Neuadd Ogwen: Y Cyllell Byddin y Swistir o Leoliadau Cerddoriaeth

Mae Neuadd Ogwen yn ased sydd wedi cael ei drosglwyddo i’r gymuned. Beth all grwpiau eraill dysgu o’i llwyddiant a’i hyblygrwydd? Aeth Dyfrig Williams i ffeindio allan.

Fel rhywun sy’n caru cerddoriaeth byw, mae fe wedi bod yn dorcalonnus i weld cymaint o leoliadau cerddoriaeth cau. Cefais fy magu yng Nghaerfyrddin, ble mae’r Parrot wedi cau (a bellach wedi’i ail agor yn dilyn ymgyrch ariannu torfol llwyddiannus), a hyd yn oed yn fy nghartref newydd yng Nghaerdydd mae lleoliadau fel y Barfly wedi cau oherwydd diffyg arian. Os mae yna broblemau mewn llefydd eithaf mawr, pa siawns sydd gyda thref fach fel Bethesda o gynnal lleoliad?

Eithaf da fel mae’n troi mas. Mae Neuadd Ogwen wedi gwneud y fwyaf o Gadeirydd a staff sy’n angerddol am ddiwylliant y dref. A phan wnaethon ni ymweld â’r neuadd, roedden nhw’n paratoi am gig Sweet Baboo, sydd wedi cael ei enwebu ar gyfer y Wobr Gerddoriaeth Gymreig ac sy’n cael ei chwarae’n reolaidd gan 6 Music.

Cefndir y Neuadd

Mae’r lleoliad wedi bod yn neuadd gymunedol am dros 100 mlynedd, ac yn yr amser hynny mae’r neuadd wedi cael ei ddefnyddio am sawl bwrpas, gan gynnwys gwerthu anifeiliaid a chynnal cyngherddau anffurfiol.

Llun o Neuadd Ogwen

Neuadd Ogwen

Cwpl o flynyddoedd yn ôl fe wnaeth Cwmni Tabernacl cais i wneud y Neuadd yn ganolfan broffesiynol, gyda goleuadau da a digwyddiadau o safon, wrth ffocysu ar anghenion tra-leol. Ac achos rydym mewn cyfnod ble mae arian cyhoeddus yn brin, mae’n debyg fe fydd sawl mudiad gwirfoddol a Chynghorau Tref a Chymuned yn ffeindio ei hunain mewn sefyllfa debyg.

Beth ddigwyddodd

Dyfrig Jones, Cadeirydd y Tabernacl, wnaeth y gwaith sylfaenol trwy wneud y gwaith papur a wnaeth troi’r breuddwyd yn realiti. Ac er bod yr adeilad bellach yn agored, mae dal gan y neuadd sgôp eang ar gyfer beth sy’n bosib.

Siaradais â Dilwyn Llwyd, Rheolwr y Neuadd, amdano sut maen nhw wedi gwneud yr adeilad mor aml-ddefnydd a phosib. Meddyliwyd amdano ffynonellau incwm, achos bod mwy o weithgareddau yn meddwl mwy o ddefnydd gan y gymuned. Cafodd holiadur ei greu er mwyn derbyn syniadau aelodau’r cyhoedd ac i ffeindio allan os oeddynt eisiau gwirfoddoli. Mae hyn wedi cynhyrchu rhestr o 50 gwirfoddolwr. Y cam nesaf ar gyfer y gwirfoddolwyr yma yw hyfforddiant priodol, er enghraifft hyfforddiant ar safon bwyd, fel gall y defnydd o’r caffi a bar helpu i dyfu incwm y neuadd.

Llun o du fewn i Neuadd Ogwen

Tu fewn i Neuadd Ogwen

Mae canlyniadau’r holiadur hefyd wedi helpu creu rhaglen y Neuadd. Mae pobl wedi dod a syniadau eu hunain, fel yoga. Mae yna hefyd marchnad unwaith y mis, cic focsio, digwyddiadau i’r henoed, cyngherddau a chawl a chan, a digwyddiadau un-tro fel partïon pen-blwydd a phriodasau.

Mae’r Neuadd hefyd yn gweithredu fel sinema – mae’n dangos 3 ffilm y mis. Mae ffilmiau plant yn hynod o lwyddiannus, gan fod y sinema agosaf yn bell i ffwrdd. Mae’r rhain i gyd yn cynyddu’r nifer o ymwelwyr, ac yn sicrhau bod pobl yn ymwybodol o beth sy’n digwydd yn rheolaidd. A gan fod hwn yn brosiect cymunedol, mae’r arian i gyd yn cael ei fuddsoddi yn ôl i’r safle.

Mae’r ffaith bod yr adeilad yn cael ei ddefnyddio mor aml yn profi angen a bod yna werth cymunedol i’r adeilad. Mae gan y Neuadd targed o fod ar agor am 100 awr yr wythnos, sy’n darged uchelgeisiol, ond mae’n helpu i ffocysu’r staff i edrych ar sut allant hybu defnydd y Neuadd er fudd y gymuned.

Staffio

Roedd e hefyd yn ddiddorol i glywed am sut mae Neuadd Ogwen wedi gwneud y fwyaf o gynllun Twf Swyddi Cymru er mwyn hybu capasiti staff y lleoliad. Mae’r cynllun wedi galluogi iddynt gyflogi dau aelod o staff er mwyn gwneud gwaith marchnata, gwaith gweinyddol a gofalu am y lleoliad. Mae hyn wedi galluogi Dilwyn i ffocysu ar adeiladu rhaglenni a’r gwaith rheoli o ddydd i ddydd.

Felly nid jyst edrych i oroesi mae’r neuadd, ond edrych i ffynnu. A gan fod y Neuadd yn edrych ar holl anghenion y gymuned yn ei gyfanrwydd, mae’n sefyllfa dda i wneud hynny. Rwy’n edrych ymlaen at fynd i weld gig yna tro nesaf rydw i yn y Gogledd.

Trosglwyddo Asedau: Popeth y mae arnoch angen ei wybod

Beth oedd y pwyntiau dysgu allweddol o’r digwyddiad Trosglwyddo Asedau WCVA? Yn y blogbost yma mae Gweithgor Asedau Cenedlaethol yn edrych nôl dros y diwrnod.

Trosglwyddo AsedauRoedd y digwyddiad Trosglwyddo Asedau a drefnwyd gan WCVA yn ddiwrnod o ddysgu i bawb ohonym sy’n rhan o drosglwyddo asedau cymunedol – grwpiau cymunedol, cynghorau lleol ac aelodau o NAWG (Gweithgor Asedau Cenedlaethol). I ni sy’n rhan o NAWG, roedd y digwyddiad yn gyfle i siarad yn uniongyrchol â grwpiau sy’n cymryd rhan mewn trosglwyddiadau asedau cymunedol.

Codi’n stondin

Gan rannu ein stondin â chydweithwyr o Lywodraeth Cymru sy’n gyfrifol am yr ymgynghoriad Amddiffyn Asedau Cymunedol, daethom â llond gwlad o lyfrynnau Trosglwyddo Asedau Cymunedol yng Nghymru – Canllawiau Arferion Gorau. Erbyn i Lyn Cadwallader, Cadeirydd Un Llais Cymru, argymell y canllawiau, roedd pob copi Saesneg wedi mynd (yn ffodus, mae’r we yn ffynhonnell ddi-ben-draw!)

Hefyd, roedd ein cydweithwyr o Lywodraeth Cymru yn cynnig copïau o’u hymgynghoriad ar Amddiffyn Asedau Cymunedol (dyddiad cau 11 Medi 2015) – dywedwch eich dweud.

Areithiau Agoriadol

Amlinellodd Jane Hutt AC, y Gweinidog Cyllid a Busnes y Llywodraeth, gefnogaeth Llywodraeth Cymru dros drosglwyddo asedau cymunedol a derbyniodd hi gwestiynau gan y rhai a oedd yn bresennol. Gofynnodd un ynghylch cyllid ar gyfer astudiaethau dichonoldeb i grwpiau cymunedol sydd eisiau mabwysiadu asedau cymunedol – cwestiwn heb ateb hawdd.

Ar ôl araith y Gweinidog, cafwyd anerchiadau gan ddau siaradwr o’r sector menter gymdeithasol; trafododd Louise Barr o Monwel ehangiad y cwmni fel cynhyrchwyr arwyddion mwyaf Cymru. Amlinellodd yr ail siaradwr, Dinah Pye o Amgueddfa Cwm Cynon, hanes eu trafodaethau â chyngor Rhondda Cynon Taf er mwyn ailagor eu hamgueddfa dreftadaeth. Amlinellodd yr heriau sy’n codi o ddechrau fel carfan bwyso, a’r heriau o drawsffurfio’n Ymddiriedolwyr ar gyfer y cyfleuster; hynny yw yr heriau o feddu ar y sgiliau cywir ar gyfer y dyfodol a gwybod y pwysigrwydd o gael cyngor arbenigol ynghylch cytundebau a chyfraith cyflogaeth ar yr amser cywir.

Gweithdai

Roeddem mor awyddus i ddysgu o’r digwyddiad ag yr oeddem i siarad â phobl ac aethom i weithdai gwahanol er mwyn clywed trafodaethau ar y materion amrywiol dan sylw. Roedd y rhain yn cynnwys gweithdy DTA Cymru ar sefydlu hyfywedd y fenter gymunedol/ y gwasanaeth cymunedol – dysgu sut y gallai ased ddod yn ddyled os nad oedd yn hyfyw.

Darparodd Empower weithdy diddorol ar ddatblygu diwylliant entrepreneuraidd oddi mewn i dîm – gan bwysleisio’r angen i osod targedau clir ar gyfer canlyniadau; eglurder am pam yr oedd y targedau hynny’n angenrheidiol (faint o arian y byddai’r tîm ei angen pob mis i aros yn hyfyw); a’r angen i bawb sy’n rhan o’r tîm gymryd cyfrifoldeb dros yr atebion. Hefyd, roedd sawl enghraifft ddifrifol o reoli gwael a cholli gafael ar gostau, sy’n gadael elusennau ar fin distryw ariannol.

Roedd llawer o bwyslais ar yr angen i baratoi cymaint ag sy’n bosibl – roedd cynlluniau busnes, cyfraith cyflogaeth a TUPE (Rheoliadau Trosglwyddo Ymgymeriadau (Diogelu Cyflogaeth) 1981) yn themâu cyson.

Siaradodd cynrychiolwyr Unity Trust Bank (banc cymdeithasol ac ethegol) a chynrychiolwyr rhaglen ariannu’r WCVA am sut a phryd i wneud cais am yr arian sydd ar gael i grwpiau cymunedol a grwpiau menter gymdeithasol ar gyfer trosglwyddo’r asedau cymunedol yn y lle cyntaf ac unrhyw fuddsoddiad cyfalaf a allai fod yn angenrheidiol ar ôl hynny. Y neges i’w chofio oedd y ffaith y gall cyllid trwy fenthyciadau helpu i denu ariannu trwy grantiau eraill, gan fod y banc yn hapus i fod yn rhan o gyllideb gyfatebol gyda phartneriaid ariannu eraill. Ni ddylai ymgeiswyr ofni ystyried ystod o ddewisiadau ariannu a dylent baratoi i feddwl yn wreiddiol. Mae digon o gyngor a chymorth ar gael, felly eu neges oedd: byddwch yn ddewr!

Siaradodd Geldards am y materion cyfreithiol a all godi pan fydd grwpiau ac unigolion yn ceisio mynd ati i drosglwyddo asedau. Aethant ati i dywys y gynulleidfa ar hyd camau posibl y daith o’r syniad bach cyntaf i gorfforaeth lawn fel cymdeithas menter gymdeithasol neu elusennol, gan ganolbwyntio ar sut y gellir rheoli’r risg o atebolrwydd personol dros asedau.

Logos sefydliadau a gyfrannodd i'r digwyddiad

Sefydliadau a gyfrannodd i’r digwyddiad

Myfyrio ar y diwrnod

Roedd y digwyddiad yn gyfle i bobl gael gwybodaeth a chyngor proffesiynol hanfodol. Gallwch gael yr wybodaeth a’r cyngor trwy gysylltu â’r WCVA ar: 0800 2888 329.

Er bod NAWG yn canolbwyntio ar sector cyhoeddus Cymru, gyda’r sylw ar drosglwyddo asedau cymunedol, roedd yn ddefnyddiol dysgu am brofiadau cynrychiolwyr o lygad y ffynnon. Bydd hyn yn siŵr o lywio ein gwaith yn y maes hwn ac o safbwynt ymarferol, yn ein helpu i ddatblygu ein gwefan www.assetscymru.org.uk a’n canllawiau ar gyfer y dyfodol. Siaradwch â ni trwy anfon e-bost i assetscymru@wales.gsi.gov.uk.

Reykjavik Gwell a chymuned gryfach: Y manteision o dorfoli ac e-ddemocratiaeth

Pam roedd pawb eisiau dweud eu dweud yng Ngwlad yr Iâ mewn cyfnod o ymddiriedaeth isel? Fe wnaeth Dyfrig Williams cymryd rhan mewn sgwrs gwe gyda Kevin Davies a Dean George o Gynulliad Cenedlaethol Cymru, a Gunnar Grímsson o’r Sefydliad Dinasyddion i ddysgu mwy am Reykjavik Gwell.

Roedd 2008 yn adeg anodd yng Ngwlad yr Iâ. Aeth tri phrif fanc sector preifat y wlad i’r wal, a dechreuodd hyn argyfwng ariannol a wnaeth hyd yn oed effeithio ar awdurdodau lleol yng Nghymru.

Pa mor llwyddiannus oedd y gwefan?

Lansiwyd gwefan Reykjavik Gwell cyn yr etholiadau trefol, ac fe ddaeth y wefan yn hwb ar gyfer cyfranogiad ar-lein.Reykjavik Gwell

  • Fe wnaeth dros 70,000 o bobl cymryd rhan allan o boblogaeth o 120,000
  • Mae 12,000 o ddefnyddwyr cofrestredig wedi cyflwyno dros 3,300 o syniadau a 5,500 o bwyntiau o blaid ac yn erbyn
  • Mae 257 o syniadau wedi cael eu hadolygu’n ffurfiol, ac mae 165 ohonynt wedi cael eu derbyn yn ffurfiol ers 2011

Gan fod Reykjavik Gwell yn wefan allanol nid-er-elw, doedd y wefan ddim yn cael ei weld fel rhan o’r strwythurau gwleidyddol a wnaeth achosi’r argyfwng. Roedd e felly yn haws i gynnwys pobl yn y broses.

Aelodau etholedig

Yn y cyfnod cyn yr etholiadau, fe wnaeth y person a oedd yn mynd i fod yn Faer, Jón Gnarr, crybwyll y wefan ar bob cyfle. Roedd y ffaith bod ffigwr amlwg eisiau manteisio ar y platfform yn hollbwysig, achos wnaeth e hysbysebu’r safle i ddinasyddion a dangos bod e eisiau gwneud y fwyaf o fewnbwn pobl.

Sut mae’n gweithio?

Mae’r wefan yn galluogi pobl i gael llais uniongyrchol yn y broses ddemocrataidd. Mae’n rhoi’r cyfle i bobl gynnig, trafod a graddio ffyrdd gall eu cymuned gwella. Mae rhaid i’r cyngor trafod y 10-15 syniad sy’n cael y radd uchaf ar y wefan.

Mae pawb sydd wedi cyflwyno sylwadau ar bwnc neu sydd wedi graddio sylw yn cael adborth ar ganlyniad y drafodaeth. Fel mae’r Aelod Seneddol Birgitta Jonsdottir yn dweud yn y fideo uchod, “un o’r ffyrdd gorau i gael pobl i gymryd rhan fel dinasyddion yw i gael nhw i weld canlyniadau.”

Wrth i aelodau etholedig datblygu eu defnydd o’r system, mae ansawdd eu hymatebion i’r cyhoedd wedi gwella. Cafodd unrhyw atebion gwan eu gwrthod gan y gymuned ar-lein, ac fe wnaeth y terfyn cyfyng ar gyfer ymatebion sicrhau bod nhw’n glir ac yn gryno.

Ar-lein neu all-lein?

Gofynnais Gunnar ynghylch pryderon allgau digidol, ac fe wnaeth hyn troi i mewn i sgwrs amdano eithrio ar sail ehangach. Fe wnaeth Gunnar y pwynt bod “Pob math o gyfarfod yn eithrio pobl. Mae cyfarfod yn Reykjavik yn eithrio pobl achos dyw pobl tu allan i’r ardal ddim yn cymryd rhan. Os na fyddwn yn defnyddio’r sianel nawr, ni fyddwn ni mewn sefyllfa dda i’w ddefnyddio pan fydd pawb yn ei ddefnyddio yn neng mlynedd.” Wedi dweud hyn maen nhw hefyd yn edrych i gynnwys pobl mewn gwaith all-lein, achos fel dywedodd un cyfranogwr, “Dydych chi ddim yn gallu ysgwyd llaw trwy ffacs.”

Beth sy’n digwydd yng Nghymru?

Dydyn ni ddim wedi gweld datblygiadau i’r un raddfa â Reykjavik Gwell, ond mae’n ddiddorol gweld sut mae Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn defnyddio Loomio fel rhan o ymchwiliad ar gamddefnyddio alcohol a sylweddau. Maen nhw wedi defnyddio’r dull rhwng cyfarfodydd er mwyn dod â phobl at ei gilydd i edrych ar faterion yn fanwl. Roedd hyn yn golygu bod nhw’n gallu cael gafael ar lot o wybodaeth gyfoethog gan gyfranogwyr, a chanolbwyntio ar y pynciau mwyaf dybryd yng nghyfarfodydd dilynol gydag Aelodau’r Cynulliad.

Rydyn ni wedi bod yn gweithio gyda Thîm Iechyd Swyddfa Archwilio Cymru i gynnal gweminar ar sut all profiad defnyddwyr gwella cyfeiriad strategol a gwasanaethau. Bydd ffigyrau allweddol o wasanaethau cyhoeddus Cymreig yn dod at ei gilydd i rannu eu dulliau a dysgu o’i gilydd.

Fe fydd yna gyfleoedd i bostio cwestiynau drwy gydol y sesiwn, a byddwn yn rhannu’r gweminar ar ôl iddo gael ei chynnal. Os ydych chi’n brysur ar 15 Gorffennaf, gallwch chi nodi eich cwestiynau isod. Un o’r pethau mwyaf pwysig rydw i wedi dysgu o fy ngwaith i yw bod ni’n cael canlyniadau lot yn well os ydyn ni’n cyfuno ein harbenigedd.

Gwasanaethau ar adeg o newid

Consortiwm Pwrcasu Cymru

Sut gall mudiadau cynllunio ar gyfer y dyfodol mewn amser o newid? Yn y blogbost yma, mae Dyfrig Williams yn edrych ar waith Consortiwm Pwrcasu Cymru a sut maen nhw’n rhoi meddalwedd cwmwl hyblyg ar waith.

Mae diwygio llywodraeth leol yn bwnc llosg yma yng Nghymru. Roedd yna lot o negeseuon diddorol yn adroddiad Comisiwn Williams, ond yr argymhelliad i gael llai o gynghorau wnaeth cael y sylw i gyd.

Gyda newidiadau ar y gorwel, mae’n bwysig bod cynghorau yn parhau i ganolbwyntio ar eu gwaith ymarferol, a chadw llygad ar beth all digwydd yn y dyfodol. Byddai’n lot rhy hawdd gwneud dim byd tra’n aros i’r ad-drefnu cymryd lle.

Felly roedd e’n amserol a diddorol i glywed am sut mae Consortiwm Pwrcasu Cymru wedi rhoi Fframwaith Meddalwedd Amddiffyn y Cyhoedd ar waith er mwyn hybu cydweithio ac effeithlonrwydd o fewn cynghorau yng Nghymru.

Byddai dod â’r systemau presennol at ei gilydd yn ddrud, felly wnaethon nhw gaffael system newydd a allai gweithredu dros Gymru gyfan. Mae hyn yn golygu bod y system yn gallu cael ei addasu pan fydd unrhyw uno yn cymryd lle, a’i wneud yn haws i ddehongli data ar lefel genedlaethol. Fe wnaeth un deg naw o gynghorau mynegi diddordeb mewn cymryd rhan, felly penderfynwyd mabwysiadu system gwmwl. Os nad ydych chi’n gyfarwydd â chyfrifiadura cwmwl, gallwch wylio Evan Jones yn trafod y manteision yn y fideo isod o’n gweminar Technoleg Gwybodaeth.

Bydd y datrysiad cwmwl hwn yn arbed costau gweinydd a hefyd yn rhyddhau adnoddau TG o fewn cynghorau unigol. Mae’r system yn fwy hyblyg hefyd achos mae’n gallu cael ei defnyddio ar unrhyw ddyfais sydd â phorwr gwe.

Os hoffech wybod mwy, mae astudiaeth achos o’r gwaith ar ein gwefan. Yn amlwg mae natur gwaith yn amrywio o gyngor i gyngor ac o wasanaeth i wasanaeth, ond mae yna lot o bethau diddorol i’w dysgu o’r gwaith hwn sy’n gallu cael eu haddasu i gwrdd â’ch anghenion.

Trosglwyddo asedau i’r sector gwirfoddol

Mae’r Gyfnewidfa Arfer Da yn ceisio sicrhau nad yw’r digwyddiadau a gynhaliwyd gennym yn golygu mai dyna ddiwedd y daith i bwnc rydym yn gweithio arno. Rydym yn ceisio rhannu syniadau, adnoddau a safbwyntiau er mwyn dechrau trafodaethau ac annog pobl i ddod o hyd i gyfleoedd i wella’u gwaith.

Nid oedd rhaid inni aros yn hir cyn i’r arfer da cyntaf gael ei rannu ar Twitter yn ystod ein seminar Gwneud Defnydd Gwell o Asedau Cyhoeddus, wrth i Wasanaeth Cyngor a Chymorth Cymunedau’n Gyntaf gysylltu â ni i’n hysbysu am waith diddorol yng Nghaerdydd i helpu sefydliad cymunedol i ddod yn gyfrifol am reoli ased.

Roeddwn yn awyddus i ddysgu mwy am hyn oherwydd roedd yn cyd-fynd yn dda â gweithdy Richard Davies a oedd yn ystyried y cymorth sydd ei angen ar sefydliadau gwirfoddol a chymunedol er mwyn sicrhau trosglwyddiad llwyddiannus.

Siaradais â Gareth Kiddie, a oedd yn gweithio fel ymgynghorydd wrth drosglwyddo ased ym Mhentre-baen, a Michelle Powell o ACE (Gweithredu yng Nghaerau a Threlái) a gefnogodd y broses.
Yn y seminar siaradodd Richard am yr heriau niferus y mae sefydliadau cymunedol yn eu hwynebu, lle mae capasiti yn broblem allweddol. Mae sefydliadau cymunedol yn dibynnu ar wirfoddolwyr, felly nid yw’n syndod bod Gareth wedi dweud bod y broses Dendro Gystadleuol yn rhwystr i drosglwyddo ased, yn hytrach na galluogwr. Yn hytrach awgrymodd Gareth y dylid cefnogi sefydliadau yn gynnar yn y proses er mwyn sicrhau eu bod yn cael mynediad i’r wybodaeth a’r arbenigedd cywir a chyfle go iawn i lwyddo.

Amlygodd Gareth hefyd y broblem capasiti mewn cyd-destun arall, sef y ffaith bod TUPE hefyd yn fater i sefydliadau cymunedol. Nid yw sefydliadau gwirfoddol bach fel arfer mewn sefyllfa i gynnig yr un termau â’r sector cyhoeddus i’w staff. Eto, drwy weithio gyda’r sefydliad cymunedol ar gam cynnar, llwyddwyd i’w helpu i oresgyn y problemau sydd ynghlwm wrth hyn.

Richard Davies o GAVO

Richard Davies o GAVO

Yn ystod fy ngalwad ffôn gyda Michelle, soniodd am bwysigrwydd bod yn hyblyg yn ystod y broses. Roedd yr adeilad ar fin cau, ond o ganlyniad i ddatganiad o ddiddordeb i’r cyngor, rhoddwyd trwydded i’r sefydliad ddefnyddio’r lle. Rhoddodd y drwydded hon gyfle i ACE (Gweithredu yng Nghaerau a Threlái) weithio ochr yn ochr â’r sefydliad. Roedd hyn yn golygu ei bod yn bosibl i’r sefydliad ddatblygu cyfres o weithgareddau, a arweiniodd at roi cynllun busnes at ei gilydd a rhagweld costau’n well.

Soniodd Michelle hefyd am ba mor hanfodol oedd cyfathrebu parhaus rhwng y cyngor a’r sefydliad cymunedol er mwyn sicrhau bod y ddau sefydliad yn gwybod lle maent yn sefyll. Mae cyfathrebu wedi gwella ers i’r cyngor penodi swyddog sydd wedi’i neilltuo i roi cymorth, a dylai hyn symleiddio’r proses yn y dyfodol. Mae hefyd yn wych bod Llawlyfr Camu Fyny ar gyfer datblygu a rheoli gwasanaethau ac asedau wedi cael ei lunio. Credaf fod yr iaith a ddefnyddir yn y pecyn cymorth yn wych – mae’n hawdd ei deall ac mae’r pecyn yn hawdd ei ddefnyddio, ac mae hyn o gymorth mawr gan fod y broses ei hun yn gallu bod yn gymhleth.

Bydd sefydliadau’r sector cyhoeddus o dan bwysau ariannol am gryn amser, felly mae’n debygol y caiff rhagor o asedau eu trosglwyddo i sefydliadau gwirfoddol a chymunedol. Felly, mae’n hanfodol ein bod yn dysgu gwersi o ddulliau gweithredu ein gilydd er mwyn i ni sicrhau’r defnydd gorau posibl o’r asedau hyn ar gyfer cymunedau ledled Cymru.

Dyfrig

O Archwilio Ariannol i Gyfnewid Arfer Da

Mae Michelle Davies wedi bod yn gweithio gyda ni yn y Gyfnewidfa Arfer Da. Rydyn ni wedi dysgu lot oddi wrthi hi ei am ei gwaith ac i’r gwrthwyneb. Yn y blog yma, mae Michelle yn dweud wrthym am ei phrofiadau o weithio gyda ni.

Michelle DaviesYn ddiweddar rwyf wedi cwblhau prosiect Arfer Da lle gwnes i helpu i gyflwyno’r Webinar Wynebu Heriau Ariannol (a gallwch wylio hwn yn llawn ar Vimeo). I’r rhai ohonoch nad ydych yn fy adnabod i, fel arfer rwy’n gweithio yng Nghlwstwr Archwilio Ariannol Canolbarth a Gorllewin Cymru yn gweithio ar y pethau cyffrous – Cyfrifon Llywodraeth Leol ac Iechyd!

Felly, pam oeddwn i’n awyddus i gymryd rhan

Roeddwn yn chwilfrydig ac yn anwybodus ynghylch yr hyn oedd yn digwydd gyda Thîm y Gyfnewidfa Arfer Da, beth maen nhw’n ei wneud a sut maen nhw yn ei wneud, pa gylchoedd y maent yn symud ynddynt, beth yw eu nodau yn ein sefydliad? Ar ôl gweithio ym maes Archwilio Ariannol yn y Gorllewin am dros 10 mlynedd, roeddwn yn ysu am newid. Roedd mynd allan mwy, a hyd yn oed gweithio yn y swyddfa yng Nghaerdydd yn newydd.

Dysgais lawer o sgiliau newydd, o wahanol ddulliau i ymchwilio i bynciau nad oedd gen i ond ychydig wybodaeth amdanyn nhw neu ddim o gwbl. Ac o ran y cyfryngau cymdeithasol, wel byddai’n saff dweud fy mod ychydig yn rhydlyd; roedd angen i mi symud gyda’r oes ac roedd yr addewid o gael fy nysgu sut i ‘drydar’ yn apelio. Onid ydych chi jyst wrth eich bodd pan fydd pobl yn dweud “mae’n hawdd?”

I weithio’n wahanol weithiau mae’n rhaid i chi weithio gyda phobl wahanol. Er ei fod ychydig yn frawychus ar y dechrau, byddwch yn dysgu’n fuan am bersonoliaethau a disgwyliadau. Gallwch ddysgu cymaint oddi wrth bobl eraill, mae rhyw fath o hyder mewnol yn dechrau tyfu wrth i chi drafod syniadau gyda chydweithwyr a rhannu eu profiadau a’u cyffro.

Yr hyn a ddysgais i

Ymchwilio
Yn gyntaf roedd rhaid i mi ymchwilio i’r pwnc, drwy syrffio’r we, darllen drwy’r adroddiadau cyfredol perthnasol, unrhyw gynadleddau, seminarau, nodi siaradwyr posibl a chynhyrchu dogfen gwmpasu i’w chyflwyno gyda fy nghanfyddiadau a nodi’r themâu allweddol i’w trafod.

Briffio
Gyda fy neunydd ymchwil, eisteddais a thrafodais fy nghanfyddiadau gydag Ena ac Anthony Barrett i gytuno ar deitl mwy siarp ac i ddynodi siaradwyr a oedd yn gallu trafod arfer da cyfredol, perthnasol a nodwyd o fewn y sector cyhoeddus. Dysgais pa mor bwysig yw ystyried a yw’r teitl yn dweud yr hyn y mae’n ei wneud ar y tun?

Cynhaliais fy sesiwn briffio gyntaf gyda Guy Clifton o Grant Thornton dros y ffôn. Esboniais strwythur, fformat ac amseroedd y webinar gan gymryd oddi arno faterion cadw tŷ ychwanegol i’r tîm GPX eu cadarnhau.

Cyfryngau Cymdeithasol, h.y. amserlenni trydar a thrydar byw
Cefais wers mewn trydar a gofynnwyd i mi drydar yn fyw mewn ychydig o seminarau, gan helpu’r tîm GPX pan oeddent yn brin o staff neu mewn digwyddiad mwy lle roedd nifer o weithdai yn cael eu cynnal yr un pryd. Ond doedd gwers mewn trydar, fe wnes i ddarganfod, ddim bob amser yn mynd i sicrhau fod pethau’n mynd yn esmwyth ar y diwrnod!

Hyder i wneud y gwaith
Ymmmm, beth ddylwn i ei wneud nawr, beth ddylwn i ei wneud nesaf, ydw i’n gwneud hyn yn iawn, fy holl bryderon a rhan o’r gromlin ddysgu. Byddai Ena yn gwenu arnaf ac yn dweud, be’ wyt ti’n feddwl, dyweda wrtha i be’ wyt ti’n deimlo, be’ fyddai dy ddewis greddfol? Nawr ewch a gwnewch e’!

Ymddygiadau
Mae’r tîm GPX yn defnyddio ffordd wahanol o weithio, mae angen iddynt fod yn gallu amrywiaeth fawr o bethau o fewn y tîm. Byddwch yn dysgu gweithio tuag yn ôl. Mae’r tîm yn gwybod yr hyn y maen nhw am ei gyflawni, felly sut maen nhw yn cyrraedd yno, mae eu ffocws ar effaith.

Y da, y drwg a’r hyll

Fe wna’ i’r hyll yn gyntaf – wrth helpu ar seminar allanol yn benodol i drydar yn fyw, fe gysylltais â’r WiFi, iawn. Eisteddais ym mlaen y gynulleidfa yn gwrando ar Huw Vaughan Thomas yn cyflwyno ei araith agoriadol – rydw i wedi fy nghysylltu, ond hei – dim gwe! Beth bynnag roeddwn i yn ei drio doedd o jyst ddim yn gweithio! Ar ddiwedd yr araith agoriadol llwyddais i dynnu sylw Dyfrig, ac yn wyrthiol fe gysylltodd fy mheiriant, yn lwcus iawn! I ddal i fyny fe ddechreuais gopïo a gludo o amserlen trydar – ond wnâi e ddim gweithio! Cymerodd tua 15 o ymdrechion gyda’r tymheredd yn codi cyn i mi sylweddoli fod yna ormod o nodau! Iawn – doedd yna ddim stopio arna’ i nawr … ond byddai pob llun a gymerwn o’r siaradwyr i’w lanlwytho gyda’u negeseuon allweddol yn ymddangos wyneb i waered! Dim lluniau felly!

Y drwg – wel mewn gwirionedd does gen i ddim unrhyw brofiadau gwael, hyd yn hyn maent i gyd wedi bod yn dda neu’n hyll, ac mae hyd yn oed y profiad hyll yn ddoniol nawr. Rydych yn dysgu o’ch profiadau ac rydw i wedi gwneud hynny, ac fe aeth y trydar byw yn y webinar yr wythnos ddiwethaf yn iawn – diolch byth!

Y da – Rydw i wedi mwynhau fy mhrofiadau yn fawr iawn, rwyf wedi dysgu set newydd o sgiliau ac ennill hyder mewnol ac angerdd nad oedd yno o’r blaen. Rwyf wedi bod yn ffodus i gyfarfod llawer o bobl o bob lliw a llun, gydag amrywiaeth o sgiliau a phersonoliaethau, rhai ohonynt yn drawiadol, rhai yn gwneud i chi deimlo’n ostyngedig, rhai yn ysbrydoledig, a rhai yn awyddus ac yn gwybod beth maen nhw’n ei wneud.

Yr hyn y byddwn yn ei ddweud wrth unrhyw un arall sydd am gymryd rhan

Ewch ati! – Wnewch chi ddim difaru ac os oes gennych unrhyw bryderon galla’ i’ch helpu i’w goresgyn. Mae rhannu gwybodaeth fel hyn yn bwysig i ddyfodol ein sefydliad a’n gwasanaethau cyhoeddus.

Trosglwyddo Asedau: Beth allwn ni ddysgu oddi o Gyngor Dinas Birmingham

Trosglwyddo Tir ac Eiddo

Pan mae’r Gyfnewidfa Arfer Da yn chwilio am enghreifftiau i rannu yn ein digwyddiadau, yn aml byddwn yn dod ar draws prosiectau gwych hoffwn ni rhannu, ond dydyn ni ddim yn gallu arddangos e achos dyw’r bobl ddim ar gael ar ddyddiadau’r seminar. Dyma beth ddigwyddodd yn ein Seminar Dysgu a Rennir ar Drosglwyddo Tir ac Eiddo, lle wnaethon ni clywed am waith diddorol gan Gyngor Dinas Birmingham.

Mae’r prosiect wedi dod i ben, ond mae’n wych i ddarllen yn ei blog nhw bod y dull hwn wedi arwain ato ddull cyson o drosglwyddo asedau ar gyfer yr holl grwpiau gwirfoddol a chymunedol yn Birmingham.

Mae llawer o adnoddau defnyddiol iawn ar gael ar y wefan, gan gynnwys dogfen sy’n helpu cyfrifo’r gwerth cymdeithasol o drosglwyddo ased i’r gymuned. Mae’n cael ei ddefnyddio i gyfrifo ad-daliad rhent ar gyfer prydlesi o dan Brotocol Trosglwyddo Asedau Cymunedol y Cyngor. Gallwch hefyd ddod o hyd i’r canllawiau yma.

Llun o set Flickr Trsoglwyddo Asedau Cymunedol / Picture from Community Asset Transfer Flickr Set

Llun gan @podnosh o set Flickr Trsoglwyddo Asedau Cymunedol / Picture by @podnosh from Community Asset Transfer Flickr Set

Wrth drosglwyddo ased i gorff arall neu i’r gymuned, mae’n rhaid mai dyma’r opsiwn synhwyrol. Fe wnaethon ni clywed yn y seminar bod rhai Cynghorau Tref a Chymuned yn cael eu gofyn i gymryd arno asedau, ond rhaid i’r amgylchiadau ariannol fod yn iawn er mwyn i’r trosglwyddiad fod yn llwyddiannus. Yn yr achos hwn, mae’n wych bod y ddogfen gychwynnol a gytunwyd gan y ddau barti yn rhan o’r brydles a’i bod yn cael ei ddefnyddio fel sail i’r adolygiadau.

Rhaid hefyd cysidro gwerth cymdeithasol ased. Fi’n meddwl bod e’n wych bod cyfranogiad y gymuned yn rhan o’r asesiad ar gyfer defnydd a gweithgareddau arfaethedig, achos ar ôl i’r inc sychu ar y cytundeb, bydd y gymuned yn chwarae rhan enfawr mewn llwyddiant y prosiect.

Mae cydweithio hefyd yn ffitio mewn o dan adran Defnyddio Gwasanaeth yr Asiantaeth, sy’n mesur y defnydd a wneir o’r adeilad gan asiantaethau eraill. Yn yr achos hwn, mae’r llawlyfr yn gweithio ar y sail o £10 am bob metr sgwâr o ofod sy’n cael ei rhentu gan y mudiad.
Gallai llawer o agweddau’r pecyn cymorth cael ei haddasu i’w defnyddio yng Nghymru hefyd. Mae rhaglen Cymunedau yn Gyntaf yn seiliedig ar y Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru, ac mae’n ddiddorol gweld sut mae system sgorio’r pecyn cymorth yn edrych os yw’r ased mewn ward difreintiedig yn ôl Mynegai Amddifadedd Lluosog.

Gallwch wylio dadansoddiad o’r dull yma ato Drosglwyddo Asedau Cymunedol ar Gwe-ddarllediad Cyngor Dinas Birmingham.

Felly ar y cyfan , mae lot i feddwl amdano yn y pecyn cymorth yma, ac os ydych chi wedi defnyddio fe, yn edrych i ddefnyddio fe neu ei addasu, byddai’n grêt i glywed o chi.

Dyfrig

Better Learning from Quality Improvement Audits. NHS Hackday Cardiff #nhshd | What’s the PONT

Blog da gan Chris Bolton, Rheolwr Cyfnewidfa Arfer Da Swyddfa Archwilio Cymru ar Ddysgu Gwell o Archwiliadau Gwella Ansawdd yn Niwrnod Hacio’r GIG yng Nghaerdydd.

Chris Bolton, Manager of the Good Practice Exchange at the Wales Audit Office blogs Better Learning from Quality Improvement Audits at the NHS Hackday in Cardiff.

Better Learning from Quality Improvement Audits. NHS Hackday Cardiff #nhshd | What’s the PONT.

NHS Hackday Cardiff #nhshd. Medical Student Work Based Placement Assessment Records

Blog da gan Chris Bolton, Rheolwr Cyfnewidfa Arfer Da Swyddfa Archwilio Cymru ar Gofnodion Asesu Lleoliad ar gyfer Gwaith i Fyfyriwr Meddygol. 

Chris Bolton, Manager of the Good Practice Exchange at the Wales Audit Office blogs on Medical Student Work Based Placement Assessment Records.

NHS Hackday Cardiff #nhshd. Medical Student Work Based Placement Assessment Records.

Gweminar a chwmwl: torri tir newydd

Defnydd effeithiol o Dechnoleg Gwybodaeth

Seminar Defnydd Effeithiol o Dechnoleg Gwybodaeth oedd y digwyddiad cyntaf gweithiais yn uniongyrchol arno ar gyfer y Gyfnewidfa Arfer Da, ond nid dyna’r unig beth ddigwyddodd am y tro cyntaf – dyma’r tro cyntaf i seminar gofyn mwy o gwestiynau na chynnig atebion. Fe wnaeth y sesiwn cwmwl darparu man cychwyn diddorol ar gyfer mudiadau a oedd yn awyddus i weithio’n wahanol, ond yn ymarferol sut gallent symud heibio’r tâp coch i’r ffordd newydd ‘ma o weithio?

Fel mae unrhyw un sy’n cynnal digwyddiadau yn gwybod, maen nhw’n gallu fod yn bethau costus. Roedden ni eisoes wedi cynnal digwyddiadau yng Ngogledd a De Cymru, ac roedden ni am wneud yn siŵr bod pawb yn cael y cyfle i gael atebion i’w cwestiynau.

Byddai’r sesiwn yn edrych ar gyfrifiadura cwmwl, pwnc mwy penodol na’r seminar Technoleg Gwybodaeth, ac felly ni fyddai’n rhedeg mor hir. Penderfynom gynnal gweminar, ac yn ffodus roedd e’n ffitio’n dda ‘da’r pwnc, gan ei fod ar lwyfan cwmwl. Roedd hwn yn ddull newydd i bawb, ond eto’n syniad cyffrous i ni gyd.

Gan fod y gweminar yn ddigwyddiad peilot, penderfynom ei gadw ar raddfa fach gyda 20 o fynychwyr. Roedd y cyflwyniadau eu hunain yn wych, gyda Evan Jones, Llywodraeth Cymru yn ffocysu ar faterion Cyfrifiadura Cwmwl, a Peter Middleton Swyddfa’r Cabinet yn trafod rhinweddau’r G-Cloud. Un o fanteision y system dewisom oedd bod ni’n gallu cael fideo o’r weminar, a gallwch weld rhannau ohono uchod ac isod.

Fe wnaethon ni cael copi sain o’r weminar hefyd, felly fe wnaethon ni torri hwn i lawr i gael bodlediadau bach ar Audioboo, fel y gall pobl canfod y rhai sy’n ymwneud a’u materion nhw’n gyflym.

Efallai dyw e ddim yn syndod bod yna pethau byddem yn newid os byddem yn cael y cyfle eto, gan roedd y gweminar yn un peilot. Roedd cael sawl gliniadur yn yr un ‘stafell yn golygu bod yna sawl microffon, ac fe wnaeth hyn creu adlais o’r sain am hanner munud cyntaf y gweminar. Wrth edrych yn ôl, mae’n glir gallwn ni wedi osgoi hwn os byddai’r cyflwynwyr a’r hwyluswyr wedi eistedd mewn ‘stafelloedd ar wahân.

Mae ‘na hefyd elfennau hoffwn ddatblygu yn y dyfodol. Doeddwn ni ddim eisiau cymryd gormod ‘mlaen ar ein cynnig cyntaf, ond yn bendant hoffwn ni annog rhyngweithio ar gyfryngau cymdeithasol er mwyn cyrraedd mwy o gyfranogwyr a datrys materion ehangach. Mae’r sesiwn holi ac ateb yn golygu bod ni’n gallu mynd i’r afael â phryderon pobl yn uniongyrchol, felly byddai’n wych i ymhelaethu ar y potensial trwy ddefnyddio hashnod.

Ar y cyfan mae’r weminar wedi rhoi llawer inni feddwl amdano. Dyw e ddim yn rhoi’r un potensial i rwydweithio, rhannu syniadau a datrysiadau a mynychu digwyddiad mewn person, ond fe wnaeth e alluogi i ni edrych ar bwnc yn fanwl mewn ffordd oedd yn gyfleus i gyfranogwyr. Dyw e ddim yn ateb i bob anhawster, ond mae’n declyn arall gallwn ddefnyddio er mwyn rhannu gwybodaeth a gwella gwasanaethau cyhoeddus Cymru.

Dyfrig