Cofnod Dysgu Coronafeirws Wythnos 6: Rhoi syniadau ar waith

Roedd canfyddiadau’r wythnos ddiwethaf yn canolbwyntio ar symud o sail ddamcaniaethol ar gyfer ein gwaith i’w roi ar waith.  Rwyf wedi myfyrio ar y 5 brif her a’r hyn rwyf wedi ei ddysgu ohonynt.

  • Casglu data
  • Gweithio mewn amgylchedd ‘dysgu cyflym’
  • Gweithio ar draws y sefydliad
  • Egluro’r data
  • Rheoli ein hamser

Casglu data

triad

Lansiwyd ein hofferyn rhannu data Sensemaker yr wythnos hon.  Gwnaethom anfon ein harolwg at y timau yma yn Archwilio Cymru i weld beth oeddent wedi ei weld ynghylch y ffordd mae gwasanaethau cyhoeddus yn newid eu hymddygiad.  Roeddem eisiau sicrhau nad oedden yn methu unrhyw beth a all ymddangos yn amherthnasol ynddo’i hun, ond ochr yn ochr â mewnbwn arall, gall fod yn arwyddocaol.  Gwnaethom gyfeirio at hyn yn blaen yn yr arolwg, gan ddweud wrth gyfranogwyr:

“Gosodwch unrhyw bryderon ynghylch ‘a yw hyn yn berthnasol?’ i un ochr. Mae’r holl wybodaeth yn werthfawr, a gall fod yr union beth mae rhywun arall angen ei wybod”

Rydym yn gofyn iddynt ddisgrifio’n union ba newidiadau maent wedi eu gweld.

Rydym yn gofyn iddynt fanylu ar ffocws yr hyn maent wedi ei ddisgrifio. A yw’r ffocws ar fodloni amcanion y sefydliadau, ymateb i gymdeithas, neu ar lefel unigol? A allai fod yn newid economaidd, yn un amgylcheddol, neu un sydd wedi ei anelu at newid y ffordd y mae pobl yn rhyngweithio?

Mae gofyn i gyfranwyr wedyn fanylu ar effaith y newidiadau mae ein harchwilwyr wedi eu profi, a beth y gellir ei ddysgu gan y newidiadau mae’r gwasanaethau hyn wedi eu gwneud.

Rydym hefyd yn gofyn iddynt ystyried unrhyw fethiannau sydd ynghlwm â’r newid a beth y gellir ei ddysgu ohonynt.

  • Wrth gynnal ymchwil neu gasglu data, mae angen ystyried canlyniadau gwahanol. Byddwch yn drylwyr yn eich dadansoddi a gofynnwch a oes ffyrdd o fynd i’r afael â’r ymchwil nad ydych wedi eu harchwilio eto. Bydd hyn yn eich galluogi i fod â safbwynt trylwyr a chymesur o’r syniad rydych yn ei archwilio, heb ormod o duedd i gadarnhau.

Amgylcheddau ‘dysgu cyflym’

peer to peer

Mae amgylcheddau ‘dysgu cyflym’ yn amgylcheddau lle mae dysgu yn medru digwydd yn gyflym, gan ddefnyddio dull profi a methu gyda phenderfyniadau a defnyddio technoleg.

I ddechrau, nid oeddem yn ystyried y gwaith rydym yn ei wneud o safbwynt dysgu cyflym. Fodd bynnag, mae’r gyfradd yr ydym wedi bod yn datblygu’r prosiect hwn, ynghyd â’n defnydd o offer fel cynadledda ar-lein yn ei osod yn gadarn yn y categori hwnnw!

Rydym yn bwriadu gofyn pa rai o’r newidiadau rydym yn eu gweld rydym eisiau eu cadw. Gallwn wedyn drefnu cyfres o ddigwyddiadau neu weminarau i drafod y materion hyn, gan rannu gwybodaeth yn ôl drwy sianeli fel blogiau, podlediadau a fideos, yn tynnu ar ganfyddiadau wrth fynd ymlaen.

  • Gall hwyluso’r ffyrdd rydym yn dysgu ei fod yn rhywbeth cyflym a hawdd i’w wneud; gall hyn fod drwy sefydliad yn cynnal digwyddiadau dysgu, gan ymestyn eu defnydd o dechnoleg – gan gynnwys cynadledda dros fideo, a’i wneud yn haws i staff rwydweithio. Ar ben hynny, drwy oedi bob hyn a hyn i adolygu eich camau gweithredu, gallwch arfer disgyblaeth ac addysgu eich hun i wella’n barhaus

Gweithio ar draws y sefydliad

trello

Mae dysgu cyflym wedi ei adlewyrchu yn ein ffyrdd o weithio fel tîm hefyd.  O ddefnyddio Trello i gofnodi a rhannu’r tasgau sydd wedi eu neilltuo inni, i newid ein patrymau gweithio i bwysleisio cyfathrebu a phroses olygyddol gadarn, rydym yn dysgu ac yn addasu. Rydym yn bwydo ein canfyddiadau ar gyfer yr wythnos ar ddydd Gwener, rydym yn cyfarfod â’n tîm cyfathrebiadau i gytuno ar weithgareddau ac rydym hefyd yn ymgysylltu â rheolwyr archwilio i rannu’r data rydym yn ei gasglu.

Mae ffyrdd eraill rydym yn archwilio dysgu cyflym yn cynnwys drwy syniadau fel cyfarfodydd sgwrs anffurfiol a threialon coffi ar hap y gallwch ddarllen amdanynt yn y cofnod dysgu diwethaf.

  • Wrth rannu eich syniadau, ystyriwch y cwestiynau a all godi. Rhoi ystyriaeth i ddiddordebau a phroses feddwl yr unigolion neu sefydliadau yr ydych yn ymgysylltu â nhw, gan eu galluogi i ddeall unrhyw beth rydych yn eu cyflwyno iddynt. Bydd hyn yn galluogi ac yn gwella cyfleoedd i gydweithio.

Egluro ein syniad

Yr wythnos hon rydym wedi bod allan yn siarad â sefydliadau sydd â diddordeb yn y gwaith rydym yn ei wneud i weld sut y gallwn weithio gyda nhw a’u rhwydweithiau.  Dangosodd rai ddiddordeb yn sut allwn rannu a dadansoddi’r data rydym yn ei gasglu, gan ei wneud yn dryloyw ac agored.

Gwnaethom hefyd gynnal cyfarfodydd yn fewnol i sicrhau bod bwriadau cwestiynau’r arolwg yn glir.  Bydd cymryd yr amser i wneud hyn yn golygu bod yr ymatebion yn dod o arsylwi sut mae pethau – peidio â chael eich llethu â dyfarniadau beirniadol nac, yn wir, canmoliaeth, a rhoi cyfrif gonest a diduedd o unrhyw beth a welwyd.

  • Sicrhewch eich bod yn egluro eich syniadau yn glir ac yn gryno. Bydd rhwydweithio a siarad â phobl o wahanol sefydliadau a chefndiroedd yn gwneud y broses hon yn haws ac yn gwella eich sgiliau cyfathrebu.

Rheoli ein hamser

Dywedodd un o’m cydweithwyr yr wythnos hon ‘Rwyf wedi dysgu mai symudedd yw’r ffordd orau o guddio oddi wrth y plant. Daliwch ati i symud, ni fyddant yn medru dod o hyd ichi’

Mae’n rhaid inni oll addasu ein patrymau gweithio o gartref oherwydd amgylchiadau personol, a’r ffaith y gall popeth deimlo’n wahanol yng nghyd-destun coronafeirws. Yr wythnos ddiwethaf, mynychais weminar ar yr union bwnc hwn, a oedd yn pwysleisio pwysigrwydd hyblygrwydd ac empathi. Mae un dyfyniad pwysig o’r gweminar wedi ei nodi isod:

‘Gall y rheiny nad oeddent yn gweithio o adref eisoes fod wedi eu taflu i fyd heb strwythur ac mae’n rhaid iddynt addasu wrth reoli eu pryderon. Mae’n bosibl y bydd gan bob un ohonom ni rywbeth i’w ddysgu ynghylch hunanddisgyblaeth, hunan-ynysu a chymhelliant. Ac mae’r pellter rhwng gwaith a’r person wedi erydu’n aruthrol. Nid yw’n amhosibl i blentyn bach gor-frwdrydig amharu ar gyfarfod rhith pwysig. Ychydig wythnosau’n ôl, efallai y byddai hynny wedi bod yn destun cywilydd .’

Erbyn hyn mae llai fyth o wahaniaeth rhwng bywyd gwaith a bywyd cartref. Mewn byd lle mae angen inni ffitio ein bywyd cartref o amgylch bywyd teulu a pharhau i gael y sgyrsiau anffurfiol hynny gyda chydweithwyr gan ddefnyddio’r dechnoleg sydd ar gael, mae syniadau ynghylch bod yn rhy ffurfiol a gwahanu’r ddau feddylfryd, yn llai perthnasol nag erioed o bosib.

  • Rheoli eich amser yn effeithiol. Pan rydym yn gweithio o adref, nid ydym yn cael amser hamdden, ond eto nid ydym yn yr amgylchedd mwyaf ffurfiol ychwaith. Gall sylweddoli hynny a threfnu ein diwrnod yn effeithiol arwain at well synnwyr o lesiant emosiynol.

Cofnod Dysgu Coronafeirws Wythnos 5: Cydweithio ac adrodd stori

Heriau Allweddol:

  • Egluro pam ein bod yn gwneud y gwaith hwn
  • Harneisio’r gallu i gasglu a rhannu data
  • Gweithio ar draws seilos
  • Bod yn agored a hygyrch
  • Gweithredu’n wahanol

Adrodd y stori

1_w9xolgS_-ON5qp5jplGebg

Hyd yn hyn, mae ein gwaith wedi canolbwyntio’n bennaf ar dreialu ffordd o weithio sy’n cynnwys casglu data ar ffordd wahanol o weithio mewn ymateb i’r coronafeirws. Rydym wedi defnyddio theori a dadansoddiad i egluro ein rhesymeg y tu ôl i’r prosiect ac rydym wedi canolbwyntio ar straeon darluniadol i egluro ein gwaith i gynulleidfaoedd gwahanol.

Gwyddom nawr fod angen i ni symud o’r cam cysyniad i’r cam gweithredu

Byddwn yn egluro sut ydym yn bwriadu gwneud hyn dros yr wythnosau nesaf, ond mae meddwl am hyn wedi fy arwain i ystyried sut fyddai newyddiadurwr yn mynd ati i’w wneud.  Mae’n debyg y byddai’n dilyn patrwm tebyg i hyn:

  • Maent yn cyflwyno eu straeon i olygyddion, neu’n cyflwyno’r syniad ar fwrdd stori i weld a yw’n werth chweil
  • Maent yn gwneud eu hymchwil, gan ddewis a dethol gwybodaeth berthnasol
  • Dros amser mae naratif yn dod i’r amlwg, sy’n addo stori gydlynol
  • Mae gan stori neu naratif sy’n ennill apêl dorfol y potensial i ddylanwadu ar ymddygiad a’r broses gwneud penderfyniadau

Ein naratif hyd yn hyn – ‘Dros yr wythnosau nesaf bydd pobl a sefydliadau gwasanaethau cyhoeddus yn gwneud pethau nad ydynt erioed wedi’u gwneud o’r blaen. Bydd peth o’r arfer newydd hwn yn ddefnyddiol ar gyfer y dyfodol’ – wedi cyflwyno’r syniad hwn, rydym nawr yn edrych ar sut y gallwn gasglu a rhannu data, y gall patrymau neu naratif amlwg ddeillio ohono. Ein bwriad yw, y bydd y rhain, yn eu tro, yn dylanwadu ar y ffordd yr ydym yn meddwl am wasanaethau cyhoeddus yn ystod y pandemig coronafeirws ac yn y dyfodol.

Casglu a rhannu

Data-collection-and-sharing-in-an-SN-https-doiorg-101371-journalpone0215856g001

Fel tîm rydym wedi bod yn trafod yr wythnos hon sut y dylem symud tuag at ‘wneud penderfyniadau a lywir gan ddata’ fwyfwy – rydym yn cydnabod nad ydym wedi cyrraedd yr holl ardaloedd yr hoffem fod wedi’u cyrraedd yn ein digwyddiadau a thrafodaethau ac felly mae’n bosib bod bylchau yn y dystiolaeth a gasglwn. Yn anochel, dilynodd sgwrs am ddata yn ystod y pandemig coronafeirws.

Dywedodd un o fy nghydweithwyr fod y naratif ‘sefydlogi’r gromlin’ yn gwneud ei waith.  Rhannodd bodlediad gyda mi, yr oedd wedi gwrando arno, yn serennu Carl Bergstrom , biolegydd cyfrifiadol ym Mhrifysgol Washington, lle gwnaed pwynt diddorol am y modd y gellir defnyddio dulliau delweddu data:

  • Er mwyn arddangos sut mae’r byd neu sefyllfa: dweud wrth y cyhoedd; dyma’r sefyllfa, cymerwch yr wybodaeth hon neu beidio
  • Er mwyn dweud wrthych sut y dylech fod yn ymddwyn mewn bywyd; a pha gamau gweithredu y dylech eu cymryd

Mae’r graffiau yr ydym wedi’u gweld am yr angen i gadw capasiti ysbytai o dan bwynt penodol, yn ateb y diben yn yr ystyr eu bod yn darlunio’r sefyllfa o ran capasiti’r GIG yn ogystal â darparu arf gweledol i’r moto ‘Arhoswch Adref. Amddiffynnwch y GIG. Arbedwch Fywydau’

Yr hyn a wnaeth y model penodol hwnnw, yn ôl Bergstrom yw ‘dangos i bobl pam mae ymbellhau cymdeithasol yn angenrheidiol’.

‘Mae’r model ei hun yn niwtral, gellid dadlau. Fodd bynnag, mae rheswm dros eu gwneud’, aiff yn ei flaen ‘Mae modelau yn cael adborth – maent yn dylanwadu ar ein hymddygiad mewn ffordd sy’n ei dro yn newid y sefyllfa yr ydym ynddi, sy’n newid y data’

Rydym eisiau defnyddio’r cofnodion dysgu hyn i gyflwyno ffyrdd gwahanol o weithio a mapio’r ymatebion yr ydym wedi’u gweld, gan ddefnyddio modelau gwahanol ar gyfer eu delweddu. Bydd y data, gyda lwc, yn profi’r pwynt y dylem edrych ar addasu’r ffordd yr ydym yn gweithio ac adnabod yr arferion arloesol hynny y gallwn eu datblygu yn y byd ar ôl y coronafeirws. Ar y llaw arall, gall fod yn ddefnyddiol hefyd arddangos hwyliau gweithwyr y sector cyhoeddus a darparu darlun manwl o’u hymateb i’r coronafeirws. Yn fwy pwysig, mae angen i ni ddehongli’r data hwnnw’n deg, casglu ystod eang o safbwyntiau, osgoi rhagdybiaethau ynghylch sut mae gwasanaethau yn gweithredu neu y dylent fod yn gweithredu.

Gweithio ar draws seilos

Yn y cofnodion dysgu hyn rydym wedi siarad llawer am gydweithio fel sefydliad a defnyddio ein sgiliau a galluoedd i ddatblygu’r prosiect hwn ar gyfer rhannu gwybodaeth a gesglir o ymatebion i’r coronafeirws.

Un ffordd yr ydym yn gwneud hyn yw drwy gydweithio’n agos â’n hadran gyfathrebu. O ystyried bod Archwilio Cymru wedi mabwysiadu’r prosiect hwn fel ffordd i’r timau archwilio perfformiad gynnal eu gwaith, yn ystod y cyfnod hwn o amhariad na welwyd ei debyg o’r blaen, mae’r prosiect yn mynnu strategaeth gyfathrebu glir ar gyfer rhannu gwybodaeth a phwy well i droi atynt ar gyfer hynny na’n timau cyfathrebu?

Tra byddwn yn cyflwyno llawer o’r wybodaeth a gesglir drwy ffeithluniau a data, rydym eisiau edrych ar sut y gallwn rannu’r hyn a ddysgwn yn ehangach.  Rydym eisiau ehangu ein strategaeth gyfredol o ysgrifennu’r cofnodion dysgu hyn a’u cyhoeddi ar y blog GPX i gynulleidfa gymharol gyfyngedig. Un syniad a awgrymwyd oedd y gallai pobl wahanol gyfrannu cynnwys bob wythnos, fel ffordd o arddangos safbwyntiau gwahanol. Mae gwneud y prosiect hwn yn rhan o ddulliau cyfathrebu ehangach Archwilio Cymru, yn ein caniatáu i gyrraedd cynulleidfa fwy, wrth gyflwyno’r prosiect ar yr un pryd fel cyfrifoldeb sefydliad cyfan, yn hytrach na gweithgaredd niche, wedi’i gyfyngu i un adran.

Un ffordd arall yr ydym yn goresgyn seilos yw drwy geisio dileu’r diffyg cyfathrebu o fewn ein tîm ei hun. Wrth i mi ysgrifennu hwn, rydym newydd gytuno i gael cyfarfodydd wythnosol dros skype lle byddwn yn trafod yr hyn yr ydym wedi’i ddysgu mewn amgylchedd anffurfiol a digyswllt. Ar hyn o bryd, mae’r dysgu hwnnw yn cael ei rannu yn y blogiau hyn, ac – er fy mod yn hoff o feddwl amdanynt fel adnodd defnyddiol – mae ganddynt eu cyfyngiadau yn yr ystyr bod tuedd y golygydd i gadarnhau (h.y. fi), a llwybrau byr meddyliol cydlyniad ôl-weithredol (yr ydym yn eu defnyddio i drefnu a strwythuro profiadau), yn atal ein hymdrechion i gyfathrebu’n rhydd ac yn agored fel tîm.

Un peth olaf i’w grybwyll am gyfathrebu; gair am dreialon coffi ar hap. Os ydych yn anghyfarwydd â’r cysyniad, mae’n  ffordd o rwydweithio, lle mae unigolion yn cytuno i gymryd rhan mewn prosiect, yn cael eu paru ar hap ac yna’n gorfod trefnu sgwrs gyda’i gilydd dros goffi (dewis diod yn opsiynol). Mae treialon o’r syniad yn digwydd ar draws sefydliadau, sectorau a diwydiannau cyfan.  Rydym ni, er enghraifft, yn cynnal treialon gyda Cymdeithas Tai Newydd a’r grŵp CLARI (Change Lab Action Research Initiative), sydd wedi’u lleoli yn Nova Scotia. Mae’n syniad syml ond eto’n galluogi sgyrsiau rhwng unigolion na fyddai fel rheol yn cael y cyfle i rwydweithio. Mae’r syniad yn un ffordd o wneud i’r sgyrsiau hyn ddigwydd.

Agored a hygyrch

Nid yn unig y mae gwneud gwybodaeth yn agored a hygyrch yn bwysig i arddangos atebolrwydd, ond mae hefyd yn bwysig os ydym yn gofyn i bobl newid ymddygiad a gweithredu. Ddoe, dywedodd cydweithiwr wrthyf ‘Es i’r siop ddoe ac roedd criw o fechgyn yn sefyll wrth y drws.  Dywedodd perchennog y siop wrthynt i symud, ond roeddent yn fygythiol. Bûm yn pendroni a ddylwn ffonio’r heddlu, ond nid oeddwn yn gwybod a fyddwn yn gwastraffu eu hamser. Yn ddiweddarach, dysgodd y gallwch anfon neges i’r heddlu drwy’r ap Facebook messenger am droseddau fel yr un yma.

Mae’r stori hon yn pwysleisio pwysigrwydd sicrhau bod gwybodaeth ar gael yn gyhoeddus, fel bod unigolion sy’n dymuno ymgysylltu â’r gwasanaethau cyhoeddus yn gallu gwneud y penderfyniadau iawn. Wrth drafod hyn ymhellach, cyfeiriodd fy nghydweithiwr mi at ddwy wefan y daeth ar eu traws:

Mae Ymchwil y Senedd, yn disgrifio’r hyn a wna fel darparu ‘sylwadau a gwybodaeth gryno a hawdd ei deall ar ddatblygiadau a materion pynciol o fewn y Cynulliad Cenedlaethol’. Mae’n categoreiddio’r wybodaeth i gategorïau ar yr amgylchedd, i’r economi a hawliau dynol, ac mae’n pwysleisio’n agored yr angen am iaith syml wrth wneud y cynnwys yn ddealladwy i’r nifer ehangaf posibl o grwpiau a phobl.

Yr adnodd arall oedd gwefan y swyddfa gartref yn nodi manylion y cymorth sy’n bodoli i ddioddefwyr cam-drin domestig – mae ffocws penodol wedi bod ar hyn yn ddiweddar gyda Covid-19, credir bod y cyfyngiadau symud wedi arwain at fwy o achosion o gam-drin domestig. Mae’r wybodaeth yn darparu diffiniad o drais yn ogystal â manylion cyswllt ar gyfer dioddefwyr, a chanllawiau ar yr hyn y gallant ei wneud i gael eu hunain allan o’r sefyllfa.

Mae hyn yn codi rhai gwersi pwysig wrth i ni ddechrau casglu a dosbarthu gwersi am arferion newydd ac arloesol. Rydym eisiau gwneud yn siŵr bod yr wybodaeth a gynhyrchwn yn ddealladwy ac yn hawdd cael gafael arni. Yn fwy pwysig, gellir edrych ar ddod o hyd i ffyrdd o gyflawni’r nod honno fel arfer da ynddo’i hun.

Gweithredu’n wahanol

Yn gynharach yr wythnos hon, mynychais weminar dan arweiniad panel ar Arloesi Corfforaethol. Mae’n debyg y byddaf yn ailymweld â’r pwnc hwn yn ddiweddarach, un pwnc a ddaliodd fy sylw oedd, pam nad oeddem yn gweithredu cynt, yn rhai o’r ffyrdd yr ydym yn gweithredu ynddynt nawr. Yn y weminar mae Stuart Laws o’r Weinyddiaeth Amddiffyn yn nodi – ‘Mae rhai timau ymateb wedi cwtogi eu hamseroedd gweithio ar gyfer glanhau ambiwlansys a chael y cynhyrchion hynny i’r farchnad cyn gynted ag sy’n bosibl. Mae’r broblem o’ch blaen, datryswch hi, symudwch ymlaen i’r broblem nesaf. Meddyliwch yn y tymor hwy pan fydd popeth yn dod yn ôl i’r ‘normal newydd’.

Yn ddiweddarach yn yr un Weminar, eglurodd Dave Grant o Zoom, ‘Rydym yn cymryd yr amser. Roeddem yn symud yn gyflym o’r blaen – ond nid oeddem bob amser yn symud yn effeithlon’. Yn y pen draw, mae angen i ni ymateb i broblemau mewn ffyrdd newydd ac arloesol ac yna meddwl yn y tymor hwy ynghylch sut y gellir cymhwyso’r syniadau hyn mewn amgylchedd ‘normal newydd’, ‘ar ôl i hyn i gyd fynd heibio’.

Mae angen i ni feddwl yn ofalus am sut yr ydym yn cofnodi’r dysgu a beth fydd o werth ‘ar ôl i hyn i gyd fynd heibio’.

Cyfleoedd Dysgu

  • Sicrhewch fod gennych naratif. Gall stori dda i ategu eich bwriadau helpu i wneud eich syniadau yn haws i’w hegluro a’u rhesymu i gynulleidfaoedd gwahanol. Cymerwch ofal, cofiwch fod datblygu’r rhain yn broses barhau ac y gall eich naratif neu ffyrdd o ddisgrifio eich gwaith i bobl newid wrth i chi wneud cynnydd.
  • Cyflwynwch unrhyw wybodaeth neu ymchwil a gasglwch mewn ffordd onest; bod yn onest am yr hyn a ddangosa’r data a gasglwyd gennych, yn ogystal â thynnu llinell amlwg rhwng dadansoddiad a ffaith, a bod yn atebol am unrhyw anghysondebau neu ddiffygion posibl yn yr wybodaeth.
  • Mewn unrhyw gysyniad sy’n blaenoriaethu cyfathrebu a chydweithio fel gwerth, mae’n bwysig cydnabod y ffyrdd y gallech fod yn meddwl ar wahân a gweithio i oresgyn hynny drwy estyn allan i sefydliadau, adrannau neu grwpiau perthnasol yr ydych efallai wedi’u gadael yn y niwl.
  • Gwnewch y siŵr fod yr wybodaeth a gynhyrchir yn hygyrch i ystod eang o bobl; nid yw’n ddefnyddiol os ydych yn ysgrifennu blog wedi’i ddylunio ar gyfer pawb, os mai dim ond y golygyddion sy’n gallu ei ddeall. Edrychwch ar hygyrchedd ac argaeledd eich gwaith yn gyson.
  • Wrth ddod o hyd i arferion arloesol mae’n bwysig ein bod yn sylweddoli pam oeddem yn ymddwyn yn y ffordd y gwnaethom cyn y pandemig. Os digwydd bod rheswm da dros ymddwyn yn y ffordd honno, mae’n bosib bod angen i ni ystyried effeithiolrwydd newid y dull hwnnw. Os nad oedd rheswm da neu os oedd y rhesymau y tu ôl i’r dull yn gymharol fechan, edrychwch am ddulliau eraill.

Log Dysgu Coronafeirws Wythnos 4: Ymddiriedolaeth a Rhwydweithiau

Log Dysgu Coronafeirws Wythnos 4: Ymddiriedolaeth a Rhwydweithiau

Heriau Allweddol:

  • Gadael y drws ar agor i bobl, nid eu gwthio i gorneli
  • Dysgu datblygu prosiect mewn amser real
  • Ceisio cynnal ymdeimlad o strwythur a defod
  • Peidio â neidio i gasgliadau o’r ymchwil rydyn ni’n ei wneud
  • Gweithio mewn rhwydweithiau sefydledig

Agor Drysau

‘Weithiau mae’n rhaid i chi ganiatáu i bobl wneud eu camgymeriadau eu hunain a dysgu oddi wrthyn nhw’ meddai Chris Bolton.

“Rydyn ni wedi cynllunio system yn ymwneud â gofyn, sut ydyn ni’n dadansoddi ac yn rhannu dysgu’n gyflym â phobl sydd angen gwybod? Nid yw casglu pethau o unrhyw ddefnydd os na allwch ddod o hyd i lwybr lle gellir ei ddefnyddio’n effeithiol. Dydw i ddim yn meddwl eu bod wedi meddwl digon am hynny”

Derbyniodd Chris hyfforddiant gan ffrind wnaeth ei gynghori bod yn rhaid i chi ganiatáu i bobl wneud eu camgymeriadau eu hunain a dysgu oddi wrthynt weithiau. ‘Nid yw cael tystiolaeth i ddangos eich ffordd o weithio, yn golygu y bydd rhywun yn gwrando arnoch chi’

yoda

Mae’n dyfynnu dyfyniad gan y cymeriad Yoda yn Star Wars ‘Mae ofn yn arwain at ddicter; mae dicter yn arwain at gasineb. Mae casineb yn arwain at ddioddefaint”

Efallai nad hon yw’r ffynhonnell fwyaf proffesiynol, yn yr alaeth hon beth bynnag. Fodd bynnag, yn cael ei ddangos yma, mae’r wers bod gwthio pobl i gorneli yn ysgogi ymatebion gwael.

Mae hyn yn cyfeirio at ymddiried mewn syniadau y tu allan i’ch ffordd o feddwl. Un darn o lenyddiaeth a ddarllenais yn fy ymchwil yr wythnos hon oedd ‘Gwybodaeth, rhwydweithiau a chymhlethdod ymddiriedaeth’ gan Henry a Dietz. Maent yn tynnu sylw at y ffaith bod ffyrdd wedi’u sefydlu ymlaen llaw o feddwl ‘’(yn) ysgogiad pwysig ar gyfer ystyried y rôl cred a gwerth unigolion yn ei chwarae wrth ysgogi ymddygiad gwleidyddol a gwrthdaro dros wybodaeth sy’n berthnasol i bolisi’’. Term arall am yr anwybodaeth hwn tuag at wybodaeth newydd yw Tuedd i Gytuno.

Strwythur a Defod

Diffiniad ‘Defod’: ‘set o weithredoedd penodol ac geiriau weithiau sy’n cael eu perfformio’n rheolaidd, yn enwedig fel rhan o seremoni’

Mae pobl yn aml yn siarad am ‘ddefodau bore’ ac arferion mewn ffordd fodlon. Yr wythnos hon, cafodd Sion Owen fwy o ddefod seremonïol pan wnaeth fynychu angladd perthynas, a gwneud hynny ar-lein. ‘Fe wnes i golli defod y ffarwel, y canu cymunedol, y cyfarfod gyda’r teulu’. Mae’n dweud gall trawsnewidiadau ym mywyd rhywun trwy ddefod grefyddol ganiatáu i chi symud ymlaen, ac mae’r un rhesymeg yn berthnasol i ddefod o ddydd i ddydd.

Rydych chi wedi clywed y term ‘mae’r dyddiau’n cymylu i mewn i un’, ac mae hynny’n wir. Mynd ar drên, byrlymu i mewn i’r gwaith, siarad wyneb yn wyneb â chydweithiwr … Mae’r rhain nid yn unig yn sicrhau rhywfaint o les meddyliol, ond hefyd yn rhesymeg i’r ffordd mae bodau dynol yn gweithredu, gan ganiatáu iddynt wahanu eu bywyd cartref o’u bywyd gwaith, a’u bywyd cymdeithasol. Wedi dweud hynny, mae yna ffyrdd y gallwn ni gadw hynny: ‘Mae cyfarfodydd Skype yn bwynt da i angori eich diwrnod o’u cwmpas’ meddai Sion. Byddwn yn ychwanegu bod mynd allan am dro ar amser penodol bob dydd a braslunio amserlenni i chi eich hun, i gyd yn ddefodau a all ein helpu.

Mae hyn yn ymwneud â’r thema, yn yr ystyr bod pobl yn ymddiried mewn defodau ac yn amau ansicrwydd. Gall cael y cyfarfodydd ar-lein hynny a chymryd rhan yn y galwadau skype hynny greu syniad o ymddiriedaeth rhwng cydweithwyr. Wedi dweud hynny, mae yna achosion lle gall rhoi gormod o ymddiriedaeth mewn arferion fod yn ddiangen,…

Datblygu Prosiectau mewn Amser Real

‘Yn y tymor hwy a ddylai ein rôl yn GPX ymwneud ag ymateb i’r hyn sydd yma nawr?’ gofynna Bethan Smith. Mae hi’n cyfeirio at ein rhaglen flynyddol – amserlen o ddigwyddiadau, gweminarau a seminarau, gyda bobl sydd yn sector y cyngor a’r sector cyhoeddus, ac ar thema astudiaethau cenedlaethol Archwilio Cymru.

Y rheswm nad yw hyn wedi’i wneud yw am fod ymateb mewn amser real i ddigwyddiadau’r byd go iawn wedi cael ei ystyried yn ‘rhy anodd’

Fodd bynnag, fel y profwyd gan Covid19, gellir tarfu ar ‘fusnes fel arfer’. Mae Chris yn ymhelaethu: ‘Yn nodweddiadol, rydych chi’n dechrau gyda syniad o’r hyn rydych chi am ei wneud. Rydyn ni wedi meddwl am hyn yn gyflym iawn. Fe wnaethon ni gyrraedd pwynt yn gyflym iawn lle gallen ni reoli prosiect mewn amser real’

Dyna pam rydyn ni wedi bod yn adolygu ein cynllun blynyddol ac yn gweld pa ddigwyddiadau i’w symud ar-lein, a pha rai i’w gohirio.

Mae rhai yn arbennig o berthnasol, gan gynnwys yr un ar drais domestig ‘sy’n fater mwy nag erioed o’r blaen’, Mae’r llinell gymorth Genedlaethol ar Gam-drin Domestig wedi gweld cynnydd o 25% mewn galwadau ers y cyfyngiadau symud, ac mae’r llywodraeth wedi addo rhoi £2m ychwanegol i elusennau cam-drin domestig. Roedd ‘tlodi’ hefyd ar yr agenda – er bod y materion sy’n ymwneud â thlodi wedi newid, mae hyn yn dal yn hynod berthnasol, gan ystyried effeithiau economaidd posibl y coronafeirws.

Mae hyn yn ymwneud ag ymddiriedaeth mewn prosesau – yn aml, pan fyddwch wedi arfer ag un ffordd o weithio, gall fod yn anodd dargyfeirio, hyd yn oed os ydych chi’n sylweddoli y gallai ffactorau nad ydych wedi’u gweld o’r blaen, fel y coronafierws, eich gorfodi i newid eich cynlluniau.

Peidiwch â Neidio i Gasgliadau

 Mae ‘rhywun sy’n dweud “allwn ni ddim rhagweld beth sy’n mynd i ddigwydd” yn wahanol i rywun yn gwneud yn ôl y cyfrifiadau bras’ mae Sam Williams yn nodi.

Byddwn yn gweld llawer o ddata yn hedfan o gwmpas am y Coronafeirws, ac er y gallwch ei ddefnyddio i ddadansoddi tueddiadau, mae’n annhebygol y bydd ceisio dod i gasgliadau am yr hyn a fydd yn digwydd yn creu darlun llawn.

‘un o’r ffyrdd hawsaf i’w ddehongli yw graddio rhywbeth mewn dyddiau -“rydyn ni bedwar diwrnod ar ddeg y tu ôl i’r Eidal”- mae bod x diwrnod y tu ôl i rywun yn awgrymu eich bod chi ar yr un taflwybr’ mae Sam yn egluro. h.y. gall grymoedd fel polisi, pellhau cymdeithasol a systemau iechyd newid lledaeniad firws. Felly, er bod graddio mewn dyddiau yn ddefnyddiol ar gyfer dangos lle’r ydym mewn cymhariaeth â gwlad arall, nid yw’n awgrymu y byddwn yn yr un sefyllfa yn union â’r wlad honno, erbyn yr adeg honno.

Un enghraifft o hyn yw’r cyfeiriad at ‘fflatio’r gromlin’. Fodd bynnag, ‘nid yw hyn yn golygu bod y gromlin yn wastad mewn gwirionedd’. Un agwedd a all achosi anghysondeb yw adrodd ar benwythnosau. Mae’n bosibl i ddiffyg adrodd un penwythnos, roi’r camargraff bod achosion yn lleihau, ac yna i’r niferoedd wibio i fyny ar y dydd Llun canlynol, wrth i ffigurau’r penwythnos gael eu cynnwys.

Mae profi yn ffactor arall. Er ei bod yn werth nodi y gall mwy o brofi ac olrhain wneud epidemig yn haws ei drin, mae Sam yn nodi ‘gyda mwy o brofion, bydd nifer yr achosion sy’n cael eu hadrodd yn cynyddu’

Nid yw hyn yn diystyru’r rhai sy’n defnyddio data i wneud rhagfynegiadau – o’u defnyddio’n gywir, gallwch chi wneud rhagfynegiadau addysgedig. Camgymeriad fodd bynnag fyddai ymddiried yn ddall fod y feirws yn mynd i gymryd un cwrs, oherwydd eich arsylwadau o graff academaidd, heb ystyried y gwahanol amgylchiadau sy’n pennu’r ffordd mae setiau data’n edrych a’r cwrs y mae’r feirws yn ei gymryd.

Cyfaddawd

blog-41-img-3

Er mwyn ailadrodd yn gyflym, mae galluoedd pawb yn cael eu rhoi ar waith, yn golygu y gall hierarchaethau traddodiadol ‘Rydw i’n dweud, rwyt ti’n gwneud’ yn gallu diflannu i raddau helaeth mewn argyfwng. Ni all ‘arferion gorau’ fod yn berthnasol oherwydd y ffaith nad oes unrhyw un yn gyfarwydd â’r sefyllfa. Felly, trwy arbrofi a ‘gweld beth sy’n gweithio’, gallwn ddarganfod ffyrdd arloesol o weithio, y gallwn eu cario i’r byd ôl-coronafeirws.

Gyda hynny mewn golwg, beth am siarad am ffordd hollol wahanol o edrych ar y sefyllfa. Mewn unrhyw argyfwng, mae disgwyl y bydd yr hierarchaethau sydd ar waith yn ailymgynnull ac yn ceisio darganfod y ffordd ‘orau’ o ddelio â’r sefyllfa. ‘Os ydych chi’n ansicr rydych chi’n cadw at y strwythur – dyna pam mae’r fyddin a’r heddlu wedi’u sefydlu mewn ffordd mor hierarchaidd’ meddai Sion Owen.

‘Mae yna bum cam o alar. A oes cyfatebiaeth i sefydliad?’ gofynna. Efallai bod. Model a anfonwyd ataf gan Deb Allen yr wythnos diwethaf, yw Ffurfio-Stormio-Normio-Perfformio: Y broses mae timau’n ei defnyddio i droi’n grwpiau, yn dadlau dros y ffordd ‘orau’ o weithio ac yn datrys eu gwahaniaethau cyn setlo i mewn i gyfaddawd arferol, y maen nhw’n rhagori arno! Mae hyn yn wahanol i’r model arbrofol rydyn ni’n ei ddefnyddio yn GPX.

Yn y pen draw, ‘rydym angen dysgu parchu dulliau mwy rheoaethol o weithio, gan hybu ein dull ein hunain.

  Cyfleoedd Dysgu:

  • Peidiwch â cheisio gorfodi pobl i weld materion o’ch safbwynt chi, waeth pa mor argyhoeddedig ydych chi. Mae profiadau pobl a ffyrdd o weithio yn penderfynu sut maen nhw’n gweld y byd. Felly, yn aml mae angen i chi ganiatáu i bobl wneud eu camgymeriadau eu hunain a dysgu’r gwersi, cyn eu darlithio ar ddewisiadau amgen. Yn y sefyllfa honno, cadwch ddrws agored fel y gallant ofyn am eich help eto yn y dyfodol.
  • Dylech gynnal ymdeimlad o strwythur a defod sy’n caniatáu hyblygrwydd i chi ond yn atal diwrnodau rhag ‘cymylu i mewn i un’.
  • Dylech asesu bob amser p’un a yw eich cynlluniau’n berthnasol ac yn ddefnyddiol; Os ydych chi’n gweld eich bod yn gwneud rhywbeth allan o ymdeimlad haniaethol o rwymedigaeth neu drefn, gofynnwch sut y gallech chi fod yn fwy defnyddiol yn y ffordd rydych chi’n treulio’ch amser; gall hyn gynnwys rhoi’r gorau i gynllunio ymlaen llaw yn y tymor hir, ac ymateb i’ch amgylchiadau a’ch amgylchedd uniongyrchol.
  • Peidiwch â neidio i gasgliadau am unrhyw beth. Yn aml tydi’r wybodaeth rydych chi wedi’i hennill o ymchwil neu ddadansoddiad i bwnc penodol ddim ond cystal â’r ymchwil y tu ôl i hynny. Yn lle hynny edrychwch am ddiffygion yn y data, gofynnwch gwestiynau am yr hyn rydych chi wedi’i ddysgu a’r wybodaeth rydych chi wedi dod o hyd iddi, a chadwch feddwl agored i ddeunydd sy’n gwrth-ddweud eich syniadau eich hun am y byd.
  • dysgwch ddod i gyfaddawd trwy weithio gyda phobl nad yw eu ffyrdd o weithio o reidrwydd yn cydweddu i’ch un chi. Parchwch y gwahaniaethau hynny wrth weithio i gysoni’n ystyrlon unrhyw anawsterau neu fethiannau wrth wneud penderfyniadau a allai ddeillio ohonynt.

Log Dysgu Coronafeirws Wythnos 3: Addasu a Gwneud Synnwyr

Yn log dysgu’r wythnos ddiwethaf fe wnaethom drafod ein nod i gyrraedd ar draws Swyddfa Archwilio Cymru a’r sector cyhoeddus, gan ddefnyddio ein cysylltiadau yno i gasglu gwybodaeth a data ar ffyrdd arloesol o weithio maen nhw wedi’u mabwysiadu mewn ymateb i’r Coronafeirws.

Heriau allweddol

  • Gwneud yn siŵr bod ein hamser yn cael ei dreulio’n dda
  • Dysgu sut i gyfathrebu mewn gwahanol ffyrdd
  • Gwneud cynnwys cyfryngau a data dealladwy
  • Goresgyn camddealltwriaeth, a methiant mewn cyfathrebu
  • Dysgu gweithio mewn gwahanol amgylcheddau

Amser Wedi’i Dreulio’n Dda

HIYXZTHLGRIWVLBLKXAMVX7YLM

‘Ydy faint o dargedau y gwnaethoch chi eu creu fisoedd yn ôl yn dal i fod y pethau iawn i ganolbwyntio arnyn nhw’ gofynnai Toby Lowe

Rydym yn gwybod bod angen gwahanol ffyrdd o weithio ar gyfer gwahanol sefyllfaoedd. Rwy’n ei chael hi’n anodd meddwl am ddiwydiant lle nad yw hyn yn berthnasol.  Mewn cyfieithiadau, efallai eich bod chi’n gweithio gartref ac yn cyfieithu cynnwys am y coronafeirws. Mewn archfarchnadoedd, rhaid i chi fod yn barod i roi rheoliadau pellhau ar waith.

Mae gwaith Archwilio Perfformiad wedi’i atal dros dro ac mae prosiectau fel log dysgu Covid19 yn pennu’r gwaith y byddwn yn ei wneud hyd y gellir rhagweld. Yn yr ystyr hwnnw, mae angen addasu’r gwaith rydyn ni’n ei wneud.

Cyn y pandemig, fy nod oedd rhyddhau podlediadau, gan gyfweld â Chomisiynwyr Heddlu a Throsedd Cymru ynghylch Profiadau Niweidiol yn ystod Plentyndod. O ystyried y cyd-destun y recordiwd y podlediadau hynny ynddo fodd bynnag, a bod etholiadau PCC wedi cael eu gohirio, mae cynnwys Coronafeirws yn ddefnydd mwy adeiladol o fy amser.

Er gwaethaf hyn, mae rhai yn awyddus i osgoi newid arferion. “Mae pobl yn dweud ‘dyma sefyllfa frawychus fawr. Beth am i mi wneud fy hun yn brysur, fel nad oes rhaid i mi feddwl amdano” meddai Chris Bolton, gan dynnu sylw y gall arferion cyfarwydd weithredu fel mecanwaith tynnu sylw.

Nid yw hyn yn hollol ddrwg. Er enghraifft, gall cadw at oriau gwaith cyfarwydd gadw eich ffocws. Fodd bynnag, mae Andy Brogan yn nodi ei bod yn bwysig osgoi trefn arferol, i’r graddau lle mae newidiadau yn ennyn mwy o ansicrwydd neu’n arwain at sefyllfaoedd anhrefnus ‘mae mathau o ansicrwydd yn ennyn pryder ynom. Mae hyn, yn ôl pob tebyg, yn arwain at ymddygiadau patholegol’

Yn ddiddorol, mae Bolton yn mynd ymlaen i ddweud ‘Os gallwch chi egluro pam eich bod yn gwneud rhywbeth mewn ffordd benodol, mae’n debyg ei fod yn iawn’ – gan dynnu sylw at yr angen i werthuso ein hunain yn barhaus, ac asesu p’un a yw ein gweithredoedd yn gynhyrchiol.

Cyfathrebu Mewn gwahanol ffyrdd

‘Mae angen i ni ryddhau ein hunain i ymddwyn yn wahanol. I fod yn gydfuddiannol a gwrando ar ein gilydd’ ymhelaetha Brogan, gan gyfeirio at y cysyniad bod sefyllfaoedd cymhleth yn aml yn gofyn am ddod ag ystod o safbwyntiau at y bwrdd.

1_w9xolgS_-ON5qp5jplGebg

O ystyried mai ein bwriad yw gweithio gydag archwilwyr, cyrff cyhoeddus, ac adrannau eraill i gasglu gwybodaeth am ffyrdd newydd o weithio, un her yw addasu ein tôn a’r ffordd rydyn ni’n cyflwyno ein hunain.

Esboniodd Chris Bolton y gwaith yr oedd wedi’i wneud yn argyhoeddi archwilwyr a chyfarwyddwyr i ymgymryd â’r gwaith hwn fel prosiect i’r sefydliad “At ddibenion cyfathrebu â chynulleidfa wahanol, roedd yn rhaid i mi siarad mewn ffordd lawer mwy ffurfiol” mae’n egluro “Rwy’n gweld fy rôl fel rôl gryno – dyna beth rydyn ni’n ei wneud fel y tîm Arfer Da. Sut ydyn ni’n pontio i wahanol amgylcheddau?’

Mae sylwadau Sion yn dangos safbwynt mwy systemig ‘Gan fod archwilwyr wedi’u hyfforddi i feddwl yn fforensig, maen nhw’n mynd i fod yn gofyn cwestiynau lletchwith’ mae’n nodi, gan dynnu sylw at y ffaith bod yr hyn rydyn ni’n ei ofyn – h.y. i’r rhai rydyn ni’n gweithio gyda nhw feddwl yn wahanol am y gwaith maen nhw’n ei wneud – yn eithaf sylweddol:

 “Rydyn ni’n ceisio rhoi diben newydd i swyddfa archwilio Cymru, o wirio bod arian yn cael ei wario’n briodol, i weld sut mae pobl yn ymateb i’r argyfwng hwn, gan ofyn ‘Sut ydych chi’n mynd ati i wneud hyn, gan fflipio o fod yn rheoleiddiwr, i fod yn arsylwr”

Mae Sion yn mynd ymlaen i ddweud bod ganddo brofiadau o orfod gwisgo masgiau gwahanol wrth weithio i gyngor Gwynedd. ‘Roeddwn bob amser ar gael i helpu cynghorwyr gyda’u cwestiynau TG, i’r pwynt lle roeddwn yn helpu gyda’u cefnogaeth TG ac yn cymryd ychydig o bwysau oddi ar yr adran TG’. Mae’n nodi pwysigrwydd caniatáu eich hun i wneud cysylltiadau, mewn unrhyw agwedd ar fywyd, ond yn enwedig wrth geisio ehangu eich set sgiliau, i gasglu barn neu brofiadau:

 ‘Trowch i fyny lle mae’r bobl rydych chi am eu cyrraedd yno’n barod, yna manteisiwch ar y gynulleidfa honno’

Cydnabyddir nad oes gennym ni fel adran fynediad ar unwaith i fyrddau gwasanaethau cyhoeddus, a chynghorau. Fodd bynnag, rydym yn gweithio gyda phobl sydd â’r math hwnnw o fynediad. Mae hyn yn esbonio’r angen i ddechrau gyda’ch cysylltiadau uniongyrchol ac estyn allan yn ehangach oddi yno, wrth geisio gwneud cysylltiadau.

Goresgyn camddealltwriaeth

Mae pobl yn rhyngweithio’n wahanol pan mae argyfwng ymlaen

Mae Deb Allen yn dweud stori wrthyf am un o’i chymdogion, sy’n byw ar eu pennau eu hunain, ac a gafodd eu pen-blwydd yn 81 mlwydd oed yr wythnos diwethaf. Gan arddangos caredigrwydd gwefreiddiol yn ystod yr amseroedd hyn o unigedd, daeth y gymdogaeth allan o’u tai, sefyll ar stepen eu drws a chanu pen-blwydd hapus. Ysgogodd hyn ddau ymateb gwahanol iawn.

Daeth y cyntaf gan berson lleol arall, a ddychwelodd i weld aelodau o’r gymuned yn sefyll y tu allan ac aeth at y cyfryngau cymdeithasol i gwyno bod parti stryd anghyfrifol yn digwydd, a bod y weithred yn dangos byrbwylltra mewn cyfnod lle rydym i fod i gadw pellter cymdeithasol. Yn eu hamddiffyniad, esboniwyd yr hyn a ddigwyddodd mewn gwirionedd yn ddiweddarach i’r unigolyn a thynnwyd y neges i lawr. Yn bwysicach na hynny serch hynny, oedd ymatebion pobl a welodd y recordiad o’r digwyddiad, a gadael sylwadau o ganmoliaeth.

‘Mae’n dod â’r gorau a’r gwaethaf allan o bobl’ meddai Deb, gan nodi achos arall a welodd mewn siop lle aeth gweithiwr sy’n pentyrru silffoedd yn wallgof gyda chwsmer, pan gerddon nhw heibio iddyn nhw. ‘Fyddech chi ddim yn gweld hynny mewn amgylchiadau arferol’ mae’n mynd ymlaen, gan godi sylw at sut mae pobl wedi dechrau gweld ei gilydd yng nghyd-destun Covid19.

Mae potensial y bydd y coronafeirws yn ein gwneud yn fwy gwerthfawrogol o’n gilydd yn yr amser sy’n dilyn. Mae yna bryder hefyd y bydd yn gwneud pobl yn fwy drwgdybus. Gall yr hyn sy’n digwydd fwyaf ddibynnu ar y ffordd yr ydym yn ymateb i’r pandemig hwn, trwy ein rhyngweithio ar-lein a’n rhyngweithio hanfodol, a’r ffordd yr ydym yn dewis trin y rhai sy’n cael eu heffeithio’n fwyaf andwyol gan y newidiadau hyn i gymdeithas.

Gweithio mewn gwahanol amgylcheddau

Sgwrs sydd wedi codi rhyngof i a nifer o aelodau staff yw sut fydd ein gweithleoedd yn y dyfodol yn edrych.

Mae Sion Owen yn tynnu sylw bod gweithleoedd nad oedden nhw’n caniatáu gweithio gartref yn flaenorol yn debygol o’i chael hi’n anodd cyfiawnhau peidio â chaniatáu hynny, ar ôl y Coronafeirws – os gallwch ymddiried mewn staff trwy argyfwng, gallwch ymddiried ynddyn nhw yn ystod adeg heddwch.

Mae aelod o’n tîm cyfraith a moeseg yn tynnu sylw ataf fod Swyddfa Archwilio Cymru yn treialu desgiau poeth, h.y. symud i ffwrdd o fannau corfforol sefydlog lle mae pobl yn gweithio, i gael cyfrifiaduron y gall unrhyw weithiwr fewngofnodi iddynt.

Yn wir, gall fod yn wir y bydd ein gweithleoedd yn y dyfodol yn cael eu lleihau yn sylweddol, a bod mentrau fel y rhain yn dod yn arferion ‘normal newydd’

Y ddadl yn erbyn hyn wrth gwrs yw nad yw gweithio gartref yn gyfleus i bawb, a bod llawer yn mwynhau’r agweddau cymdeithasol o fynd i’r gwaith. Gwn fy mod i’n sicr yn colli’r daith i’r gwaith, yr amgylchedd a sgyrsiau mewn coridorau.

Felly, cam bwysig i weithleoedd ei chymryd yn y sefyllfaoedd hyn yw casglu barn staff, edrych am atebion consensws sy’n gweithio i ystod eang o bobl, ac addasu ein gweithleoedd yn unol â hynny.

Nid yn unig mae hyn yn helpu i wneud penderfyniadau, ond mae’n grymuso gweithwyr i’w helpu i’w gwneud.

Gwneud Cynnwys Dealladwy

“Rwy’n credu y byddwn yn edrych yn ôl ar ddarluniau’r coronafeirws ac yn eu hystyried fel rhai eiconig ym myd y data” meddai Sam Williams, gan gyfeirio at y graffiau a ddefnyddir i gyd-fynd ag ymdrechion i leihau twf achosion coronafeirws.

“Rwy’n rhywun sy’n eithaf cyfforddus yn edrych ar daenlen…serch hynny, gall delweddu data yn well eich galluogi i gymhathu gwybodaeth yn llawer cyflymach’’ mae’n parhau

total

Mae trafodaeth yn dilyn am y ffordd mae Covid-19 yn cael ei chynrychioli’n weledol. Mae graffiau â chod lliw sy’n dangos twf y feirws bron bob amser yn cyd-fynd â geiriau sy’n nodi’r angen i ‘lefelu’r gromlin’. Mae allfeydd newyddion yn cynhyrchu canllawiau gweledol wedi’u gwneud yn anhygoel o dda ar gyfer y pandemig coronafeirws. Mae’r rhain yn ateb y diben deuol o wneud y sefyllfa’n ddealladwy a gweithredu fel tacteg newid ymddygiad, i wneud i grwpiau o bobl gymryd yr epidemig o ddifrif.

Gall delweddu da ddod â naratif neu ddarparu ffordd o edrych ar sefyllfa – dyna’n rhannol pam, wrth hyrwyddo’r prosiect log dysgu, y byddwn yn debygol o weld mwy o bwyslais ar setiau data i wneud synnwyr o wahanol ffyrdd o addasu i Covid19.

Mae un o’n prosiectau yn defnyddio data i ddadansoddi faint o bobl sy’n mynychu ein digwyddiadau corfforol. Er bod y prosiect hwn yn dyddio’n ôl cyn y Coronafeirws, mae’n rhoi rhywfaint o gyd-destun defnyddiol ar gyfer sut a ble y byddwn yn cynnal ein digwyddiadau yn y dyfodol (yn y llun)

Yna mae’r her sy’n dod o gynnwys cyfryngau. ‘Celfyddyd ddirgel yw golygu’, meddai Sion Owen, gan gyfeirio at ei ymdrechion diweddar i olygu sgwrs a recordiwyd ymlaen llaw gan gynrychiolydd o ganolfannau teulu Conwy. Mae’n sylw ingol yn yr ystyr bod ‘y golygydd yn rhoi strwythur – mae angen iddyn nhw lunio barn’. Efallai fy mod i’n darllen gormod i mewn i hyn ond o ystyried cyflwr presennol cymdeithas, gall strwythur a threfn ymddangos fel ymadroddion hynafol.

Efallai mai dyna ein rôl. Ni allwn ail-drefnu’r byd ond trwy gynnwys fel Delweddu Data yn ogystal â chynnwys fel blogiau, fideos, podlediadau a phosteri – ynghyd â’r ymchwil helaeth rydyn ni’n ei wneud mewn partneriaeth â gweddill Swyddfa Archwilio Cymru, gallwn helpu i wneud synnwyr o’r byd mewn rhyw ffordd fach.

Cyfleoedd Dysgu:

  • Dylai’r gwaith rydyn ni’n ei wneud fod yn angenrheidiol a dylem bob amser allu egluro pam yr ydym yn ei wneud; sylweddoli nad yw bod yn brysur o reidrwydd yr un peth â bod yn gynhyrchiol. Os yw ein hamserlenni’n brysur, efallai y byddai’n werth edrych arnyn nhw a gofyn pa weithgareddau sy’n ddefnyddiol, a pha rai rydyn ni’n eu gwneud allan o drefn arferol
  • Ceisiwch wneud cysylltiadau trwy gynnwys eich hun mewn gwahanol gyfleoedd a siarad â phobl na fyddwch fel arfer yn siarad â nhw; gall hyn olygu newid eich tôn neu’r ffordd rydych chi’n cyflwyno’ch hun ychydig, i weddu i wahanol amgylcheddau, felly gwnewch yn siŵr eich bod chi’n deall anghenion a phrosesau meddwl pwy bynnag rydych chi’n eu cyfarch.
  • Gwnewch yn siŵr bob amser bod gennych chi lun llawn cyn neidio i gasgliadau am fwriadau neu weithredoedd rhywun; mae’r amseroedd hyn yn gofyn am feithrin rhywfaint o ymddiriedaeth rhwng pobl felly mae bod yn ofalus gyda’r ffordd rydyn ni’n defnyddio cyfryngau cymdeithasol, a sut rydyn ni’n cynghori pobl yn arbennig o bwysig.
  • Derbyniwch safbwyntiau nad ydyn nhw’n safbwyntiau i chi; efallai bod gennych achos cryf dros newid rhywbeth am y ffordd mae eich sefydliad yn gweithio. Fodd bynnag, efallai bod gan rywun syniadau a safbwyntiau gwahanol ar sut i wneud hyn; ymgynghorwch â’r ffeithiau a cheisio adeiladu consensws
  • Sicrhewch fod cynulleidfa allanol yn gallu deall unrhyw gynnwys rydych chi’n ei gynhyrchu. Efallai eich bod chi’n fedrus mewn un ffordd o ganfyddiad, ond bydd gan rywun arall set wahanol o alluoedd gwybyddol. Meddyliwch am wahanol ffyrdd y gallwch chi helpu eraill i wneud synnwyr o’r wybodaeth rydych chi’n ceisio ei chyfleu a’i threialu!

Log Dysgu Coronafeirws Wythnos 2: Cyfathrebu a Cynefin

Roedd fy nghanfyddiadau yr wythnos hon yn canolbwyntio ar ddod o hyd i ffyrdd newydd o gyfathrebu. Bydd yr erthygl blog hwn yn ehangu ar y syniadau hynny:

Heriau:

  • Dysgu meddwl yn nhermau damcaniaethol cymhlethdod a’r fframwaith cynefin
  • Gweithio ar lefel gydweithredol, cymar i gymar gyda chyfarwyddwyr Swyddfa Archwilio Cymru a’r Archwilydd Cyffredinol
  • Gwneud yn siŵr ein bod yn dosbarthu tasgau ymysg ein gilydd yn gyfartal
  • Osgoi cydlyniad ôl-weithredol
  • gweithredu mewn gofod a all deimlo ‘y tu allan i’r byd’

Cymhlethdod a Cynefin

Cawsom weminar gyda’r athro Dave Snowden yr wythnos hon; Mae ei waith damcaniaethol o amgylch fframwaith Cynefin, wedi bod yn rhan bwysig o’n dysgu fel adran, felly rydw i’n mynd i geisio esbonio’r theori orau ag y gallaf mewn perthynas â Covid-19.

I’w esbonio yn y ffordd symlaf, mae’r fframwaith cynefin, yn ffordd o hwyluso pobl i wneud penderfyniadau. Mae’n plotio heriau ar raddfa syml, cymhleth, dyrys ac anhrefnus:

749bdf2d1882a7e503ecc19e10e98b01

Syml:

Dyma amgylchfyd ‘Arfer gorau’, atebion yr ydym yn gwybod eu bod yn gweithio:

  • mae’n hawdd gweithio allan beth yw’r berthynas rhwng achos ac effaith
  • Mae Snowden yn rhoi’r enghraifft o “newid bwlb golau’’.
  • Mae gweithio gartref yn enghraifft dda o ddatrysiad syml ar gyfer cau swyddfa, gan ei fod yn rhywbeth mae gennym ni eisoes y cyfarpar i’w wneud
  • Mae’n bwysig sicrhau nad yw ‘‘arfer gorau’’ yn dod yn arfer generig, er mwyn atal argyfyngau rhag mynd yn anhrefnus pan fyddan nhw’n digwydd

Cymhleth:

Dyma amgylchfyd ‘Arfer Da’, ac mae’n anoddach dod o hyd i atebion:

  • Efallai y bydd arbenigwyr yn anghytuno ar achos ac effaith, ond bydd o leiaf un ateb bob amser
  • Enghraifft o hyn fyddai perfformio llawdriniaeth feddygol – ni fyddai gan y mwyafrif o bobl y wybodaeth i wneud hynny
  • Yn ystod yr wythnos gyntaf o weithio o bell fe wnaeth gliniadur Sam Williams dorri – roedd hyn yn golygu bod rhaid iddo weld aelod o’n tîm TG
  • Mae’n bosibl i Gymhleth ddod yn Syml, wrth i wybodaeth wella a chael ei rhannu’n eang

Dyrys:

Mae ‘Egin arfer’ – dysgu wrth i ni fynd ymlaen – yn allweddol yma

  • Nid yw’r berthynas rhwng achos ac effaith i’w gweld ar unwaith yn y senario hwn
  • Mae hyn yn gofyn am sefydlu arbrofion ‘diogel i fethu’ a rhoi cynnig ar ffyrdd newydd o weithio i ddod o hyd i atebion gwerth chweil
  • Un enghraifft o hyn yw’r newid i’r digwyddiad ar-lein y bu’n rhaid i ni ei wneud. I ddechrau, nid oeddem yn gwybod a fyddai hyn yn ymarferol
  • Wrth ddatblygu brechlynnau, mae llawer o dreialon yn cael eu cynnal ynghylch diogelwch ac effeithiolrwydd brechlyn

Anhrefn

Mae ‘arfer newydd’ yn golygu penderfynu ar gamau gweithredu yn hanfodol

  • Nid oes unrhyw berthynas rhwng achos ac effaith
  • Y nod yma yw cymryd camau pendant i symud i sefyllfa gymhleth mor gyflym â phosibl
  • Bu’n rhaid i lywodraethau gymryd camau pendant iawn i atal y coronafeirws rhag lledaenu

Hwyluso cymar i gymar

Un o elfennau allweddol cymhlethdod y gwnaeth Snowden ei grybwyll yw’r syniad y gall hierarchaethau traddodiadol dorri i lawr mewn sefyllfaoedd cymhleth.

Gall mynnu targedau a chwotâu sydd yn aml yn cael eu llacio yn ystod argyfwng, fod yn rhan o ganolbwynt hierarchaeth annaturiol.

Mae argyfyngau’n gofyn am gydnabyddiaeth bod gan wahanol bobl alluoedd a gwybodaeth, nad oes gan yr arweinydd o bosibl

Rydym yn gobeithio ymestyn ein hymchwil i ffyrdd arloesol o weithio ar draws y sefydliad a chyrff y sector cyhoeddus sy’n barod i ymgysylltu. Mae hyn yn gofyn am ddefnyddio’r offer cyfathrebu sydd ar gael i ni er mwyn estyn allan at staff a chreu gwe o gysylltiadau.

Mae Sam a Chris wedi datblygu teclyn gwneud synnwyr i gynorthwyo yn y prosiect:

Mae hyn yn caniatáu i Swyddfa Archwilio Cymru ymateb yn briodol i’r Coronafeirws. Mae Chris Bolton yn crybwyll ‘Rwy’n gorfod newid y ffordd rwy’n gweithio’.

Mae’r teclyn hwn yn caniatáu i ni gasglu arfer da, newydd a gwreiddiol, o wahanol safbwyntiau.

O’r fan honno, gallwn ddadansoddi’r wybodaeth hon i roi mewnwelediad, gan rannu pan fo hynny’n briodol.

Yn hanfodol, mae’r dasg yn ein helpu i gyflawni ein pwrpas o gysylltu pobl a sefydliadau.

Mae sicrhau eich bod yn casglu mewn amser real yn helpu i osgoi ystumio a chydlyniant ôl-weithredol

Dosbarthu tasgau

‘Rydym yn hynod o gysylltiedig fel adran. Mae gan bawb ddarn o wybodaeth unigryw’ meddai Chris Bolton, gan gyfeirio at y ffaith y gall argyfyngau fel hon ofyn am ffurfiau mwy llorweddol o drefn

Dywed Sion Owen wrthyf ei fod yn deall y ffordd yr ydym yn mynd ati fel adran, gan gyfeirio at y ffocws ar adael i staff ddysgu sgiliau newydd sy’n canolbwyntio ar ffordd ‘ddiogel i fethu’ o weithio, lle nad ydych yn cael eich cosbi am fethu

Rwy’n gallu uniaethu’n bersonol â hynny yn yr ystyr bod syniadau fel ‘diogel i fethu’ a ‘chymhlethdod’ yn ymddangos yn eithaf haniaethol pan ddes i ar eu traws am y tro cyntaf – nawr maen nhw’n teimlo fel rhan o’m proses feddwl!

Mae dyfyniad yn troelli yn fy mhen ynglŷn â dweud wrth GPX nad ydym ‘yn achlysurol mwyach’. Drwy wneud synnwyr o’r syniadau hynny gallwn sylweddoli bod gennym oll ran i’w chwarae a bod sefyllfaoedd cymhleth yn golygu nad oes angen i unrhyw un fod yn achlysurol

Osgoi Cydlyniad Ôl-weithredol

Yn y llun: Sut rydw i’n dychmygu stori yn erbyn sut y digwyddodd mewn gwirionedd

Cydlyniant Ôl-weithredol yw’r syniad ein bod ni’n ei ddychmygu fel dilyniant trefnus o ddigwyddiadau wrth adrodd stori. Mae hyn yn aml yn adlewyrchu dilyniant y digwyddiadau y mae pobl yn ‘meddwl’ a ddigwyddodd. Gall hefyd fod yn rhagfarnllyd iawn ac adlewyrchu pethau fel digwyddiad o safbwynt un person, sut y bydden nhw wedi hoffi i ddigwyddiadau ddigwydd, neu fersiwn sy’n cynrychioli eu barn.

Does dim byd o’i le gyda chydlyniad ôl-weithredol. Rydw i wedi ei ddefnyddio yma. Fodd bynnag, ein nod y tu ôl i geisio casglu gwybodaeth mewn amser real yw casglu’r hyn oedd yn cael ei deimlo, ei benderfynu a’i ddeall, gan osgoi natur fformiwläig adolygiadau ôl-ddigwyddiad.

Yn eu cyfweliadau â mi, mae pob aelod o’r tîm wedi sôn eu bod wedi gwneud nodiadau trwy gydol yr wythnos. Ysgrifennais erthygl ychydig wythnosau yn ôl lle roeddwn i’n siarad am esgus bod yn newyddiadurwr mewn digwyddiad ar gynghorau trefn neu gynghorau cymunedol. Un o’r ymatebion roeddwn i’n eu cael oedd, byddwn yn briffio’r ‘wasg yn nes ymlaen’ h.y. byddwn yn ymgynghori ac yna’n cysylltu â chi’. Mae hyn yn cynrychioli’r ddeuoliaeth yn berffaith

Gweithredu ‘Y tu allan i’r byd’

‘Rwyf wedi bod yn gweld straeon am bobl yn diystyru canllawiau Coronafeirws’ meddai Debera Allen

‘Mae pobl eraill yn codi ofn’ meddai Sion, gan dynnu sylw at y ffaith bod canllawiau’r llywodraeth yn cynnwys ymddiriedaeth, er bod mwy o arwahanrwydd oddi wrth ei gilydd yn ystod y sefyllfa hon, yn meithrin drwgdybiaeth: ‘y tro cyntaf i mi fod y tu allan i ffin [ein tŷ a’n gardd ] am wythnos a hanner. Dydw i ddim yn gwybod beth fyddem yn ei wneud gyda’r plant pe byddem yn mynd yn sâl’

Mae Snowden yn tynnu sylw, mewn argyfwng, bod angen i chi ddod o hyd i gonsensws ar gyfer yr hyn a fyddai fel arall yn newid annerbyniol. Achos dan sylw: gwahardd cynulliadau. ‘Dechreuwch wneud hynny trwy ddod o hyd i’r arbenigwyr y gwnaethoch eu hanwybyddu ac ymddiheuro’ mae’n cynghori, gan roi enghraifft o feddygon sy’n gorfod defnyddio arbenigedd i benderfynu pwy sy’n byw a phwy sy’n marw fel enghraifft o wneud penderfyniadau anodd.

Mae mwy nag un aelod o fy nhîm yn disgrifio’r gymdeithas rydym yn byw ynddi fel un sy’n teimlo’n ‘dystopaidd’. Mae Snowden yn mynd ymlaen i ategu’r ffaith y gall pobl fel Sion ddal i ‘ymosod ar yr ardd’ fel ymarfer corff, oherwydd bod y cyfyngiadau pellter cymdeithasol yn cynnwys rhywfaint o hyblygrwydd.  ‘Ni allwch or-gyfyngu ar y system…ni fydd cyfyngiadau llawn fel y rhai yn Sbaen yn gweithio am dri mis’

Oherwydd y mesurau a gymerwyd i frwydro yn erbyn yr epidemig a’r effaith bosibl y gallent ei chael ar gymdeithas, mae’n amlygu ‘ar ôl i hyn ddod i ben bydd y wleidyddiaeth yn erchyll’,

Er nad ydw i eisiau manylu ar y prosesau gwleidyddol yn y wlad hon, yr Unol Daleithiau, neu’r rheol ordeiniad sydd newydd eu pasio yn Hwngari, bydd y ffordd rydyn ni’n rhyngweithio â’n gilydd nawr yn effeithio ar y ffordd rydyn ni’n meddwl am gymdeithas. Prynu mewn panig, croesi’r stryd pan welwch rywun yn pesychu – mae’r rhain yn ymatebion i sefyllfa gymhleth, sydd â goblygiadau.

Yn y cyd-destun hwn y dywed Sion ‘Po hiraf yr wyf fi y tu allan i’r byd, y mwyaf ofnus ydw i ohono’

Cyfleoedd Dysgu

  • Gall defnyddio’r Fframwaith Cynefin fel un ffordd o fesur, gall meddwl yn ddamcaniaethol am y gwaith a wnawn fod yn ffordd arall o asesu ein hunain, gan ddarganfod p’un a yw’r actifadiadau yr ydym yn eu hystyried yn safonol yn werth chweil, neu a oes angen ailfeddwl. Gall hefyd helpu i wneud synnwyr yn feddyliol o’ch ymddygiadau, trwy roi fframwaith i chi i’w mesur yn eu hôl.
  • Efallai na fydd hierarchaethau traddodiadol yn gweithio mewn argyfwng, felly mae’n bwysig defnyddio rhwydweithiau cymar i gymar i asesu cryfderau a galluoedd y naill a’r llall, a gweithio mewn ffyrdd democrataidd, sy’n canolbwyntio ar y tîm, er mwyn gwella’r broses o wneud penderfyniadau a gweithio i ddefnyddio galluoedd pawb, i gyflawni canlyniadau da.
  • Peidiwch â gorlwytho un aelod o’r tîm, gan roi cyfleoedd i’r naill a’r llall ddysgu o wahanol brofiadau, a sylweddoli’r angen i fethu fel dull o ddysgu.
  • Os oes arfer neu syniad newydd yn dod i’r amlwg, daliwch ef! Peidiwch ag aros tan ar ôl i hyn ddod i ben i roi cyfrif o’r hyn weithiodd a’r hyn na weithiodd. Mae’n debygol y bydd yn cynnwys elfennau o gydlyniant ôl-weithredol!
  • Dylech sylweddoli beth yw’r goblygiadau ar raddfa fwy y bydd y Coronafeirws yn eu cael ar gymdeithas. Mae llawer o bobl yn dechrau meddwl na fydd cymdeithas byth yr un fath eto. Ceisiwch, drwy eich gwaith a’ch ymddygiad i sicrhau bod y gwersi a ddysgwyd o Covid-19 yn gallu cyflawni dibenion cadarnhaol.

 

Log Dysgu Coronafeirws Wythnos 1: Arloesi trwy gymhlethdod

Oherwydd yr achosion o Covid19, mae Arfer Da bellach yn cael ei gyflawni’n llwyr o bell. O ystyried mai ein pwrpas yw rhannu dysgu er mwyn darganfod ffyrdd newydd o weithio, bydd y logiau hyn yn olrhain sut rydym ni, ein cydweithwyr, a chyrff ar draws y sector cyhoeddus wedi dewis arloesi yn y sefyllfa hon. Fel y dywedodd y swyddog cyfnewid gwybodaeth Sion Owen: ‘Nawr mae’n rhaid i ni arloesi allan o reidrwydd yn hytrach nag allan o ddewis’

Yr heriau sydd wedi’u codi:

  • Defnyddio ein cysylltiadau yn Swyddfa Archwilio Cymru, i’n galluogi i ymgysylltu’n uniongyrchol â chyrff cyhoeddus a chynghorau.
  • Ein digwyddiad ar Brofiadau Niweidiol yn ystod Plentyndod yn cael ei ganslo yn y pen draw
  • Gorfod dod o hyd i ffyrdd o symud ein gwaith wyneb yn wyneb – cyfarfodydd, gweminarau, digwyddiadau – i sffêr ar-lein.
  • Delio â’r dryswch a’r pryder sy’n codi o’r sefyllfa
  • Gorfod newid ein patrymau gwaith

Rwy’n rhagweld y bydd ein heriau’n dod yn llawer mwy penodol o wythnos i wythnos.

Defnyddio Ein Cysylltiadau

Ar ddechrau’r wythnos, gofynnodd Chris Bolton ‘A oes unrhyw un yn defnyddio arloesedd a dysgu ochr yn ochr â thimau ymateb Covid19?’ Byddwn yn mynd i fwy o fanylion am hyn mewn logiau dysgu yn y dyfodol. Fodd bynnag, gan eich bod ar y daith hon gyda ni, roedden ni’n teimlo bod angen rhannu dechreuad yr hyn yr ydym wedi’i ddatblygu.

Fel rydyn ni wedi’i grybwyll, y nod yw casglu gwybodaeth yn ddigidol am sut mae cyrff sector cyhoeddus yn gweithio’n wahanol

Gallwn brosesu’r wybodaeth honno, gan nodi arferion newydd a chyfleoedd tymor hir (‘pan fydd hyn drosodd’)

Gallwn rannu’r data hwnnw, trwy wasgu data (siartiau, ystadegau, graffiau) a chynnwys cyfryngau (podlediadau, blogiau)

Rydym yn parhau i Ailadrodd y broses

Er ein bod ni yn y canol, gallai archwilwyr gymryd rhan yn hyn yn hawdd, yn ogystal â thimau fel Dadansoddi Data. Ei fudd yw ei fod yn ein helpu i wneud synnwyr o ymatebion i sefyllfa gymhleth. Yng ngeiriau Chris Bolton mae’n ymwneud â ‘helpu dinasyddion Cymru yn ystod argyfwng’

pic

Canslo digwyddiad

Cafodd ein digwyddiad ar Brofiadau Niweidiol yn ystod Plentyndod ei ganslo. Roedd gennym nifer sylweddol o gynrychiolwyr ar gyfer Gogledd Cymru a Chaerdydd. Roedd y digwyddiad yn mynd yn ei flaen yn ôl y bwriad! Wrth i’r newyddion ledu, daeth yn anodd cyfiawnhau hyn. Cynllun B: byddem yn dad-wahodd cynrychiolwyr ac yn manteisio ar y cyfle i gasglu cynnwys wedi’i recordio gan y siaradwyr. Diwrnod cyn i ni fod i adael, argymhellodd y llywodraeth yn erbyn teithio diangen. Cynllun C oedd dibynnu ar ein siaradwyr i greu cynnwys i ni. Dywedodd trefnydd y digwyddiad, Sion Owen:

 ‘Roedd gen i syniad o sut roedd popeth yn mynd i weithio. Roedd yn teimlo fel fyd mod i’n colli rheolaeth. Mae gen i dri neu bedwar o bobl sydd wedi aros mewn cysylltiad â mi. Er hynny, mae eu blaenoriaethau yn mynd i fod yn wahanol yn ystod cyfnod o gyfyngiadau symud’

Mae hyn yn sôn am yr angen i greu sefydlogrwydd yn y tîm, tra’n sylweddoli, mewn sefyllfa gymhleth, bod dysgu ac addasu i amgylchiadau sy’n newid yn hanfodol bwysig.

Symud Ar-lein

Mae cwestiynau’n bodoli o hyd ynghylch ein gallu i gynnal digwyddiadau sy’n pwysleisio ymarferion grŵp. Yn fwyaf diweddar, roedd Bethan Smith i fod i gynnal trafodaeth gyda Heddlu De Cymru oedd yn cynnwys anghytuno defodol – yr ymarfer lle mae syniadau ac ymagweddau unigolion, yn destun beirniadaeth yn fwriadol. Mynegodd bryder bod methu â chynnal digwyddiadau yn bersonol yn ei gwneud yn anodd rhwydweithio.  Er gwaethaf hyn, tynnodd Sam Williams sylw at y ffaith bod llawer o’r sgwrsio y byddem yn gyffredinol yn ei gael mewn coridorau wedi symud i ddiwedd cyfarfodydd – bod anffurfioldeb yn dal i fodoli, ond ‘mewn ffordd wahanol’.

Un peth cadarnhaol a ddaeth yn gynnar oedd defnyddio Zoom a Skype fel llwyfannau ar gyfer cynnal cyfarfodydd ar-lein, gweminarau a chynadleddau.  Mae nodweddion fel recordio a rhannu sgrin yn ddefnyddiol wrth gyfathrebu, heb aberthu unrhyw gyfleoedd dysgu. Er enghraifft, cymerodd Deb Allen nodiadau mewn uwch-gyfarfod a ddigwyddodd trwy skype. Un pwynt negyddol oedd achosion technegol. Fodd bynnag, rhoddodd gyfle i bawb gael eu clywed heb y torri ar draws sy’n digwydd fel arfer mewn cyfarfodydd, a siaradodd y mynychwyr yn gryno o ganlyniad.

download

Fe wnaethon ni lwyddo i gynnal gweminar ar gymhlethdod trwy Zoom. Y ffefryn o’r llwyfannau cynadledda ar-lein, un budd yw nad yw’r cyfarfod yn cau i lawr os bydd sawl sy’n cynnal y cyfarfod yn gadael. ‘Fe wnaeth fy ngliniadur droi ei hun i ffwrdd hanner ffordd drwodd’ meddai Sam, gan fanylu ar un mewn cyfres o faterion technegol yr oedd wedi’u hwynebu yr wythnos hon. Fel mae’n digwydd, roedd y digwyddiad yn canolbwyntio ar symud i ffwrdd oddi wrth systemau targedau a syniadau mympwyol o’r ffordd rydyn ni’n gweithio, gan sylweddoli:

 ‘ni all Arfer Gorau fod yn wir. Mae’r hyn sy’n gweithio yn newid drwy’r amser. Bydd yr hyn sy’n gweithio yn stopio gweithio mewn amgylchedd cymhleth’.

Roedd profi ffordd newydd o ymgysylltu o ganlyniad i’r cymhlethdod a grëwyd o ganlyniad i Covid19, yn ffordd wych o arddangos arfer arloesol, creadigol, yn ystod sesiwn ddysgu am yr union bwnc hwnnw.

Dryswch a Phryder

Yn ystod fy sgyrsiau ag aelodau’r tîm, daeth ffocws ar iechyd meddwl i’r amlwg.

Tynnodd rhai sylw at y ffaith y gall diwrnod hir o alwadau fod yn feichus, yn enwedig heb y teithio’n ôl a blaen a’r rhyngweithio sy’n dod o weithio o bell. Clywais sylwadau oedd yn mynegi pryder ynghylch cysylltu ag eraill, ansicrwydd ynghylch p’un a ydynt yn gwneud y ‘gwaith iawn’. Er bod rhai aelodau o’r tîm wedi arfer gweithio gartref, nodwyd y gallai tynnu opsiynau eraill i ffwrdd deimlo’n ‘gyfyngol’

Coronaanxiety1

Yna mae’r pryder sy’n cael ei achosi gan yr effaith ar gymdeithas. Mae Boris Johnson bellach wedi cyhoeddi cyfyngiadau symud ledled y wlad. ‘Dydw i ddim eisiau byw yn y math hwnnw o fyd, ond rwy’n barod i wneud hynny’ meddai Sion Owen, cyn tynnu sylw at y ffaith ein bod ni’n freintiedig i weithio i Swyddfa Archwilio Cymru, a’i fod wrth reswm yn poeni am aelodau ei deulu sy’n hunangyflogedig neu wedi colli gwaith. ‘Dydyn ni ddim yn hoffi ansicrwydd’ mae’n mynd ymlaen, gan dynnu sylw at y ffaith nad ydym yn gwybod pa mor hir y byddwn ni’n dioddef o dan effeithiau’r coronafeirws, Mae’n cyfaddef: ‘ymlaciwch, ‘does neb arall yn gwybod beth sy’n mynd ymlaen. Meddyliwch beth y gallwch chi ei wneud nawr’

dyma ddolen i erthygl sy’n rhoi rhywfaint o gyngor defnyddiol ar ofalu am eich iechyd meddwl yn ystod y coronafeirws.

Newid patrymau gwaith

Un agwedd a ddaeth yn amlwg wrth gyfweld aelodau’r tîm oedd yr angen i reoli disgwyliadau.

‘Rwy’n gorfod jyglo gwaith a bywyd personol’ meddai Bethan Smith am gydbwyso gweithio gartref a’i dyletswyddau fel mam i blentyn dwy flwydd oed. ‘Mae’n wahanol i unrhyw beth y mae unrhyw un ohonom ni erioed wedi’i brofi, felly rwy’n dysgu peidio â rhoi gormod o bwysau arnaf fi fy hun’ mae hi’n parhau. Mae her ddiddorol yma gan fod hwn ar yr un pryd yn un o’n hamseroedd mwyaf a lleiaf prysur. Fel y gwelwch, rydym yng nghanol prosiect i gasglu a lledaenu gwybodaeth rydyn ni wedi’u dysgu o’r newidiadau i gymdeithas sy’n deillio o Covid19. Fodd bynnag, rydyn ni’n cydnabod y gallai gweithio fel hyn arwain wrth reswm at gynhyrchiant unigol is.

Mae hyn yn golygu bod yn rhaid cydnabod ein bod mewn sefyllfa anodd a bod angen ein hymdrechion ar y cyd fel tîm i gadw ein rôl fel rhannwyr gwybodaeth, gan ymateb i sefyllfa gymhleth.

Cyfleoedd Dysgu

  • Creu cyd-ymddiriedaeth: Cofiwch, nid ydym yn ceisio beirniadu ond gofyn i bobl ‘beth allwch chi ei ddysgu i ni?’, gan ddysgu o’u harferion arloesol. Efallai y bydd hyn yn cymryd amser, ond gallwn ddechrau trwy estyn allan at ein cydweithwyr a’n partneriaid, yr ydym eisoes yn eu hadnabod ac yn ymddiried ynddynt, a chreu cysylltiadau o’r fan honno.
  • Derbyn y ffaith nad fyddwn bob amser yn rheoli: Yn y cyd-destun presennol er enghraifft, mae ffordd pawb o weithio yn dibynnu ar sut mae’r sefyllfa’n datblygu ac felly gellir taflu gweithgareddau fel trefnu digwyddiad i anhrefn. Dylai’r ffocws fod ar ddysgu, o’r ffordd mae eraill yn addasu a’r ffordd rydyn ni’n addasu fel unigolion. Ni fydd popeth rydyn ni’n rhoi cynnig arno yn llwyddiant!
  • Peidiwch â cheisio edrych am y ffordd orau posibl o wneud pethau: ceisiwch sylweddoli y gall amgylchiadau eu hatal rhag gweithio neu o leiaf eu hatal rhag bod yn ymarferol. Yn lle hynny ceisiwch ymateb i newidiadau yn eich amgylchedd. Dadansoddwch gyd-destun cymdeithasol ehangach a chanlyniadau eich gweithredoedd a gofynnwch i chi eich hun, ‘ai hwn yw’r peth mwyaf defnyddiol neu gynhyrchiol y gallwn i fod yn ei wneud?’
  • Gofalwch amdanoch chi eich hun: Peidiwch â chael eich llusgo i lawr trwy deimlo fel nad ydych chi’n gwneud digon o waith, ond peidiwch â cheisio gorweithio eich hun chwaith. Gwnewch yn siŵr eich bod chi’n cymryd seibiannau, cymerwch amser i fwynhau hobïau neu ymarfer corff. Yn bwysig, byddwch yn dawel eich meddwl na fydd y sefyllfa rydyn ni ynddi ar hyn o bryd yn para am byth! I mi, mae edrych ar unrhyw broblemau trwy lens amserol yn fecanwaith ymdopi defnyddiol
  • Creu nodau cyffredin: Yr hyn rwy’n ei olygu yw dod o hyd i bethau y gall eich tîm a’ch grŵp anelu atyn nhw, sy’n dal i ganiatáu i aelodau unigol weithio ar eu cyflymder eu hunain, ac yn eu ffordd eu hunain. Ein rhan ni yw rhannu arfer da ond mae gan bob un ohonom syniadau unigryw ar sut i gyflawni hynny. Yn y weminar cymhlethdod y gwnaethom ni ei chynnal, cyfeiriwyd at hyn fel ‘Rhyng-fewnol’ – rhyddid unigol a ffactorau allanol sy’n dylanwadu arnoch chi yn dod ynghyd.

Tan y tro nesaf, cofiwch aros y tu mewn, gofalu am eich iechyd meddwl a chorfforol a golchi eich dwylo!

ColaBoraBora: Ail-ddiffinio ‘BETH’ trawsffurfio ‘SUT’

Cola Bora Bora

Mae Rosa o ColaBoraBora wedi paratoi’r blog isod i ni cyn ei gweithdy yn ein cynhadledd sy’n dwyn y teitl ‘Buddion Cyffredin: Creu Cydweithrediad Rhwng Cymru a Gwlad y Basg’. Mae’n sôn am ethos diddorol ColaBoraBora, cydgysylltu’r gymuned a’r sector preifat, a’r prosiectau y maent wedi gweithio arnynt hyd yn hyn …

Gan mai cynhadledd am Wlad y Basg yw hon, mae’r blog hwn wedi’i gyhoeddi mewn Basgeg, Cymraeg a Saesneg.

Mae ColaBoraBora yn gwmni cydweithredol o fenter gymdeithasol, sy’n ymroddedig i ddylunio gwasanaethau a helpu i greu amgylcheddau a phrosesau arloesi ar y cyd sy’n canolbwyntio ar bobl. Rydym yn helpu gwahanol fathau o gleientiaid i ddychmygu sefyllfaoedd posib a dymunol ar gyfer y dyfodol er mwyn creu cyfleoedd newydd ar adegau o newidiadau. Yn ogystal, rydym hefyd yn eu helpu i’w rhoi ar waith yn llwyddiannus. Mae ein gwaith yn seiliedig ar roi’r un sylw i’r BETH (yr heriau) ag a rown i’r SUT (sut i fynd i’r afael â’r heriau).

Proponemos nuevos sistemas y metodologías para abordar retos relacionados con la innovación estratégica, organizativa y social. Trabajamos principalmente en proyectos donde se interrelacionan lo público, lo comunitario y lo privado.

Nuestra propuesta de trabajo se sitúa a medio camino entre lo cultural, lo social, lo económico y lo político, abordándolo desde unas perspectivas CO- y TRANS-. Ofrecemos un mix de servicios a medida, basados en la combinación de diversas maneras de hacer, entre la investigación, la consultoría, el diseño, el acompañamiento y la formación. El objetivo es aplicar la creatividad desde la inteligencia colectiva, para pasar de lo abstracto a lo concreto, desarrollando las ideas en forma de productos, servicios y experiencias tangibles.

En ColaBoraBora somos una pequeña tribu de personas entusiastas y críticas, curiosas y comprometidas. Un grupo con formaciones y experiencias diversas (artes, diseño, economía, sostenibilidad, facilitación de procesos, marketing…). Un equipo de profesionales que trabajamos de manera transdisciplinar, remezclando prácticas y saberes.

Diseñando para el bien común

En ColaBoraBora entendemos el diseño como un conjunto de procedimientos para crear soluciones y abordar oportunidades, mediante una planificación y organización diferencial, significativa y eficiente de recursos, procesos, infraestructuras y/o personas. Perseguimos un diseño transformador, un diseño libre y abierto, un diseño para todas, que se sigue preguntando sobre cómo vivimos y cómo podríamos vivir. Un diseño orientado a la comunidad, entendida como un grupo social en un contexto situado, con ciertas características u objetivos compartidos, ya sea esta una empresa, un vecindario, un grupo de usuarias, un gobierno, etc.

Un diseño, en el que los QUÉs y los CÓMOs, atienden a la cada vez más pertinente idea de bien común, desde el procomún y de forma comunitaria.

  • Bien común, un antiguo concepto filosófico, político y económico, que se refiere a aquello que es compartido y beneficioso para el conjunto de los miembros de una comunidad. El bien común es expresión de la voluntad colectiva, se logra a través de una participación co-responsable y puede disfrutarse tanto individual como colectivamente.
  • Procomún (del término anglosajón commons), un modelo de gobernanza de los bienes comunes. La manera de producir y gestionar en comunidad bienes y recursos tangibles e intangibles, que nos pertenecen a todas, o mejor, que no pertenecen a nadie, como por ejemplo: las semillas, internet, el folclore, las lenguas, el agua potable, el genoma o el espacio público. Gracias a la ética hacker y las licencias libres, el procomún se hace extensible a cada vez más ámbitos vitales a través del diseño de productos y sistemas libres y abiertos.
  • Auzolan, una forma propia de trabajo vecinal en beneficio de la comunidad, basada en la co-responsabilidad, la participación y la colaboración comunitaria. Además de servir para el mantenimiento y desarrollo de recursos comunes, contribuye a fortalecer el sentimiento de pertenencia, la confianza y el reconocimiento entre los miembros de la comunidad.

Rydym yn cyflwyno systemau a dulliau newydd i fynd i’r afael â heriau sy’n gysylltiedig ag arloesi strategol, sefydliadol a chymdeithasol. Rydym yn gweithio’n bennaf ar brosiectau lle mae’r sector cyhoeddus, y gymuned a’r sector preifat yn cael eu cydgysylltu.

Mae ein cynnig gwaith wedi’i leoli hanner ffordd rhwng y diwylliannol, y cymdeithasol, yr economaidd a’r gwleidyddol. Rydym yn cynnig cymysgedd o wasanaethau wedi’u teilwra, yn seiliedig ar gyfuniad o wahanol ddulliau, megis ymchwil, ymgynghori, dylunio, cefnogi a hyfforddi. Yr amcan yw cymhwyso creadigrwydd trwy ddeallusrwydd ar y cyd, symud o’r haniaethol i’r pendant, datblygu syniadau ar ffurf cynhyrchion, gwasanaethau a phrofiadau diriaethol.

Mae ColaBoraBora yn griw bach o bobl frwdfrydig, feirniadol, chwilfrydig ac ymroddedig. Grŵp gyda hyfforddiant a phrofiad amrywiol (celf, dylunio, economeg, cynaliadwyedd, hwyluso, marchnata ac ati). Tîm o weithwyr proffesiynol sy’n gweithio mewn ffordd trawsddisgyblaethol, gan ailgymysgu arferion a gwybodaeth.

Dylunio er lles pawb

Yn ColaBoraBora, rydym yn meddwl am ddylunio fel set o brosesau ar gyfer creu atebion a mynd i’r afael â chyfleoedd, trwy gynllunio a threfnu adnoddau, prosesau, isadeileddau a / neu bobl yn unigryw, sylweddol ac effeithlon. Rydym yn ymdrechu i gael dyluniad trawsnewidiol, dyluniad am ddim ac agored, dyluniad i bawb, sy’n cwestiynu’n barhaus sut ydym yn byw a sut y gallem fyw. Dyluniad sy’n canolbwyntio ar y gymuned, a ddeellir fel grŵp cymdeithasol mewn cyd-destun wedi’i leoli, gyda rhai nodweddion neu amcanion a rennir, boed yn gwmni, cymdogaeth, grŵp defnyddwyr, llywodraeth ayyb.

Dyluniad lle mae’r ‘BETH’ a’r ‘SUT’ yn mynd i’r afael â’r syniad cynyddol berthnasol er lles pawb, mewn modd pro-gyffredin a chyfunol.

  • Er lles pawb, cysyniad athronyddol, gwleidyddol ac economaidd sy’n cyfeirio at yr hyn sy’n cael ei rannu ac sy’n fuddiol i holl aelodau cymuned. Mae er lles pawb yn fynegiant o’r ewyllys torfol, fe’i cyflawnir trwy gyfranogiad cyd-gyfrifol a gellir ei fwynhau yn unigol ac ar y cyd.
  • Pro-gyffredin (o’r cyfnod Eingl-Sacsonaidd), model llywodraethu’r cyffredin. Y ffordd i gynhyrchu a rheoli nwyddau ac adnoddau diriaethol ac anniriaethol mewn cymuned, sy’n perthyn i bob un ohonom, neu yn hytrach, yn perthyn i neb, er enghraifft: hadau, y rhyngrwyd, llên gwerin, ieithoedd, dŵr yfed, y genom neu’r gofod cyhoeddus. Diolch i foeseg yr haciwr a thrwyddedau am ddim, mae’r pro-gyffredin yn cael ei ymestyn i feysydd mwy a mwy hanfodol trwy ddylunio cynhyrchion a systemau am ddim ac agored.
  • Auzolan, math o ‘waith cymdogaeth’ er lles y gymuned, yn seiliedig ar gydgyfrifoldeb, cyfranogiad a chydweithio cymunedol. Yn ogystal â chynnal a datblygu adnoddau cyffredin, mae’n helpu i gryfhau’r teimlad o berthyn, ymddiriedaeth a chydnabyddiaeth ymhlith aelodau’r gymuned.

Ychydig o hanes yr hyn rydym wedi’i wneud hyd yn hyn:

A lo largo de nuestra trayectoria hemos diseñado y desarrollado infinidad de proyectos; desde la facilitación de pequeños procesos puntuales, al diseño y puesta en marcha de proyectos de larga duración con una gran complejidad e implicando a numerosos agentes. A continuación enumeramos una selección de proyectos, que sirva para ilustrar nuestro trabajo

  • Diseño de entornos para la innovación ciudadana y emprendimiento social como HARROBItik HARROBIra con BilbaoEkintza, El Far con BarcelonaActiva, What if…? con ZaragozaActiva o #1CeS1FINDE con el Ayuntamiento de Sant Boi.
  • Programa de formación sobre emprendimiento social colectivo para mujeres en situación de vulnerabilidad Juntas Emprendemos, con la Diputación de Bizkaia en el marco de RedKOOP.
  • Conceptualización, diseño y puesta en marcha del Centro de Innovación Social EUTOKIA con Bilbao Ekintza.
  • Diseño y puesta en marcha del programa Bherria, impulsado por el Gobierno Vasco y dirigido a fomentar nuevas formas de participación y relaciones entre la administración pública y las iniciativas ciudadanas.
  • Conceptualización y el diseño del programa cultural la Capital Cultural Europea DSS2016EU con el Ayuntamiento de Donostia.
  • Puesta en marcha de la red social de crowdfunding Goteo como parte de la Fundación Goteo, de su nodo local GoteoEuskadi con a Irekia del Gobierno Vasco, así como las convocatorias dirigidas específicamente a proyectos de salud CROWDSASUNA con a Innobasque.

Participamos impartiendo conferencias o talleres en numerosos foros como TED x Madrid, NESI Forum, Labmeeting, Open Design Conference, Librecon, Arquitecturas Colectivas, Think Commons, Zinc Shower, etc.

Formamos parte activa de numerosas redes y grupos de trabajo colectivo entre las que destacan: Wikitoki, laboratorio de practicas colaborativas; KARRASKAN, red vasca para la innovación en cultura y cultura de la innovación; Eiken+, cluster de las industrias creativas de Euskadi; REAS, red estatal de economía alternativa y solidaria; Goratuz, red de cooperativas pequeñas de Bizkaia; Innobasque, red vasca para la promoción de la innovación; o Espacio Plaza / Sarean, asociación para el desarrollo comunitario desde la acción cultural en el barrio de San Francisco (Bilbao).

Drwy gydol ein hanes, rydym wedi dylunio a datblygu amrywiaeth eang o brosiectau; o hwyluso prosesau bach penodol, i ddylunio a gweithredu prosiectau hirdymor gyda chymhlethdod mawr ac yn cynnwys nifer o bartïon. Mae detholiad o brosiectau, sy’n dangos y math o waith rydym yn ei wneud wedi’u rhestru isod:

  • Dylunio amgylcheddau ar gyfer arloesi gan ddinasyddion ac entrepreneuriaeth gymdeithasol megis HARROBItik HARROBIra gyda BilbaoEkintza, El Far gyda BarcelonaActiva, What if …? gyda ZaragozaActiva a #1CeS1FINDE gyda chyngor dinas Sant Boi.
  • Juntas Emprendemos, rhaglen hyfforddi ar entrepreneuriaeth gymdeithasol gyfunol ar gyfer menywod sy’n agored i niwed, gyda chyngor taleithiol Bizkaia fel rhan o RedKOOP.
  • Cynllunio, dylunio a gweithredu Canolfan Arloesi Cymdeithasol EUTOKIA gyda Bilbao Ekintza.
  • Dylunio a gweithredu’r rhaglen Bherria, a lansiwyd gan lywodraeth Gwlad y Basg a’i hanelu at feithrin ffurfiau newydd o gyfranogiad a chysylltiadau rhwng gweinyddiaeth gyhoeddus a mentrau dinasyddion.
  • Cynllunio a dylunio’r rhaglen ddiwylliannol Prifddinas Diwylliant Ewrop DSS2016EU gyda chyngor dinas Donostia.
  • Sefydlu Goteo, gwefan cyllido torfol, fel rhan o Sefydliad Goteo, ei gwesteiwr lleol, GoteoEuskadi, gyda llywodraeth Gwlad y Basg, Irekia, yn ogystal â’r galwadau a gyfeirir yn benodol at brosiectau iechyd CROWDSASUNA gydag Innobasque.

Rydym yn cymryd rhan mewn darlithoedd neu weithdai mewn nifer o fforymau megis TED x Madrid, Fforwm NESI, Labmeeting, Cynhadledd Dylunio Agored, Librecon, Collective Architectures, Think Commons, Zinc Shower ayyb.

Rydym yn rhan weithgar o nifer o rwydweithiau a grwpiau gwaith ar y cyd, ymhlith y rhain mae: Wikitoki, labordy o arferion cydweithredol; KARRASKAN, rhwydwaith Gwlad y Basg ar gyfer arloesi mewn diwylliant a diwylliant o arloesi; Eiken +, grŵp o ddiwydiannau creadigol o fewn Gwlad y Basg; REAS, rhwydwaith wladwriaeth ar gyfer economi amgen ac economi yn seiliedig ar undod; Goratuz, rhwydwaith o gydweithfeydd bach yn Bizkaia; Innobasque, rhwydwaith Basgaidd ar gyfer hyrwyddo arloesi; a Espacio Plaza/Sarean, cymdeithas ar gyfer datblygu cymunedol yn seiliedig ar weithredu diwylliannol yng nghymdogaeth San Francisco (Bilbao).

Ai Cwmnïau Cydweithredol yw’r Dyfodol? gyda Rebecca Evans AC

Cyn ein digwyddiadau Gwlad y Basg, siaradon ni â Rebecca Evans AC, Gweinidog Llywodraeth Cymru dros Tai ac Adfywio. Roedd hi’n gadarnhaol iawn ynghylch sefydliadau cydweithredol ac arloesedd Gwlad y Basg. Gwnaeth hi sôn am sut gall y sector prydlesu elwa ar ddulliau cydweithredol a’r ffaith fod sefydliadau cydweithredol yn gallu meddwl yn fwy creadigol ynglŷn â’r problemau y mae sefydliadau yn eu hwynebu yn y gymdeithas fodern. Roedd hi’n credu bod digonedd o arfer da draw yng Ngwlad y Basg, y gallwn ni ddysgu o hynny yng Nghymru, yn ogystal â gallu cynnig rhywfaint o wybodaeth fewnol i Wlad y Basg, hefyd. Mae ei neges am gydweithredu a’r buddiannau cyffredin yn union yr hyn a welodd Chris Bolton ar ei ymweliad â Gwlad y Basg i ddysgu mwy am eu cydweithfeydd.

Ymunwch â ni yn ein digwyddiadau Gwlad y Basg y mis Rhagfyr hwn i ddysgu mwy. Dilynwch y ddolen hon: https://tinyurl.com/waobasque18

Profiad cydweithredol Mondragon

Cyn ein cynhadledd #WAOBasque mewn partneriaeth â Chanolfan Cydweithredu Cymru, mae Fred Freundlich o Brifysgol Mondragon wedi ysgrifennu blog yn esbonio cefndir y brifysgol a’i rôl yn y grŵp Mondragon…

Helo o Brifysgol Mondragon yng Ngwlad y Basg. Bydd dau ohonom o’r brifysgol, Leire Uriarte a Fred Freundlich, yn cynnal gweithdai yn y Gynhadledd Buddiannau Cyffredin sydd ar y gweill, ac roeddem eisiau sôn ychydig yma am y brifysgol a’i rôl yn y grŵp Mondragon, gan y bydd ein hamser yn y gynhadledd yn brin.

I’r rheini ohonoch sy’n anghyfarwydd â’r gair “Mondragon”, dyma’r enw am dref ddiwydiannol yn nhalaith Gipuzkoa yng Ngwlad y Basg, lle y gwnaeth rhwydwaith mawr o gwmnïau cydweithredol llwyddiannus gan weithwyr ddechrau yn y 1950au, ac sy’n parhau i fod yn llewyrchus hyd heddiw. Cymerodd y grŵp ei enw o dref Mondragon, a bellach mae’n cynnwys tua 100 o gwmnïau cydweithredol gan weithwyr ym meysydd uwch-weithgynhyrchu, manwerthu, bancio, ymchwil a datblygu technoleg a gwasanaethau eraill.

Beth sydd gan y brifysgol i’w wneud â hyn oll?

Yn gryno, fe wnaeth esgor ar y grŵp cydweithredol. Gwnaeth y profiad cydweithredol Mondragon cyfan dyfu o fentrau ym maes addysg, gan gynnwys y brifysgol. Gwnaeth offeiriad Catholig o’r enw Arizmendiarreta gyrraedd ym Mondragon yn 1941 a phenderfynodd ar unwaith y dylai rhan fawr o’i genhadaeth ganolbwyntio ar addysg, a oedd yn ddiffygiol iawn yn fuan ar ôl Rhyfel Cartref Sbaen. Creodd ysgol dechnegol fach yn 1943, ond dechreuodd hefyd ar bob math o brosiectau addysgol eraill, rhai ffurfiol a rhai anffurfiol, gyda phlant ac oedolion, mewn ystafelloedd dosbarth ac yn y gymuned. Roedd llawer o’r gwaith yn aml yn drefnu cymunedol, yn ogystal ag addysg, ond beth bynnag, roedd yr holl weithgarwch hwn yn hanfodol i lwyddiant Mondragon maes o law.

Cafodd y coleg technegol-galwedigaethol a grëwyd ganddo ei ail-greu mewn blynyddoedd diweddarach mewn trefi cyfagos ar gyfer astudiaethau clerigol a chadw cyfrifon, ac yna hefyd ar gyfer athrawon, ac allan o’r colegau hyn, datblygodd tri chanolfan addysg uwch yn y 1960au a’r 70au yn canolbwyntio ar beirianneg, busnes ac addysg. Am ychydig ddegawdau gwnaeth y tri chanolfan hyn gydweithredu fwy neu lai yn llac, ond yna yn 1998 gwnaethant ymuno i greu Prifysgol Mondragon a ffurfiwyd canolfan arall, y bedwaredd un, yn ddiweddarach.

Heddiw, mae gan Brifysgol Mondragon bedair cyfadran (Peirianneg, Busnes, Gwyddorau Gastronomig a’r Dyniaethau ac Addysg) lle y mae tua 4800 o fyfyrwyr yn dilyn graddau coleg-galwedigaethol, prifysgol neu ôl-raddedig. Gallant ddewis astudio o blith arbenigeddau amrywiol ym maes peirianneg, busnes, entrepreneuriaeth, gastronomi/celfyddydau coginio, cyfathrebu clyweledol neu dri is-bwnc addysg. Mae gan bob cyfadran ei “stori” a pherthnasedd i Mondragon, wrth gwrs, ond gallai Cyfadran y Dyniaethau ac Addysg fod yn arbennig o ddiddorol i Gymru am reswm penodol: yr iaith Fasgeg, “Euskara”. Ffurfiwyd y coleg athrawon ynghanol y 1970au er mwyn helpu i hyfforddi athrawon cynradd ac uwchradd i weithio yng Ngwlad y Basg, fel un o’r ymdrechion niferus yn rhanbarth Gwlad y Basg i adfywio’r iaith.

Mae rôl y brifysgol, mewn ffyrdd penodol, yn wahanol i brifysgolion confensiynol, o ystyried ei pherthynas agos iawn â busnesau cydweithredol Mondragon. Cafodd y cwmni cydweithredol Mondragon cyntaf ei ffurfio gan bump o raddedigion y coleg technegol cyntaf a chafodd nifer o gwmnïau cydweithredol diweddarach eu creu a’u staffio gan raddedigion Prifysgol Mondragon. Mae’r brifysgol wedi cael ei hintegreiddio’n agos iawn â’r grŵp Mondragon ac yn ganolog i’w genhadaeth y mae’r isod:

  • trosglwyddo gwybodaeth, hynny yw helpu sefydliadau i arloesi o ran technolegau cynnyrch a phroses; mewn gwaith, rheolaeth a pherchnogaeth ac mewn dulliau addysgu a dysgu; yn ogystal â…
  • pharatoi myfyrwyr gyda’r wybodaeth ymarferol a’r cymwyseddau cymdeithasol i ddod yn weithwyr sy’n aelodau effeithiol o’r cwmnïau yn y grŵp neu’n athrawon mewn ysgolion rhanbarthol.

Yn sicr mae graddedigion Prifysgol Mondragon yn rhydd i fynd i weithio i gwmnïau neu ysgolion confensiynol ac mae ei hathrawon yn gweithio â sefydliadau confensiynol yn ogystal â sefydliadau cydweithredol mewn prosiectau trosglwyddo gwybodaeth. Mae Prifysgol Mondragon yn parhau i fod yn aelod annatod o rwydwaith Mondragon a’i ffocws canolog yw cyfrannu at y gymuned gydweithredol a datblygu economaidd yn y rhanbarth drwy gydweithredu â chwmnïau ac ysgolion ar brosiectau cymhwysol, gan ddarparu graddedigion â sgiliau iddynt a hyrwyddo entrepreneuriaeth ym maes busnes ac addysg.

Mae’r brifysgol yn mynd i’r afael â’r genhadaeth hon mewn ffyrdd gwahanol. YN GYNTAF, mae’r brifysgol yn sefydliad cydweithredol ei hun. Mae’r cyfadrannau wedi cael eu strwythuro’n gyfreithiol fel cwmnïau cydweithredol addysgol nid er elw a chyda’i gilydd maent yn ffurfio’r cwmni cydweithredol ail radd sef y brifysgol. Mae gan bob cyfadran dair etholaeth (staff, myfyrwyr ac “aelodau cydweithredol” — cwmnïau lleol, awdurdodau trefol ac ati) ac mae gan bob etholaeth draean o’r pleidleisiau mewn cyrff llywodraethu cydweithredol (Cynulliad Cyffredinol a Chyngor Llywodraethu).

Mae AIL strategaeth er mwyn cyflawni’r genhadaeth hon yn canolbwyntio ar ddulliau addysgu a dysgu sy’n gymhwysol iawn ac yn aml yn seiliedig ar grŵp: mae’r myfyrwyr yn gwneud llawer o waith datrys problemau, yn seiliedig ar brosiectau mewn grwpiau, gan fynd i’r afael â sut i drin problemau ymarferol mewn timau cydweithredol.

YN DRYDYDD, mae’n rhaid i fyfyrwyr gwblhau profiadau lluosog ar leoliad dros y pedair blynedd, gan weithio a gwneud gwaith cwrs yn aml mewn cwmnïau cydweithredol lleol. Y syniad yw bod y brifysgol mor agos at y cwmnïau â phosibl.

I GLOI, mae’r brifysgol yn ceisio annog gwerthoedd cydweithredol. Efallai mai hon yw ein tasg anoddaf, o ran ei gwneud yn dda ac o ran gwybod pa mor dda mae’n gweithio. Ni ellir “addysgu” gwerthoedd mewn ystafell ddosbarth draddodiadol ac ni ellir eu gwerthuso drwy arholiad. Er gwaethaf y rhwystrau amrywiol, mae amrywiaeth o weithgareddau yn cael eu trefnu, y tu mewn a’r tu allan i’r ystafell ddosbarth, fel y gall y myfyrwyr a’r athrawon … nid addysgu… ond cwestiynu, dadlau, trafod ac ati. … a thrwy hynny helpu ei gilydd i ddysgu’r gwerthoedd a ddylai fod yn sail i fenter lwyddiannus y mae ei pherchnogaeth yn cael ei rhannu’n helaeth ac y dylai ei phenderfyniadau gael eu gwneud mewn ffyrdd cyfranogol. Mae’r “addysg gwerthoedd” hon wedi bod yn sialens barhaol ar gyfer Prifysgol Mondragon, ac mewn gwirionedd, ar gyfer pob un o gwmnïau cydweithredol Mondragon, ac mae’n sicr o barhau i fod yn un o’n mentrau pwysicaf ac anoddaf.

MONDRAGON Corporation – 2018 – English – Inglés – Anglais – Englisch – Ingelesa – Inglese – Inglês from MONDRAGON Corporation on Vimeo.

Dyna’r cyfan am y tro. Edrychwn ymlaen at drafod hyn oll gyda chi yn y gynhadledd sydd ar y gweill  ddydd Mawrth, 4 Rhagfyr.

Hoffem hefyd eich gwahodd i wrando ar y weminar ar brynhawn 3 Rhagfyr – A all yr economi gymdeithasol ein hachub? Beth all Cymru ei ddysgu oddi wrth brofiad Gwlad y Basg?

Cwmnïau Cydweithredol: Ai Nhw yw’r Dyfodol? Gyda Leanne Wood AC

Cawsom sgwrs gyda Leanne Wood AC am gwmnïau cydweithredol ac economi Gwlad y Basg , cyn ein digwyddiad #WAOBasque.  Mae’n dweud bod cwmnïau cydweithredol yn cynnig sefydlogrwydd i gymunedau mewn cyfnodau o galedi economaidd, ynghyd â galluogi pobl i gael rhan yn eu gwaith, gan gymell cynhyrchiant yn y gwaith. Os oes gennych ddiddordeb mewn dysgu mwy am gwmnïau cydweithredol, ymunwch â ni ar gyfer ein gweminar ddydd Llun 3 Rhagfyr drwy’r ddolen: https://tinyurl.com/webasq

Hoffem hefyd eich gwahodd i ddod i’n cynhadledd ddydd Mawrth 4 Rhagfyr, mewn partneriaeth â Chanolfan Cydweithredol Cymru. Cofrestrwch yma: https://tinyurl.com/basquetick

I gael isdeitlau, pwyswch “CC” (closed captions). Dewiswch eich iaith gan ddefnyddio’r botwm settings/cog.