gael ar-lein.

Cefais y fraint o weithio gyda’r Panel Dinasyddion ar gyfer Gwasanaethau Cymdeithasol yng Nghymru yn fy swydd ddiwethaf gyda Chyfranogaeth Cymru, lle yn anffodus ro’n i’n clywed yn llawer rhy aml am bobl yn methu cael y wybodaeth roedden nhw eisiau er mwyn eu helpu nhw i gyrchu’r gwasanaethau cywir. Mae’n bwysig ein bod ni i gyd yn sicrhau bod pobl yn gallu manteisio i’r eithaf ar eu gwasanaethau cyhoeddus drwy sicrhau bod gwybodaeth yn hawdd i’w ffeindio a’i ddeall. Tybed faint o wefannau gwasanaethau cyhoeddus sydd yn wir yn gwneud hyn?

Dyfrig