Archifau Categori: Dim categori

Sut y gallai Swyddfa Archwilio Cymru symud Data Agored yn eu blaen?

Mae Swyddfa Archwilio Cymru yn ystyried sut y gallwn rannu Data Agored. Cyn gadael y Gyfnewidfa Arfer Da, ystyriodd Dyfrig Williams sut y gallai’r sefydliad symud hyn ymlaen.

Rwy’n gadael Swyddfa Archwilio Cymru ar ôl arwain ar waith Swyddfa Archwilio Arloesol ar gaffael data. Gwnaeth rhan o’m gwaith oedd ystyried sut y gwnaethom ddefnydd gwell o Ddata Agored fel sefydliad, o ran defnyddio data sy’n cael eu rhyddhau gan sefydliadau eraill, a sut rydym yn rhyddhau ein Data Agored ein hunain.

Ble i ddechrau gyda Data Agored?

Cynhaliodd y Gyfnewidfa Arfer Da weminar gyflwyniadol ar Ddata Agored, am iddo gael ei godi fel pwnc yr oedd gan lawer o bobl ddiddordeb ynddo, ond heb fawr o syniad o ran sut a ble i ddechrau. Mae hwn yn fan cychwyn da i unrhyw un sydd â diddordeb mewn deall pam mae hyn yn bwysig.

Pethau allweddol i ni eu gwneud yn y dyfodol

Pan wnaethom gyhoeddi ein Set Ddata Agored gyntaf, gwnaethom roi cyhoeddusrwydd iddi i’r safon uchaf posibl yn unol â’n hadnoddau a’n harbenigedd. Mae 5 Seren Data Agored yn rhoi canllaw inni o ran sut y gallwn wella ein setiau data, ac mae’r wefan yn cynnwys adran costau a buddiannau sy’n amlinellu’r hyn y byddai’n rhaid inni ei wneud.

Roedd ein hymweliad â Llys Archwilio’r Iseldiroedd yn ddefnyddiol iawn oherwydd rhoddodd gyfle inni ystyried sut mae corff archwilio arall yn defnyddio data. Roedd rhywfaint o’r adborth mwyaf defnyddiol gan Roline Kamphuis yn ymwneud â sut maent yn mynd ati’n fwriadol i ddileu manylion personol o ddata i’w gwneud yn haws rhannu rhwng adrannau. Mae angen inni ystyried y data rydym yn eu casglu ac archwilio pa fath o ddata sydd eu hangen arnom a’r hyn sy’n ein hatal rhag eu rhannu. Os mai’r data personol sy’n ein hatal, a oes angen y manylion personol hynny arnom? Gall y sbectrwm data o’r Sefydliad Data Agored fod yn ddefnyddiol iawn wrth ein helpu i ddeall yn well pryd y mae’n briodol rhannu data.

the data spectrum

Rhwydweithiau Mewnol

Roedd hefyd yn ddiddorol iawn dysgu am sut mae Llys Archwilio’r Iseldiroedd wedi sefydlu cymunedau ymarfer. Mae gan staff sy’n gweithio gyda data yn Swyddfa Archwilio Cymru gymaint o wybodaeth y gellir manteisio arni, ond mae angen inni hefyd sicrhau y gallwn wneud y mwyaf o’u harbenigedd fel eu bod yn gallu mynd i’r afael â phrosiectau swmpus iawn. Pan fydd gennym dîm cychwynnol yn ei le, dylem ystyried sut y gallwn feithrin arbenigedd a gallu ac adnoddau fel nad yw gwybodaeth yn cael ei chadw mewn silo yn Swyddfa Archwilio Cymru. Bydd rhywfaint o ddysgu o’r grwpiau a sefydlwyd fel rhan o’r prototeip Archwilio Arloesol er mwyn rhannu arfer da yn ymwneud â’r defnydd o Excel.

Mae hefyd yn bwysig inni feddwl am sut rydym yn storio’r data hwnnw ac a oes unrhyw oblygiadau o ran mor hawdd neu anodd ydyw inni gronni ein data’n fewnol yn Swyddfa Archwilio Cymru. A oes angen inni edrych o’r newydd ar ein proses o gasglu data i weld sut y gallwn wneud y defnydd gorau posibl o’r data er budd rhannau eraill o’r sefydliad? Mae hyn yn gyfle inni ddefnyddio’n hadnoddau yn well a chael mwy o werth o’r data. Mae sut y mae’r data’n cael ei gadw a’i rannu yn bwysig – mae’n angen iddynt fod yn hygyrch er mwyn iddynt allu ychwanegu gwerth ar draws Swyddfa Archwilio Cymru.

Rhaid inni hefyd feddwl am sut y gallwn ychwanegu gwerth yn fewnol drwy wneud data yn agored. A oes adroddiadau sy’n rhaid inni eu cynhyrchu dro ar ôl tro y gallem eu hawtomeiddio a fyddai o fudd i’r staff a’r cyhoedd? A oes potensial inni ryddhau adroddiadau perfformiad mewn ffordd wahanol? Er enghraifft, a allai’r data ar gyfer ein hadroddiad blynyddol gael eu casglu fel dangosfwrdd a’u rhyddhau fel Data Agored? A allai awtomeiddio’r data hyn helpu i symleiddio’r adrodd ac arbed amser staff? Lucy Knight o Gyngor Dyfnaint sy’n rhannu rhai syniadau gwych yn ei Darlith Sefydliad Data Agored.

https://www.youtube.com/watch?v=YlJkoaCZSlM

Rhwydweithiau allanol

Mae bod yn rhan weithredol o rwydweithiau allanol wedi bod yn allweddol i’n llwyddiant, o ran cymdeithasoli ein syniadau a rhyddhau data sy’n ddefnyddiol i bobl.

Mae Sefydliad Data Agored Caerdydd wedi creu map dynamig i ddangos lefelau Treth Gyngor fesul pen y boblogaeth yng Nghymru a hefyd map hecs o Gyfanswm y Gwariant Gros. Daeth hyn yn sgil mynd ati i rannu ein setiau data â phartïon â diddordeb drwy rwydweithiau y mae’r Gyfnewidfa Arfer Da wedi’u datblygu o’r weminar Data Agored a rhwydweithiau mwy sefydledig fel sianeli Slack Data Agored Cymru. Mae ein presenoldeb mewn cynadleddau anffurfiol a chymorth i ddigwyddiadau fel GovCamp Cymru wedi helpu i ddatblygu’r perthnasoedd hyn hefyd. Mae angen inni feithrin y perthnasoedd hyn a pharhau i weithio’n agored er mwyn i bobl allu adeiladu ar ein setiau data ac ychwanegu gwerth atynt. Yn ei dro, bydd hyn hefyd yn ein helpu i ddatblygu ein harbenigedd ein hunain a darganfod setiau data defnyddiol. Mae digwyddiadau fel Gwersyll Data Agored yn cael eu cynnal yn flynyddol, ac maent yn llawn pobl sy’n gwneud defnydd ymarferol o Ddata Agored y gallwn ddysgu ohonynt. Mae blogio a rhannu ein taith wedi bod yn ddefnyddiol iawn wrth greu’r cysylltiadau hyn.

Un ffordd o ymhelaethu ar y rhwydweithiau hyn yw drwy ddigwyddiadau Hac. Mae’r Gyfnewidfa Arfer Da wedi cefnogi Diwrnod Hac y GIG yn flaenorol yng Nghaerdydd, ac mae modelau posibl i’w hystyried yn cynnwys Hac Atebolrwydd (digwyddiad dau ddiwrnod i gymuned Technoleg Dinesig y DU allu cysylltu, dysgu o’i gilydd a chael effaith ar broses ddemocrataidd y DU drwy ddefnyddio technoleg a data llywodraeth agored) a hefyd Hac Atebolrwydd Llys Archwilio’r Iseldiroedd. Drwy gysylltu’n agos â phartneriaid fel ODI Caerdydd, gallem ystyried sut y gallai ein data gael eu defnyddio’n well ac mae hyn yn cyd-fynd â chenhadaeth Swyddfa Archwilio Cymru i helpu gwasanaethau cyhoeddus i wella.

Adnoddau defnyddiol ar gyfer ein taith Data Agored

Sut y gall dulliau ymgysylltu gwahanol helpu i gynnwys y dinesydd yn y broses o ddarparu gwasanaethau cyhoeddus

Yn ein blog diweddaraf, mae Kevin Davies, Pennaeth Ymgysylltu â’r Cyhoedd Cynulliad Cenedlaethol Cymru, yn trafod pwysigrwydd ymgysylltu â dinasyddion…

Mae gwella ymgysylltu â phobl Cymru yn flaenoriaeth fawr i ni yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru, lle rydym yn cynnal amrywiaeth o brosiectau er mwyn ennyn diddordeb dinasyddion o bob rhan o Gymru er mwyn meithrin ymgysylltiad, dealltwriaeth ac ymddiriedolaeth yn yr hirdymor rhwng y Cynulliad a’r bobl y mae’n eu cynrychioli, ac i geisio annog y cyhoedd i gymryd rhan yng ngwaith y Cynulliad yn uniongyrchol.

Rhai blynyddoedd yn ôl ariannodd y Gronfa Loteri Fawr Pathways through Participation, prosiect ymchwil a oedd yn ystyried pam bod unigolion yn cymryd rhan ac yn parhau i gymryd rhan mewn gwahanol fathau o gyfranogiad. Cafodd y prosiect ei redeg gan Gyngor Cenedlaethol Mudiadau Gwirfoddol, mewn partneriaeth â’r Sefydliad dros Ymchwil Gwirfoddoli ac Involve.

Canfu’r prosiect hwn fod y ffactorau canlynol yn chwarae rôl bwysig o ran p’un a yw pobl yn dechrau, yn parhau neu’n rhoi’r gorau i gymryd rhan:

  • Cymhelliant personol, megis helpu eraill, datblygu cydberthnasau, bod â dylanwad, diddordeb mewn pwnc sydd o bwys iddynt;
  • Sbardun, megis ymateb i benderfyniad, neu brofiad bywyd diweddar fel salwch, symud i ardal newydd neu gael plant;
  • Adnoddau, gan gynnwys amser, arian, daearyddiaeth, mynediad i drafnidiaeth, iechyd, sgiliau, profiad, gwybodaeth, a hyder;
  • Cyfleoedd, amgylchedd priodol gydag amodau a chyfleoedd i droi cymhelliant i gymryd rhan yn weithredu.

blog pic welsh

Mae’r ffordd rydym yn cyflwyno ein gweithgareddau a sut rydym yn mesur eu heffeithiolrwydd yn ystyried y ffactorau hyn, i sicrhau, er ein bod yn bodloni’r amcanion tymor byr penodol ar gyfer prosiectau unigol, ein bod hefyd yn deall yr effaith y caiff gwahanol weithgareddau ar ddinasyddion sy’n cymryd rhan, gyda’r nod o annog cyfranogiad democrataidd hirdymor.

Yn ddiweddar dyma ni’n casglu adborth oddi wrth gyfranogwyr dau brosiect. Roedd y cyntaf gyda pherchnogion busnesau bychain ledled Cymru a gymerodd ran mewn cyfweliadau fideo i rannu eu barn ag Aelodau’r Cynulliad ar gyfer ymchwiliad pwyllgor i Ardrethi Busnes yng Nghymru.

Dywedodd yr adborth wrthym y byddai pob cyfranogwr yn cymryd rhan eto petai’n cael y cyfle, a’u bod yn teimlo iddynt gael cyfle i lesio eu barn. Roedd y newidiadau mwyaf o ganlyniad i’w cyfranogiad yn amlwg yn yr ymatebion i’r datganiadau canlynol:

  • ‘Nid oes gan bobl fel fi lais yn y penderfyniadau y mae Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn eu gwneud’: nid oedd dim un o’r cyfranogwyr yn anghytuno â’r datganiad hwn cyn cymryd rhan, o gymharu â 67% a oedd yn anghytuno â’r datganiad ar ôl cymryd rhan.
  • ‘Mae gennyf yr hyder a’r wybodaeth sydd eu hangen i gymryd rhan mewn gwleidyddiaeth’: roedd hanner y cyfranogwyr yn anghytuno â’r datganiad hwn cyn cymryd rhan, tra roedd 88% yn cytuno â’r datganiad hwn ar ôl cymryd rhan.

Cynhaliwyd ymarfer adborth tebyg yn dilyn digwyddiad i ymgysylltu ag unigolion a oedd â phrofiad byw, a’r rhai sy’n gweithio mewn swydd rheng flaen, fel rhan o ymchwiliad pwyllgor i Iechyd Meddwl Amenedigol. Drwy’r ymarfer adborth hwn, gwnaethom nodi’r canlynol:

  • Nid oedd dim un o’r cyfranogwyr wedi ymgysylltu â’r Cynulliad yn uniongyrchol o’r blaen, a dywedodd pob un ohonynt na fyddent wedi cymryd rhan yn yr ymgynghoriad pe na baent wedi cael eu gwahodd i’r digwyddiad;
  • Teimlodd pob un eu bod wedi cael digon o gyfle i fynegi eu barn yn ystod y digwyddiad, a byddai pob un yn cymryd rhan mewn rhywbeth tebyg eto;
  • Roedd gan y cyfranogwyr amrywiaeth gwirioneddol o ddiddordebau gwleidyddol – roedd gan ychydig dros hanner ohonynt lawer iawn / cryn dipyn o ddiddordeb gwleidyddol, tra roedd y gweddill yn honni fod ganddynt rywfaint / ddim llawer o ddiddordeb gwleidyddol;
  • Honnodd 7% fod ganddynt lawer iawn o wybodaeth wleidyddol, 52% eithaf tipyn o wybodaeth a 41% ddim llawer;
  • Pan ofynnwyd a oedd eu lefelau gwybodaeth am wleidyddiaeth Cymru yn well nag yr oedd o’r blaen, roedd y mwyafrif yn cytuno neu’n cytuno’n gryf;
  • Pan ofynnwyd a oedd eu dealltwriaeth o’r gwahaniaeth rhwng Cynulliad Cenedlaethol Cymru a Llywodraeth Cymru wedi gwella, roedd y mwyafrif yn cytuno neu’n cytuno’n gryf;

Ein bwriad yw ceisio casglu’r math hwn o wybodaeth ar gyfer yr amrywiaeth o fentrau ymgysylltu rydym yn eu cyflwyno yn y Cynulliad Cenedlaethol, er mwyn deall yn well pa mor effeithiol ydynt a gwella’r hyn a gynigwn yn y dyfodol, gan sicrhau bod y rhai sy’n cymryd rhan yn ein gwaith mewn gwell sefyllfa i barhau fel dinasyddion sy’n weithredol yn ddemocrataidd.

 

Chwalu’r rhwystrau rhwng pobl sy’n darparu gwasanaethau a phobl sy’n defnyddio gwasanaethau

 

sophie howe

Sophie Howe, Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol Cymru

“Rhaid mynd i’r afael â’r cwestiwn parthed a oes gennym y Gymru a garem drwy ddeialog ddwyffordd gyda’r cyhoedd” meddai Sophie Howe, Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol Cymru; “mae’n rhaid i’r ffordd rydym yn cynnwys pobl symud y tu hwnt i’r dulliau traddodiadol o ymgynghori. Mae dechrau sgwrs gyda phobl yn hanfodol er mwyn trawsnewid gwasanaethau cyhoeddus.”

Mae Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) yn gosod dyletswydd ar gyrff cyhoeddus i gyflawni datblygiad cynaliadwy drwy’r pum ffordd o weithio. Mae hyn yn cynnwys cynllunio ar gyfer y dyfodol hirdymor, atal problemau cyn iddynt godi neu waethygu, integreiddio gwasanaethau ac ar draws y saith nod llesiant cenedlaethol, cydweithio â’r partneriaid cywir ac, yn holl bwysig, cynnwys pobl wrth  iddynt wneud penderfyniadau.

Er mwyn cyflawni’r dyletswyddau hyn, mae ymgysylltu’n briodol o’r dechrau’n deg yn hanfodol i weithredu’r Ddeddf. Rhaid i’r Gymru a garem ‘ni’ fynd y tu hwnt i weision sifil a llywodraeth leol – rhaid iddi gynnwys cymunedau ac unigolion ac ymgysylltu â nhw a gofyn iddynt: ai dyma’r Gymru a garech chi; beth rydych ei eisiau ar gyfer eich teulu a’ch cymuned nawr ac yn y dyfodol. Gall dechrau o safbwynt pobl sy’n byw yng Nghymru ac sy’n defnyddio gwasanaethau cyhoeddus yn aml roi datrysiad llawer symlach i broblemau anhydrin rydym ni fel swyddogion yn ymrafael â nhw.

Dywedodd George Bernard Shaw mai’r broblem fwyaf gyda chyfathrebu yw’r camargraff ei fod wedi digwydd. A all hyn fod yn ddisgrifiad o’n diwylliant presennol o ymgynghori yn y sector cyhoeddus? Rydym yn aml yn cael ein cyfarwyddo i ‘ymgynghori’ â’r gymuned a rhanddeiliaid, ond yn aml mae hyn yn bell iawn o gyfranogiad parhaus, go iawn.

Dywedir yn aml nad oes gan gyrff cyhoeddus yr adnoddau i ddilyn yr Egwyddorion Cenedlaethol ar gyfer Ymgysylltu â’r Cyhoedd nac i gynnwys pobl mewn modd ystyrlon. Ond nid oes rhaid i hyn fod yn ymgysylltiad wyneb yn wyneb dwys (er bod hyn yn effeithiol iawn), gallwn bellach gyfathrebu yn ein bywydau personol mewn nifer o ffyrdd yn defnyddio dulliau digidol cost-effeithiol. Sut y gallwn wneud hyn yn bosibl yn ein bydoedd proffesiynol hefyd?

Nid yw’n syndod bod pobl Cymru wedi sylwi. Yn ôl IPSOS Mori, dim ond 13% o’r cyhoedd oedd yn teimlo fod ganddynt berchnogaeth dros y gwasanaethau roeddent yn eu derbyn. Drwy weithio gyda’r Gyfnewidfa Arfer Da i dreialu’r feddalwedd ‘SeneseMaker’, er mwyn cynnwys pobl yn y gwaith o bennu blaenoriaethau’r Comisiynydd, dyma lawer o bobl yn adrodd eu stori o deimlo’n ddi-rym, wedi ymddieithrio, ac erbyn hyn â dim diddordeb yn yr hyn a oedd yn digwydd. Roedd pobl yn teimlo yr ymgynghorwyd â nhw’n rhy hwyr, y darparwyd gwybodaeth iddynt a oedd mewn iaith dechnegol, y gofynnwyd y cwestiynau anghywir iddynt ac nad oedd llawer ohonynt yn gwybod pa effaith a gafodd eu mewnbwn.

Efallai bod hyn yn amlygu’r ffaith nad oes gan y person cyffredin ddiddordeb mewn ffiniau gwasanaethau a darpariaeth cyllid, nac yn gwerthfawrogi cael ei labelu’n ‘gleient ddefnyddiwr gwasanaethau’ na bod yn rhan o ‘grŵp gwarchodedig’. Effaith yr iaith rydym yn mynnu ei defnyddio i drafod y cyhoedd rydym yn ei wasanaethau, a’r ffaith ein bod yn mynnu creu proses, yw dad-ddyneiddio gwasanaethau cyhoeddus.  Efallai ein bod bellach yn arbenigwyr ar ofyn y cwestiynau cywir, ticio’r blychau cywir, ond yn aml rydym yn dda am fethu’r pwynt.

Enghraifft ddiweddar yw pan adawodd sawl unigolyn sylwadau ar ymgynghoriad gan gyngor ar gau ysgolion. Yn unol â deddfwriaeth cydraddoldeb, gofynnodd y cyngor i’r rhieni am wybodaeth ddemograffig fanwl. Fodd bynnag, ni ofynnodd yr ymgynghoriad a oedd unrhyw rheini ddim yn gallu gyrru, er gwaetha’r ffaith mai dim ond drwy yrru’n unig y gellid cyrraedd yr ysgol.

Mae’r enghraifft hon yn wers ein bod, drwy gynnwys pobl, mewn gwirionedd yn trafod “pobl”! Pobl sy’n famau, tadau, meibion, merched, cymdogion a ffrindiau.

Dywed Sophie Howe: “Credaf y gallwn fynd tipyn o ffordd i chwalu’r rhwystrau biwrocrataidd a all fodoli weithiau rhwng pobl a gwasanaethau. Siawns drwy gerdded milltir yn eu hesgidiau nhw, gallwn wneud gwasanaethau cyhoeddus ychydig bach yn fwy dynol?”

Mae’r Gyfnewidfa Arfer Da yn cynnal digwyddiad ‘Sut y gall dulliau ymgysylltu gwahanol helpu i gynnwys y dinesydd yn y broses o ddarparu gwasanaethau cyhoeddus’ ar 6 Medi yng Nghaerdydd, ac ar 28 Medi yn Llanrwst, Conwy.

Bydd y seminarau hyn yn dechrau ystyried pa mor dda ydym o ran cael y gwir ddarlun gan ein cymunedau, deall y bywydau mae pobl yn eu byw, pa ddulliau y gallwn eu defnyddio i ddeall yr heriau y mae pobl yn eu hwynebu, yr hyn sy’n eu hysgogi a’r hyn a fyddai’n eu helpu i fyw bywydau hapusach a mwy bodlon.

Sut y gallwn gydgynhyrchu gwasanaethau cyhoeddus?

Pam nad ydym yn cydgynhyrchu gwasanaethau cyhoeddus? Yn y darn hwn, mae Dyfrig Williams yn ystyried sut y gall gwasanaethau cyhoeddus symud o fodel cyfranogi seiliedig ar ddiffyg i fodel seiliedig ar asedau.

Erbyn i’r blog hwn fynd yn fyw byddaf wedi gadael Swyddfa Archwilio Cymru, sy’n drueni oherwydd seminar y Gyfnewidfa Arfer Da Sut y gall dulliau ymgysylltu gwahanol helpu i gynnwys y dinesydd yn y broses o ddarparu gwasanaethau cyhoeddus yw’r union beth i mi. Treuliais dair blynedd yn gweithio yn Cyfranogaeth Cymru, ac yn ystod y cyfnod hwnnw daeth cydgynhyrchu i’r amlwg yng Nghymru fel ffordd o sicrhau bod gwasanaethau cyhoeddus yn fwy ymatebol, atebol ac effeithiol. Os ydych yn ansicr am y cysyniad, mae’r darn hwn gan Noreen Blanluet yn drosolwg gwych. Yna ymunais â Swyddfa Archwilio Cymru a threulio pedair blynedd yn gweithio yma, lle mae cydgynhyrchu wedi parhau i fod yn bwnc llosg. Felly rydym bellach wedi treulio’r rhan fwyaf o’r degawd diwethaf yn trafod sut y gallwn gydgynhyrchu gwasanaethau â dinasyddion. Felly pam nad yw’n digwydd mewn gwirionedd?

Canolbwyntio ar broses

Yn y Gyfnewidfa Arfer Da, rydym yn cael trafodaethau cyson am sut y mae angen inni ganolbwyntio ar ganlyniadau. Rydym wedi gweld cymaint o sefydliadau sydd wedi ymgolli yn y broses fel nad ydynt yn cwestiynu a yw gwasanaethau’n cyflawni eu nodau yn y pen draw mwyach. Rwy’n credu ein bod i gyd wedi clywed pobl yn dweud ‘Dyma’r ffordd rydym wedi gwneud pethau erioed’.

Y broblem yw bod ymgynghori wedi dod yn broses gynnwys ragosodedig ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus. Mae’n haws inni fel sefydliadau nodi ein materion ac yna cael dinasyddion i roi sêl bendith ar y syniadau. Y broblem yw bod hyn yn arwain at wasanaethau sy’n diwallu anghenion sefydliadau yn lle adeiladu ar asedau dinasyddion. Mae’r tabl hwn gan Nurture Development yn dangos sut y mae dull seiliedig ar ddiffygion fel ymgynghori traddodiadol yn y sector cyhoeddus yn cymharu â dull seiliedig ar asedau fel cydgynhyrchu.

blog table

Mae Cyfrifianellau Cyllideb yn enghreifftiau da o ddulliau seiliedig ar ddiffyg, lle mae pobl yn cael yr opsiwn o ddyrannu arian tuag at wasanaethau a ddylai gael blaenoriaeth yn eu barn hwy. Gall hyn helpu pobl i ddeall yr anhawster mae sefydliadau’n wynebu wrth ddyrannu cyllid tuag at systemau penodol, ond nid ymgynghori go iawn yw hyn. Nid oes ganddynt lais gwirioneddol wrth lunio sut beth yw’r gwasanaethau hyn na sut mae’r sefydliad wedi’i gyflunio, ac felly’n anaml iawn y mae’n arwain at newid gwirioneddol. Mae’n gosod pobl a gwasanaethau yn erbyn ei gilydd, ac mae mor rymusol â gofyn i bobl pa fraich yr hoffent gael ei thorri i ffwrdd.

Atal

Mae cyfranogiad ac atal wrth wraidd y Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant a Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol. Mae’r rhain yn cyd-fynd â’i gilydd yn daclus. Mae cipolwg cyflym ar dabl Nature Development yn dangos nad yw dull ataliol yn bosibl gyda model adweithiol sy’n seiliedig ar ddiffygion. Rhaid i ni gynnwys dinasyddion yn gynharach yn y broses er mwyn iddynt allu helpu i lunio a darparu gwasanaethau, yn hytrach na disgwyl iddynt roi sylwadau ar gynlluniau gwasanaethau cyhoeddus. Os ydym am i bobl gydgynhyrchu gwasanaethau, rhaid inni rannu grym â hwy yn wirioneddol – rydym yn annhebygol o gael y màs critigol sydd ei angen os byddwn yn dal gafael ar awenau grym yn rhy dynn ein hunain. Pam ddylai pobl gydgynhyrchu gwasanaeth a gafodd ei ddarparu’n ffurfiol gan y sector cyhoeddus? Rhaid i ni ofyn ‘Beth sydd ynddo i mi?’ a meddwl am sut y gall cydgynhyrchu ychwanegu gwerth gwirioneddol o safbwynt dinasyddion neu gymuned.

Mae’n ddiddorol tu hwnt gweld yr hyn a all ddigwydd pan fyddwn wirioneddol yn rhannu grym. Yn Better Reykjavik, dywedwyd yn glir wrth wleidyddion na fyddai eu cyffredinedd yn cael eu derbyn mwyach, ac fe gymerodd dros 40% o’r etholwyr ran yn y fenter. Mae’n werth gwylio’r fideo hynod ysbrydoledig isod. A oes agweddau ar y dull hwn y gallwn eu haddasu i ddiwallu ein hanghenion?

Mae angen inni gyd ddechrau meddwl am sut y gallwn i gyd rannu grym fel gwasanaethau cyhoeddus a sut beth yw cydgynhyrchu gwirioneddol. Os gallwn wneud hynny, rydym yn llawer mwy tebygol o ddarparu gwasanaethau sy’n diwallu gofynion deddfwriaeth Cymru. Ond yn bwysicaf oll, mae’n golygu ein bod yn darparu gwell gwasanaethau cyhoeddus sy’n gwell

Rhannu’r hyn a ddysgwyd o Adolygiad Annibynnol o Effaith y Gyfnewidfa Arfer Da Swyddfa Archwilio Cymru

Mae’r Gyfnewidfa Arfer Da wedi bodoli ers diwedd 2010/dechrau 2011. Gwnaethom amlinellu sut beth fyddai llwyddiant mewn 5 mlynedd, a gwnaethom ymrwymo i werthusiad annibynnol o’r hyn roeddem yn ceisio ei gyflawni yn 2016. Felly ar ôl pum mlynedd, daeth yr angen i gynnal adolygiad annibynnol.

Felly, fel gyda phopeth sy’n ymwneud ag arfer da, hoffwn ni (Bethan Smith ac Ena Lloyd) rannu’r hyn a ddysgwyd…

Yr hyn rydym yn ei wneud (ewch i’r paragraff nesaf os ydych eisoes yn gwybod hyn)

GPX teamRhag ofn nad ydych yn gyfarwydd â’n gwaith, rydym yn hyrwyddo gwelliant mewn gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru drwy gyfnewid gwybodaeth yn well a rhannu’r hyn a ddysgwyd. Yn ystod ein blwyddyn gyntaf roeddem yn dîm o ddau (Chris Bolton ac Ena Lloyd), felly gwnaethom ddechrau gyda rhaglen fach, yn dysgu ac yn adolygu wrth i ni fynd yn ein blaenau.  Yna gwnaethom ymestyn i dîm o 4, gyda Dyfrig Williams a Bethan Smith (a wnaeth gymryd drosodd oddi wrth Tanwen, a oedd yn dalentog iawn) yn ymuno â’r tîm.  Roedd hyn yn golygu y gallwn gyflwyno rhaglen lawn o 20 o ddigwyddiadau’r flwyddyn bellach. Yn ogystal â’n rhaglen o ddigwyddiadau, rydym yn darparu cymorth i amrywiaeth o sefydliadau gwasanaethau cyhoeddus ar ffurf ôl troed digidol (yn darparu cynnwys fideo, blogio, cyfryngau cymdeithasol ac ati yn eu digwyddiadau), ein blog Arfer Da, Twitter, Pinterest a chynnwys fideo.

Gwerthusiad Annibynnol

Cyflawnwyd y gwerthusiad gan yr Athro Merali, o Ganolfan Astudiaethau Systemau Ysgol Fusnes Prifysgol Hull. Roedd yr adolygiad yn cynnwys casglu data o’r canlynol:

  • Cyfweliadau a sgyrsiau lled-strwythuredig i gasglu naratifau o amrywiaeth o randdeiliaid y tu mewn a’r tu allan i Swyddfa Archwilio Cymru
  • Mynychu digwyddiadau Cyfnewidfa Arfer Da
  • Adolygu’r adborth o gyfranogwyr yn ein digwyddiadau
  • Adolygu ymatebion Prif Weithredwyr a wnaeth gymryd rhan yn Arolwg Rhanddeiliaid diweddar Swyddfa Archwilio Cymru am bopeth sy’n ymwneud â’r Gyfnewidfa Arfer Da

Casglwyd safbwyntiau gan unigolion o bob rhan o’r gwasanaethau cyhoeddus, yn ogystal â chymysgedd ar hap o gydweithwyr mewnol ac allanol a oedd naill ai wedi mynychu ein digwyddiadau, rhoi cyflwyniad ynddynt neu eu llunio.

Canolbwyntiodd yr adolygiad ar dri maes gwahanol:

  • Canfyddiadau rhanddeiliaid am ein rôl a’n cydberthynas â swyddogaethau archwilio mwy cyffredin
  • Y gwerth rydym yn ei roi drwy ein rôl gwybodaeth a’n cefnogaeth ar gyfer dysgu ac arloesi
  • Y ffordd rydym yn cyflawni canlyniadau, a’r goblygiadau y mae hyn yn ei chael ar gyfer cynaliadwyedd ac arloesedd

Felly beth oedd y negeseuon allweddol?

Canfyddiadau a chydberthnasau mewnol

blog picNodwyd bod cefnogi gwelliant yn un o ddibenion yr archwiliad gan bob aelod o staff Swyddfa Archwilio Cymru a gafodd eu cyfweld. Gwelwyd y Gyfnewidfa Arfer Da yn rhan ar wahân o Swyddfa Archwilio Cymru gyda rôl sy’n ymwneud â’r swyddogaeth archwilio gyffredin, ond yn wahanol iddi.

Roedd y rheini sy’n gweithio mewn swyddogaeth archwilio gyffredin yn teimlo bod gan y Gyfnewidfa Arfer Da bresenoldeb sefydledig yn Swyddfa Archwilio Cymru; “…mae fel petai wedi bod yno drwy’r amser”.

Er bod ein rôl yn cael ei hystyried yn rôl allblyg yn bennaf, mae staff y Gyfnewidfa Arfer Da yn rhagweithiol o ran datblygu cysylltiadau a chydberthnasau â chydweithwyr ym mhob rhan o’r swyddogaeth archwilio.

Canfyddiadau a chydberthnasau allanol

Roedd y ffaith bod y Gyfnewidfa Arfer Da yn gangen o Swyddfa Archwilio Cymru yn cael ei werthfawrogi’n fawr gan yr holl randdeiliaid a gafodd eu cyfweld, ac roedd cytundeb unfrydol bod “brand” Swyddfa Archwilio Cymru yn gwneud y canlynol;

  • Rhoi awdurdod i’r Gyfnewidfa Arfer Da, gan warantu ei bod yn ddiduedd ac y gellir ymddiried ynddi, a
  • “Rhoi coel” i siaradwyr, gwybodaeth a syniadau sy’n cael eu cyflwyno mewn digwyddiadau Cyfnewidfa Arfer Da.

Mae ein cefnogaeth ar gyfer dysgu ac arloesi yn cael ei ddarparu mewn dwy ffordd; rhaglen digwyddiadau a gweithgarwch cronnol staff y Gyfnewidfa Arfer Da cyn, yn ystod ac ar ôl digwyddiadau. Mae hyn yn meithrin adnoddau a gallu i ganiatáu i unigolion archwilio a manteisio i’r eithaf ar syniadau ar gyfer arloesi a gwelliant.

“.. mae taraniad cyn y digwyddiad… ac ymchwydd ton ar ôl pob digwyddiad lle mae’n adeiladu ar ei hunan – mae gwybodaeth yn rhaedru drwy bobl a oedd yn bresennol yn y gorffennol a’r rhai sy’n bresennol nawr…”

Rydym wedi datblygu rhwydwaith o gydweithredwyr, cyfranwyr a “chleientiaid”, sydd wedi bod yn allweddol i’n llwyddiant. Dangosodd y dadansoddiad o naratifau rhanddeiliaid bod ein llwyddiant wedi dod o’n gallu i gynhyrchu rhwydweithiau a chyfalaf cymdeithasol, cysylltiedig ac sydd ag enw da, a’u cynnal a’u defnyddio.

“… mae’n ymwneud ag unigolion sydd o fewn y tîm hwnnw – yr awydd, yr egni, y meddylfryd, y brwdfrydedd, yr angerdd am newid a meddwl yn wahanol…ac i fod yn onest nid oes neb byth yn mynd i ddod a dewid ‘mae’r gwaith yma rydych chi’n ei wneud yn anghywir. Maent yn dweud ‘ydych chi wedi gweld bod gwahanol ffyrdd o wneud hyn ac mae llawer o gyfleoedd ar gael, a gallwch chi ddewis pa bynnag un rydych chi eisiau.’ Nid oes unrhyw un erioed wedi dweud ‘mae hynny’n anghywir’…gallwch chi ddadansoddi a meddwl beth bynnag yr hoffech chi. Ac rwy’n hoffi hynny.  Mae’r syniad un ateb i bawb i mi yn drychineb’

Casgliad

Daeth yr adroddiad i’r casgliad canlynol;

  • Mae’r Gyfnewidfa Arfer Da yn gweithio’n dda ar ei ffurf bresennol fel uned ddarbodus a hyblyg o Swyddfa Archwilio Cymru
  • Mae brand Swyddfa Archwilio Cymru yn hanfodol i’n hawdurdod a’n manylion ar gyfer bod yn ddiduedd ac y gall pobl ymddiried ynom
  • Mae ein digwyddiadau a’n gweithgareddau yn cael eu derbyn yn dda a’u cydnabod fel catalydd effeithiol ar gyfer newid a gwella
  • Mae ein maint bach a’n ffordd o weithredu gyda rhwydwaith yn ein galluogi i fod yn hyblyg ac ymatebol
  • Mae ein ôl-troed digidol a’n defnydd o gyfryngau cymdeithasol yn effeithiol ar gyfer bod yn gyfredol â’i ddilynwyr a chydweithredwyr
  • Dros ein hoes o weithgarwch ac ymgysylltu ag etholaethau rhanddeiliaid amrywiol, rydym wedi casglu rhwydwaith gwerthfawr a helaeth yn ymgorffori cyfalaf cymdeithasol, cysylltiedig ac sydd ag enw da

Yn y dyfodol, mae ein galluoedd, sylfaen adnoddau, enw da a sefyllfa o fewn Swyddfa Archwilio Cymru yn golygu bod y Gyfnewidfa Arfer Da yn gymwys i gefnogi sector cyhoeddus Cymru wrth iddo newid i fodelau o ddarparu gwasanaethau sy’n cyfateb â Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol.

Y camau nesaf

Fel tîm, rydym yn falch iawn o ganlyniad yr adroddiad. Rydym yn annog bod yn agored a thryloyw ac yn teimlo ei fod yn bwysig rhannu’r canlyniad â chydweithwyr mewnol a’n rhwydweithiau allanol. Mae’r adroddiad wedi ein helpu i ganolbwyntio ar y meysydd sy’n gweithio’n dda, a’r hyn y mae angen i ni weithio’n fwy caled arnynt i’w gwella.

Rydym bob amser yn awyddus i gael adborth gan gydweithwyr, mewnol ac allanol, a thros y misoedd i ddod byddwn yn gweithio ar ein prosesau gwerthuso i wneud yn siŵr ein bod yn ystyried y sylwadau rydym yn eu derbyn ar ôl digwyddiadau yn llawn. Wedi’r cyfan, mae gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru yn newid ac yn esblygu ac mae angen i ni sicrhau ein bod yn gwneud yr un peth i ddiwallu’r anghenion newidiol.

Felly cadwch lygad am gam nesaf y Gyfnewidfa Arfer Da. Ac yn bwysicach oll, os ydych wedi dod i unrhyw un o’n seminarau neu weminarau, diolch am eich amser, eich cyfraniad a’ch adborth, da a drwg, oherwydd dyna’r hyn sydd wedi ein llywio.

Cyflawni arbedion a chynllunio at y dyfodol

Yn y blog canlynol, mae Jeremy Evans, Rheolwr Llywodraeth Leol yn Swyddfa Blog - JeremyArchwilio Cymru, yn trafod sut y mae cynllunio arbedion yn chwarae rôl hollbwysig o ran cefnogi cydnerthedd ariannol cynghorau, a hynny yn sgil cyhoeddi adroddiad Archwilydd Cyffredinol Cymru, Cynllunio Arbedion mewn Cynghorau yng Nghymru.

Mae’n hollbwysig cynllunio arbedion yn effeithiol er mwyn gwarchod arian cyhoeddus yn effeithiol a darparu gwasanaethau cyhoeddus effeithlon – mewn geiriau eraill, mantoli’r gyllideb a pharhau i ddarparu gwasanaethau o safon i’r cyhoedd ar yr un pryd.

Mae angen i’r cynghorau lunio cynllun ariannol tymor canolig sy’n nodi sut y byddant, ar lefel uchel, yn gweithredu o fewn terfynau’r incwm y byddant yn ei gael, boed gan Lywodraeth Cymru neu o ffynonellau eraill, fel y dreth gyngor. Mae angen i’r cynllun hwn edrych dair i bum mlynedd i’r dyfodol. Fe wnaethom ni ganfod bod pob cyngor wedi paratoi cynllun o’r fath.

Cau’r bwlch

Ar ôl pennu’r diffyg yn eu hincwm – y bwlch rhwng yr hyn sydd ganddynt a’r hyn sydd ei angen arnynt – mae angen i’r cynghorau nodi sut y byddant yn cau’r bwlch hwnnw dros gyfnod y cynllun. Fel y byddech yn ei ddisgwyl, mae angen i gynlluniau’r flwyddyn gyfredol fod yn fanwl iawn, ond mae’r cynlluniau ar gyfer y ddwy neu dair blynedd ganlynol yn llai manwl.

Po fwyaf y mae’r cynghorau’n llwyddo i gyflawni eu harbedion, po leiaf yw’r pwysau arnynt i gael hyd i ffrydiau cyllido untro i fantoli’r gyllideb. Mae hefyd yn lleihau’r pwysau ar wasanaethau i barhau i gyflawni’r arbedion sy’n weddill o’r flwyddyn flaenorol a mynd i’r afael, ar yr un pryd, â’r arbedion a bennwyd ar gyfer y flwyddyn gyfredol. Os nad oes rhaid defnyddio tanwariant, cronfeydd wrth gefn neu incwm arall nas cynlluniwyd i fantoli’r gyllideb, gellir defnyddio’r arian mewn ffordd fwy ystyriol – ac fe all helpu’r cynghorau i ariannu mentrau a fydd yn dod â manteision ariannol yn y dyfodol.

Beth yw nodweddion cynllun arbedion llwyddiannus?

I lwyddo, rhaid i gynlluniau arbedion fod yn benodol, yn fesuradwy, yn gyraeddadwy, yn realistig ac yn amserol. Fe wnaethom ni ganfod bod tua hanner y cynghorau wedi paratoi cynlluniau o’r fath.

I fod yn dryloyw, mae’n hollbwysig nodi’n glir sut y bydd yr arbedion yn cael eu cyflawni. O wneud hyn, bydd pawb yn deall yr hyn sy’n rhaid digwydd, a bydd modd codi unrhyw bryderon am effaith yr arbedion mewn da bryd.

Mae’n bwysig nodi gwerthoedd cywir yr arbedion a phennu amserlenni realistig ar eu cyfer. O wneud hyn, bydd yn sicrhau bod meincnod clir ar gael er mwyn dwyn gwasanaethau i gyfrif ac asesu eu cynnydd, gan nodi unrhyw broblemau’n gynnar.

Wrth i’r pwysau ariannol barhau, mae gallu’r cynghorau i wneud arbedion canrannol cyffredinol ar draws pob gwasanaeth yn lleihau. Mae angen iddynt gyflawni arbedion drwy wneud newidiadau mwy sylfaenol i’r modd y maent yn darparu gwasanaethau neu’r modd y mae’r cynghorau’n gweithredu. Fe wnaethom ni ganfod ei bod yn cymryd mwy o amser i gyflawni arbedion o’r fath oherwydd eu bod yn fwy cymhleth ac oherwydd y gall fod mwy o risg ynghlwm wrthynt. O ran arbedion trawsnewidiol o’r fath, mae mwy o angen sicrhau bod y cynlluniau’n gywir.

Ymunwch â ni ar gyfer digwyddiad

Ar 8 Awst, bydd ein tîm y Gyfnewidfa Arfer Da yn cynnal gweminar ar Feithrin Cydnerthedd Ariannol yn y gwasanaethau cyhoeddus. Nod y weminar hon yw rhannu dulliau gweithredu newydd ar gyfer meithrin cydnerthedd ariannol (gan gynnwys enghreifftiau o arfer da) a nodi’r rhwystrau allweddol a sut i’w goresgyn.

Mae’r seminar hon wedi’i hanelu at aelodau a swyddogion yn y sector cyhoeddus, gan gynnwys:

  • Penaethiaid Gwasanaethau
  • Rheolwyr Gwasanaeth/Gweithredol sy’n gyfrifol am gyflawni gweithredol ar raddfa fawr
  • Deiliaid cyllideb
  • Swyddogion Adran 151 a Rheolwyr Cyllid
  • Aelodau’r Cabinet â chyfrifoldebau am y gyllideb a chynllunio fel rhan o’u portffolio.

Bydd y gweminar yn cael ei recordio ac ar gael ar YouTube tua 1-2 wythnos ar ôl y gweminar fyw ar 8 Awst. Mae hyn yn galluogi inni ychwanegu is-deitlau yn Gymraeg a Saesneg.

Gallwch gofrestru ar gyfer y gweminar ar ein gwefan neu drwy gysylltu ag aelod o dîm y Gyfnewidfa Arfer Da ar e-bost: arfer.da@archwilio.cymru

Risgiau a reolir yn dda: Cyd-destun yw popeth

Read this blog post in English

Cynhaliodd y Gyfnewidfa Arfer Da seminar beilot ar sut i reoli risg mewn perthynas â newid sefydliadol, trawsnewid gwasanaethau ac arloesedd. Yn y blog hwn, mae Chris Bolton yn edrych ar y ffordd mae gwasanaethau cyhoeddus yn mynegi methu yn ôl y data.

Dyma’r cyntaf o gyfres o flogiau sy’n rhannu ychydig o’r hyn a ddysgwyd yn ein seminar beilot ar Risgiau a Reolir yn Dda. Dyma’r sleidiau a ddefnyddiwyd ar y diwrnod.

Mae’r tri blog cyntaf wedi’u strwythuro fel a ganlyn:

  • Blog 1. Cyd-destun yw popeth.
    Mae hwn yn ddisgrifiad bras o’r hyn a wnaethom yn y sesiwn, ac mae’n cynnwys ychydig o arsylwadau ar sut y byddai pobl yn ymateb i fethu yn eu barn nhw yng nghyd-destun dulliau gwahanol o reoli risg.
  • Blog 2. A yw synnwyr cyffredin yn fwy defnyddiol na’r llyfr rheolau?
    Mae hwn yn adolygu’r data a gasglwyd ar sut mae pobl yn defnyddio dulliau gwahanol pan fyddant yn gwneud penderfyniadau ynghylch risg.
  • Blog 3. A yw cynnwys defnyddwyr gwasanaeth yn y broses benderfynu yn arwain at benderfyniadau gwell?
    Gwnaeth hwn brofi’r dechnoleg a ddefnyddiwyd a meithrin ein dealltwriaeth o’r cyfyngiadau.

Wrth gwrs, ceir cafeatau enfawr o ran y wybodaeth a gyflwynir yma. Nid yw’r gwaith wedi’i gwblhau eto, ar sail arbrawf a gynhaliwyd mewn seminar dysgu ar y cyd. Rydym yn ddiolchgar i bawb a gymerodd ran am wneud hynny o wirfodd calon ac am ganiatáu i ni rannu’r data (mae popeth yma wedi dod gan bobl a ddywedodd ei bod yn iawn i ni wneud hynny drwy roi tic yn y blwch). Mae hyn yn golygu ein bod yn gweithio mewn modd gweledol ac agored yn gyhoeddus. Os oes unrhyw beth yn anghywir, rhowch wybod i ni. Os gallech wneud hynny mewn ffordd gefnogol, byddai hynny’n fwy defnyddiol o lawer nag ymosod arnom yn gyhoeddus. Diolch.

Mae cyd-destun yn bwysig

Cafodd y sesiwn hon ei datblygu er mwyn ceisio rhannu gwybodaeth am gymryd risgiau a reolir yn dda. Mae’r Archwilydd Cyffredinol wedi bod yn dweud ers tro ei fod am weld gwasanaethau cyhoeddus yn cymryd risgiau a reolir yn dda. Gallwch wylio’r fideo hwn lle mae’n siarad am bwysigrwydd rhoi cynnig ar bethau newydd a dysgu o fethu os nad ydynt yn gweithio.

Fodd bynnag, ceir bwlch rhwng yr hyn mae’r Archwilydd Cyffredinol wedi bod yn dweud ac arferion gwasanaethau cyhoeddus. Nid oes neb yn awgrymu cymryd risgiau diangen â gwasanaethau a ddarperir i bobl sy’n agored i niwed, neu wario arian cyhoeddus yn ddiofal, ond mae lle o bosibl i ymwrthod â’r status quo.

Newid ein dull

Wrth ystyried risgiau a reolir yn dda, penderfynwyd gwneud rhywbeth gwahanol gyda’r digwyddiad hwn. Fel arfer, byddem wedi trefnu rhywbeth lle mae pobl yn rhannu arferion a gwybodaeth y gallai eraill ddysgu ohonynt, megis cyflwyniadau neu weithdai. Fel rhan o’r strwythur hwn, byddem yn hwyluso trafodaethau a chyflwyniadau lle y gall pobl ddatblygu cysylltiadau i barhau i gyfnewid gwybodaeth â’u cyfoedion.

Er bod y dull hwn yn effeithiol, penderfynwyd profi dull lle roedd pobl yn gallu ymgolli eu hunain yn llawer mwy a meddwl am sefyllfaoedd a’r ffordd y byddent yn ymateb iddynt. Mae’r dull hwn sy’n edrych ar senarios wedi cael ei ddefnyddio mewn sefyllfaoedd eraill, ond roeddem yn awyddus i’w ehangu drwy ddefnyddio proses a oedd yn galluogi pobl i gofnodi eu syniadau a’u safbwyntiau mewn ffordd y gellid ei dadansoddi a’i bwydo yn ôl atynt yn gyflym. Y syniad oedd y gallent weld sut mae eu hagweddau at risg a gwneud penderfyniadau yn cyd-fynd â’r rhai o’u cwmpas, a’r cyd-destun presennol. Gallai’r lefel hon o ddealltwriaeth wedyn gefnogi ymddygiadau ac agweddau gwahanol at gymryd risgiau a reolir yn dda.

Sut mae’r dull yn gweithio

Yn fras iawn, gwnaed y canlynol:

  1. Esbonio dull o gymryd risgiau (Fframwaith 1) i’r grŵp. Cafodd y rhain eu haddasu o ddulliau presennol a’u dewis fel dulliau sy’n groes i’r rhai y byddech yn debygol o’u gweld ym maes gwasanaethau cyhoeddus.
  2. Cyflwyno senario lle mae gwasanaethau cyhoeddus yn wynebu her sylweddol.
  3. Gofyn i bobl drafod y senario, ac yna gofnodi eu hymatebion i gyfres o gwestiynau ar; gwneud penderfyniadau, manteision/effaith ac agweddau at fethu.
  4. Cafodd y broses hon ei hailadrodd ar gyfer tri senario, ac wedyn yng nghyd-destun yr ail ddull o reoli risg (Fframwaith 2).
  5. Mae’r dull wedi’i grynhoi yn y graffig isod.
  6. Defnyddiwyd SenseMaker, adnodd i bobl gofnodi eu syniadau, dadansoddi eu hymatebion a rhoi rhywfaint o adborth yn fyw. Rydym wedi bod yn gweithio gyda Chanolfan Cynefin Prifysgol Bangor i wella ein dealltwriaeth o’r ffordd y gallai’r dull hwn fod yn ddefnyddiol i’n gwaith.

Sut strwythuron y seminar - defnyddio 2 fframwith i edrych ar 3 senario, a chasglu data ohonynt i gael mewnwelediad

Enghraifft o’r hyn y gofynnwyd i bobl ei wneud

Mewn ymateb i Fframweithiau 1 a 2 a phob un o’r tri senario, gofynnwyd y cwestiwn canlynol i bobl: ‘Drwy fod yn dryloyw am unrhyw achos o fethu, bydd …’

Sefyllfaoedd eithafol oedd y ddau opsiwn; bod pobl yn colli eu swyddi neu fod pobl yn cael eu dyrchafu.

Gofynnwyd iddynt symud marciwr ar hyd graddfa symudol er mwyn adlewyrchu sefyllfa’r sefydliad yn eu barn nhw, mewn ymateb i’r fframwaith rheoli risg a gyflwynwyd iddynt.

Graddfa ble gofynnwyd bobl i feddwl os byddai adrodd methiant yn colli nhw ei swydd neu cael dyrchafiad

Yr hyn mae’r data yn ei ddweud wrthym

Casglwyd cyfanswm o 218 o ymatebion unigol i’r cwestiwn.

Mae’r graffig isod yn cynrychioli dosbarthiad cyffredin yn fwy neu lai rhwng y ddau opsiwn, sef yr hyn y byddech yn ei ddisgwyl.

Pan fyddwch yn dadansoddi’r wybodaeth hon i weld sut ymatebodd pobl yng nghyd-destun y ddau fframwaith gwahanol, mae pethau’n edrych yn wahanol ac mae dau batrwm amlwg yn ffurfio. Yng Ngraffig 2, mae’r ymatebion yng nghyd-destun Fframwaith 1 yn agosach at y chwith (pobl yn colli eu swyddi) ac mae’r ymatebion mewn glas golau (Fframwaith 2) yn agosach at y dde (pobl yn cael eu dyrchafu).

Fframwaith 1 oedd, Nid yw methu yn opsiwn. Dull sy’n cymryd yn ganiataol y gellir deall, asesu, categoreiddio, dogfennu a rheoli pob risg.

Fframwaith 2 oedd, Mae’n ddiogel i fethu. Mae’r dull hwn wedi’i wreiddio ym maes ‘Cymhleth’ Fframwaith Cynefin, sy’n cynnig nifer o brofion/cynlluniau peilot/arbrofion bach, cyfyngedig o ran amser ac sy’n gofyn ychydig iawn o adnoddau. Eu nod yw archwilio’r hyn sy’n digwydd a datblygu dealltwriaeth well cyn penderfynu beth i’w wneud nesaf.

2 graffiau gromlin gloch i weld os yw pobl yn debygol o golli swyddi neu gael dyrchafiad

Tynnodd gwaith dadansoddi pellach sylw at y rhaniad hwn yn y data. Mae Graffig 3 yn dangos y dosbarthiad yng nghyd-destun Fframwaith 1 (Nid yw methu yn opsiwn) a bod y cymedr yn agosach at y dde. Mae Graffig 4 yn dangos symudiad amlwg tuag at y dde a’r label ‘pobl yn cael eu dyrchafu’.

2 graffiau gromlin gloch i weld os yw pobl yn debygol o golli swyddi neu gael dyrchafiadFelly, beth mae hyn yn ei olygu?

Mae’r data yn awgrymu y bydd y ffordd y caiff rhywbeth ei ddisgrifio neu ei fynegi yn dylanwadu ar y ffordd mae pobl yn ymateb i roi gwybod am achos o fethu.

Yng nghyd-destun Fframwaith 1 (Nid yw methu yn opsiwn), mae pobl yn fwy tebygol o feddwl y bydd rhoi gwybod am achos o fethu yn arwain at bobl yn colli eu swyddi.

Yng nghyd-destun Fframwaith 2 (Mae’n ddiogel i fethu), mae pobl yn fwy tebygol o feddwl y bydd rhoi gwybod am achos o fethu yn arwain at bobl yn cael eu dyrchafu.

Efallai na fydd hyn yn annisgwyl pan fyddwch yn cymryd cam yn ôl a darllen amdano’n rhesymol yn y blog. Fodd bynnag, fel y dywedodd un cynrychiolwr, “Mae goblygiadau mawr i hyn o ran sut rydym yn gwneud penderfyniadau ar ein pwyllgorau a Byrddau Gwasanaeth Cyhoeddus. Os ydym yn siarad am benderfyniadau yng nghyd-destun ‘nid yw methu yn opsiwn’, bydd pobl yn poeni am y canlyniadau ac yn llai tebygol o fod yn arloesol a chymryd risgiau. Mae’r iaith rydym yn ei defnyddio a sut rydym yn mynegi pethau yn bwysig.”

Beth nesaf?

Bydd dau flog arall yn dilyn y blog hwn sy’n rhoi sylw i’r canlynol:

  • Blog 2. A yw synnwyr cyffredin yn fwy defnyddiol na’r llyfr rheolau? Mae hwn yn adolygu’r data a gasglwyd ar sut mae pobl yn defnyddio dulliau gwahanol pan fyddant yn gwneud penderfyniadau ynghylch risg.
  • Blog 3. A yw cynnwys defnyddwyr gwasanaeth yn y broses benderfynu yn arwain at benderfyniadau gwell? Gwnaeth hwn brofi’r dechnoleg a ddefnyddiwyd a meithrin ein dealltwriaeth o’r cyfyngiadau.

Fel y soniwyd yn gynharach, mae hyn yn arbrawf i ni ac yn enghraifft o ‘weithio mewn modd gweledol ac agored.’ Hoffem wneud llawer mwy gyda’r data hyn. Rydym yn sicr nad yw pethau’n iawn gennym, a byddem yn gwerthfawrogi unrhyw sylwadau ac adborth ar yr hyn rydym wedi rhoi cynnig arno. Os hoffai unrhyw un edrych ar y set ddata a helpu i wella ein dealltwriaeth, cysylltwch â ni. Byddem yn falch iawn o siarad â chi.

%d bloggers like this: