Log Dysgu Coronafeirws Wythnos 3: Addasu a Gwneud Synnwyr

Yn log dysgu’r wythnos ddiwethaf fe wnaethom drafod ein nod i gyrraedd ar draws Swyddfa Archwilio Cymru a’r sector cyhoeddus, gan ddefnyddio ein cysylltiadau yno i gasglu gwybodaeth a data ar ffyrdd arloesol o weithio maen nhw wedi’u mabwysiadu mewn ymateb i’r Coronafeirws.

Heriau allweddol

  • Gwneud yn siŵr bod ein hamser yn cael ei dreulio’n dda
  • Dysgu sut i gyfathrebu mewn gwahanol ffyrdd
  • Gwneud cynnwys cyfryngau a data dealladwy
  • Goresgyn camddealltwriaeth, a methiant mewn cyfathrebu
  • Dysgu gweithio mewn gwahanol amgylcheddau

Amser Wedi’i Dreulio’n Dda

HIYXZTHLGRIWVLBLKXAMVX7YLM

‘Ydy faint o dargedau y gwnaethoch chi eu creu fisoedd yn ôl yn dal i fod y pethau iawn i ganolbwyntio arnyn nhw’ gofynnai Toby Lowe

Rydym yn gwybod bod angen gwahanol ffyrdd o weithio ar gyfer gwahanol sefyllfaoedd. Rwy’n ei chael hi’n anodd meddwl am ddiwydiant lle nad yw hyn yn berthnasol.  Mewn cyfieithiadau, efallai eich bod chi’n gweithio gartref ac yn cyfieithu cynnwys am y coronafeirws. Mewn archfarchnadoedd, rhaid i chi fod yn barod i roi rheoliadau pellhau ar waith.

Mae gwaith Archwilio Perfformiad wedi’i atal dros dro ac mae prosiectau fel log dysgu Covid19 yn pennu’r gwaith y byddwn yn ei wneud hyd y gellir rhagweld. Yn yr ystyr hwnnw, mae angen addasu’r gwaith rydyn ni’n ei wneud.

Cyn y pandemig, fy nod oedd rhyddhau podlediadau, gan gyfweld â Chomisiynwyr Heddlu a Throsedd Cymru ynghylch Profiadau Niweidiol yn ystod Plentyndod. O ystyried y cyd-destun y recordiwd y podlediadau hynny ynddo fodd bynnag, a bod etholiadau PCC wedi cael eu gohirio, mae cynnwys Coronafeirws yn ddefnydd mwy adeiladol o fy amser.

Er gwaethaf hyn, mae rhai yn awyddus i osgoi newid arferion. “Mae pobl yn dweud ‘dyma sefyllfa frawychus fawr. Beth am i mi wneud fy hun yn brysur, fel nad oes rhaid i mi feddwl amdano” meddai Chris Bolton, gan dynnu sylw y gall arferion cyfarwydd weithredu fel mecanwaith tynnu sylw.

Nid yw hyn yn hollol ddrwg. Er enghraifft, gall cadw at oriau gwaith cyfarwydd gadw eich ffocws. Fodd bynnag, mae Andy Brogan yn nodi ei bod yn bwysig osgoi trefn arferol, i’r graddau lle mae newidiadau yn ennyn mwy o ansicrwydd neu’n arwain at sefyllfaoedd anhrefnus ‘mae mathau o ansicrwydd yn ennyn pryder ynom. Mae hyn, yn ôl pob tebyg, yn arwain at ymddygiadau patholegol’

Yn ddiddorol, mae Bolton yn mynd ymlaen i ddweud ‘Os gallwch chi egluro pam eich bod yn gwneud rhywbeth mewn ffordd benodol, mae’n debyg ei fod yn iawn’ – gan dynnu sylw at yr angen i werthuso ein hunain yn barhaus, ac asesu p’un a yw ein gweithredoedd yn gynhyrchiol.

Cyfathrebu Mewn gwahanol ffyrdd

‘Mae angen i ni ryddhau ein hunain i ymddwyn yn wahanol. I fod yn gydfuddiannol a gwrando ar ein gilydd’ ymhelaetha Brogan, gan gyfeirio at y cysyniad bod sefyllfaoedd cymhleth yn aml yn gofyn am ddod ag ystod o safbwyntiau at y bwrdd.

1_w9xolgS_-ON5qp5jplGebg

O ystyried mai ein bwriad yw gweithio gydag archwilwyr, cyrff cyhoeddus, ac adrannau eraill i gasglu gwybodaeth am ffyrdd newydd o weithio, un her yw addasu ein tôn a’r ffordd rydyn ni’n cyflwyno ein hunain.

Esboniodd Chris Bolton y gwaith yr oedd wedi’i wneud yn argyhoeddi archwilwyr a chyfarwyddwyr i ymgymryd â’r gwaith hwn fel prosiect i’r sefydliad “At ddibenion cyfathrebu â chynulleidfa wahanol, roedd yn rhaid i mi siarad mewn ffordd lawer mwy ffurfiol” mae’n egluro “Rwy’n gweld fy rôl fel rôl gryno – dyna beth rydyn ni’n ei wneud fel y tîm Arfer Da. Sut ydyn ni’n pontio i wahanol amgylcheddau?’

Mae sylwadau Sion yn dangos safbwynt mwy systemig ‘Gan fod archwilwyr wedi’u hyfforddi i feddwl yn fforensig, maen nhw’n mynd i fod yn gofyn cwestiynau lletchwith’ mae’n nodi, gan dynnu sylw at y ffaith bod yr hyn rydyn ni’n ei ofyn – h.y. i’r rhai rydyn ni’n gweithio gyda nhw feddwl yn wahanol am y gwaith maen nhw’n ei wneud – yn eithaf sylweddol:

 “Rydyn ni’n ceisio rhoi diben newydd i swyddfa archwilio Cymru, o wirio bod arian yn cael ei wario’n briodol, i weld sut mae pobl yn ymateb i’r argyfwng hwn, gan ofyn ‘Sut ydych chi’n mynd ati i wneud hyn, gan fflipio o fod yn rheoleiddiwr, i fod yn arsylwr”

Mae Sion yn mynd ymlaen i ddweud bod ganddo brofiadau o orfod gwisgo masgiau gwahanol wrth weithio i gyngor Gwynedd. ‘Roeddwn bob amser ar gael i helpu cynghorwyr gyda’u cwestiynau TG, i’r pwynt lle roeddwn yn helpu gyda’u cefnogaeth TG ac yn cymryd ychydig o bwysau oddi ar yr adran TG’. Mae’n nodi pwysigrwydd caniatáu eich hun i wneud cysylltiadau, mewn unrhyw agwedd ar fywyd, ond yn enwedig wrth geisio ehangu eich set sgiliau, i gasglu barn neu brofiadau:

 ‘Trowch i fyny lle mae’r bobl rydych chi am eu cyrraedd yno’n barod, yna manteisiwch ar y gynulleidfa honno’

Cydnabyddir nad oes gennym ni fel adran fynediad ar unwaith i fyrddau gwasanaethau cyhoeddus, a chynghorau. Fodd bynnag, rydym yn gweithio gyda phobl sydd â’r math hwnnw o fynediad. Mae hyn yn esbonio’r angen i ddechrau gyda’ch cysylltiadau uniongyrchol ac estyn allan yn ehangach oddi yno, wrth geisio gwneud cysylltiadau.

Goresgyn camddealltwriaeth

Mae pobl yn rhyngweithio’n wahanol pan mae argyfwng ymlaen

Mae Deb Allen yn dweud stori wrthyf am un o’i chymdogion, sy’n byw ar eu pennau eu hunain, ac a gafodd eu pen-blwydd yn 81 mlwydd oed yr wythnos diwethaf. Gan arddangos caredigrwydd gwefreiddiol yn ystod yr amseroedd hyn o unigedd, daeth y gymdogaeth allan o’u tai, sefyll ar stepen eu drws a chanu pen-blwydd hapus. Ysgogodd hyn ddau ymateb gwahanol iawn.

Daeth y cyntaf gan berson lleol arall, a ddychwelodd i weld aelodau o’r gymuned yn sefyll y tu allan ac aeth at y cyfryngau cymdeithasol i gwyno bod parti stryd anghyfrifol yn digwydd, a bod y weithred yn dangos byrbwylltra mewn cyfnod lle rydym i fod i gadw pellter cymdeithasol. Yn eu hamddiffyniad, esboniwyd yr hyn a ddigwyddodd mewn gwirionedd yn ddiweddarach i’r unigolyn a thynnwyd y neges i lawr. Yn bwysicach na hynny serch hynny, oedd ymatebion pobl a welodd y recordiad o’r digwyddiad, a gadael sylwadau o ganmoliaeth.

‘Mae’n dod â’r gorau a’r gwaethaf allan o bobl’ meddai Deb, gan nodi achos arall a welodd mewn siop lle aeth gweithiwr sy’n pentyrru silffoedd yn wallgof gyda chwsmer, pan gerddon nhw heibio iddyn nhw. ‘Fyddech chi ddim yn gweld hynny mewn amgylchiadau arferol’ mae’n mynd ymlaen, gan godi sylw at sut mae pobl wedi dechrau gweld ei gilydd yng nghyd-destun Covid19.

Mae potensial y bydd y coronafeirws yn ein gwneud yn fwy gwerthfawrogol o’n gilydd yn yr amser sy’n dilyn. Mae yna bryder hefyd y bydd yn gwneud pobl yn fwy drwgdybus. Gall yr hyn sy’n digwydd fwyaf ddibynnu ar y ffordd yr ydym yn ymateb i’r pandemig hwn, trwy ein rhyngweithio ar-lein a’n rhyngweithio hanfodol, a’r ffordd yr ydym yn dewis trin y rhai sy’n cael eu heffeithio’n fwyaf andwyol gan y newidiadau hyn i gymdeithas.

Gweithio mewn gwahanol amgylcheddau

Sgwrs sydd wedi codi rhyngof i a nifer o aelodau staff yw sut fydd ein gweithleoedd yn y dyfodol yn edrych.

Mae Sion Owen yn tynnu sylw bod gweithleoedd nad oedden nhw’n caniatáu gweithio gartref yn flaenorol yn debygol o’i chael hi’n anodd cyfiawnhau peidio â chaniatáu hynny, ar ôl y Coronafeirws – os gallwch ymddiried mewn staff trwy argyfwng, gallwch ymddiried ynddyn nhw yn ystod adeg heddwch.

Mae aelod o’n tîm cyfraith a moeseg yn tynnu sylw ataf fod Swyddfa Archwilio Cymru yn treialu desgiau poeth, h.y. symud i ffwrdd o fannau corfforol sefydlog lle mae pobl yn gweithio, i gael cyfrifiaduron y gall unrhyw weithiwr fewngofnodi iddynt.

Yn wir, gall fod yn wir y bydd ein gweithleoedd yn y dyfodol yn cael eu lleihau yn sylweddol, a bod mentrau fel y rhain yn dod yn arferion ‘normal newydd’

Y ddadl yn erbyn hyn wrth gwrs yw nad yw gweithio gartref yn gyfleus i bawb, a bod llawer yn mwynhau’r agweddau cymdeithasol o fynd i’r gwaith. Gwn fy mod i’n sicr yn colli’r daith i’r gwaith, yr amgylchedd a sgyrsiau mewn coridorau.

Felly, cam bwysig i weithleoedd ei chymryd yn y sefyllfaoedd hyn yw casglu barn staff, edrych am atebion consensws sy’n gweithio i ystod eang o bobl, ac addasu ein gweithleoedd yn unol â hynny.

Nid yn unig mae hyn yn helpu i wneud penderfyniadau, ond mae’n grymuso gweithwyr i’w helpu i’w gwneud.

Gwneud Cynnwys Dealladwy

“Rwy’n credu y byddwn yn edrych yn ôl ar ddarluniau’r coronafeirws ac yn eu hystyried fel rhai eiconig ym myd y data” meddai Sam Williams, gan gyfeirio at y graffiau a ddefnyddir i gyd-fynd ag ymdrechion i leihau twf achosion coronafeirws.

“Rwy’n rhywun sy’n eithaf cyfforddus yn edrych ar daenlen…serch hynny, gall delweddu data yn well eich galluogi i gymhathu gwybodaeth yn llawer cyflymach’’ mae’n parhau

total

Mae trafodaeth yn dilyn am y ffordd mae Covid-19 yn cael ei chynrychioli’n weledol. Mae graffiau â chod lliw sy’n dangos twf y feirws bron bob amser yn cyd-fynd â geiriau sy’n nodi’r angen i ‘lefelu’r gromlin’. Mae allfeydd newyddion yn cynhyrchu canllawiau gweledol wedi’u gwneud yn anhygoel o dda ar gyfer y pandemig coronafeirws. Mae’r rhain yn ateb y diben deuol o wneud y sefyllfa’n ddealladwy a gweithredu fel tacteg newid ymddygiad, i wneud i grwpiau o bobl gymryd yr epidemig o ddifrif.

Gall delweddu da ddod â naratif neu ddarparu ffordd o edrych ar sefyllfa – dyna’n rhannol pam, wrth hyrwyddo’r prosiect log dysgu, y byddwn yn debygol o weld mwy o bwyslais ar setiau data i wneud synnwyr o wahanol ffyrdd o addasu i Covid19.

Mae un o’n prosiectau yn defnyddio data i ddadansoddi faint o bobl sy’n mynychu ein digwyddiadau corfforol. Er bod y prosiect hwn yn dyddio’n ôl cyn y Coronafeirws, mae’n rhoi rhywfaint o gyd-destun defnyddiol ar gyfer sut a ble y byddwn yn cynnal ein digwyddiadau yn y dyfodol (yn y llun)

Yna mae’r her sy’n dod o gynnwys cyfryngau. ‘Celfyddyd ddirgel yw golygu’, meddai Sion Owen, gan gyfeirio at ei ymdrechion diweddar i olygu sgwrs a recordiwyd ymlaen llaw gan gynrychiolydd o ganolfannau teulu Conwy. Mae’n sylw ingol yn yr ystyr bod ‘y golygydd yn rhoi strwythur – mae angen iddyn nhw lunio barn’. Efallai fy mod i’n darllen gormod i mewn i hyn ond o ystyried cyflwr presennol cymdeithas, gall strwythur a threfn ymddangos fel ymadroddion hynafol.

Efallai mai dyna ein rôl. Ni allwn ail-drefnu’r byd ond trwy gynnwys fel Delweddu Data yn ogystal â chynnwys fel blogiau, fideos, podlediadau a phosteri – ynghyd â’r ymchwil helaeth rydyn ni’n ei wneud mewn partneriaeth â gweddill Swyddfa Archwilio Cymru, gallwn helpu i wneud synnwyr o’r byd mewn rhyw ffordd fach.

Cyfleoedd Dysgu:

  • Dylai’r gwaith rydyn ni’n ei wneud fod yn angenrheidiol a dylem bob amser allu egluro pam yr ydym yn ei wneud; sylweddoli nad yw bod yn brysur o reidrwydd yr un peth â bod yn gynhyrchiol. Os yw ein hamserlenni’n brysur, efallai y byddai’n werth edrych arnyn nhw a gofyn pa weithgareddau sy’n ddefnyddiol, a pha rai rydyn ni’n eu gwneud allan o drefn arferol
  • Ceisiwch wneud cysylltiadau trwy gynnwys eich hun mewn gwahanol gyfleoedd a siarad â phobl na fyddwch fel arfer yn siarad â nhw; gall hyn olygu newid eich tôn neu’r ffordd rydych chi’n cyflwyno’ch hun ychydig, i weddu i wahanol amgylcheddau, felly gwnewch yn siŵr eich bod chi’n deall anghenion a phrosesau meddwl pwy bynnag rydych chi’n eu cyfarch.
  • Gwnewch yn siŵr bob amser bod gennych chi lun llawn cyn neidio i gasgliadau am fwriadau neu weithredoedd rhywun; mae’r amseroedd hyn yn gofyn am feithrin rhywfaint o ymddiriedaeth rhwng pobl felly mae bod yn ofalus gyda’r ffordd rydyn ni’n defnyddio cyfryngau cymdeithasol, a sut rydyn ni’n cynghori pobl yn arbennig o bwysig.
  • Derbyniwch safbwyntiau nad ydyn nhw’n safbwyntiau i chi; efallai bod gennych achos cryf dros newid rhywbeth am y ffordd mae eich sefydliad yn gweithio. Fodd bynnag, efallai bod gan rywun syniadau a safbwyntiau gwahanol ar sut i wneud hyn; ymgynghorwch â’r ffeithiau a cheisio adeiladu consensws
  • Sicrhewch fod cynulleidfa allanol yn gallu deall unrhyw gynnwys rydych chi’n ei gynhyrchu. Efallai eich bod chi’n fedrus mewn un ffordd o ganfyddiad, ond bydd gan rywun arall set wahanol o alluoedd gwybyddol. Meddyliwch am wahanol ffyrdd y gallwch chi helpu eraill i wneud synnwyr o’r wybodaeth rydych chi’n ceisio ei chyfleu a’i threialu!

Gadael Ymateb