Log Dysgu Coronafeirws Wythnos 2: Cyfathrebu a Cynefin

Roedd fy nghanfyddiadau yr wythnos hon yn canolbwyntio ar ddod o hyd i ffyrdd newydd o gyfathrebu. Bydd yr erthygl blog hwn yn ehangu ar y syniadau hynny:

Heriau:

  • Dysgu meddwl yn nhermau damcaniaethol cymhlethdod a’r fframwaith cynefin
  • Gweithio ar lefel gydweithredol, cymar i gymar gyda chyfarwyddwyr Swyddfa Archwilio Cymru a’r Archwilydd Cyffredinol
  • Gwneud yn siŵr ein bod yn dosbarthu tasgau ymysg ein gilydd yn gyfartal
  • Osgoi cydlyniad ôl-weithredol
  • gweithredu mewn gofod a all deimlo ‘y tu allan i’r byd’

Cymhlethdod a Cynefin

Cawsom weminar gyda’r athro Dave Snowden yr wythnos hon; Mae ei waith damcaniaethol o amgylch fframwaith Cynefin, wedi bod yn rhan bwysig o’n dysgu fel adran, felly rydw i’n mynd i geisio esbonio’r theori orau ag y gallaf mewn perthynas â Covid-19.

I’w esbonio yn y ffordd symlaf, mae’r fframwaith cynefin, yn ffordd o hwyluso pobl i wneud penderfyniadau. Mae’n plotio heriau ar raddfa syml, cymhleth, dyrys ac anhrefnus:

749bdf2d1882a7e503ecc19e10e98b01

Syml:

Dyma amgylchfyd ‘Arfer gorau’, atebion yr ydym yn gwybod eu bod yn gweithio:

  • mae’n hawdd gweithio allan beth yw’r berthynas rhwng achos ac effaith
  • Mae Snowden yn rhoi’r enghraifft o “newid bwlb golau’’.
  • Mae gweithio gartref yn enghraifft dda o ddatrysiad syml ar gyfer cau swyddfa, gan ei fod yn rhywbeth mae gennym ni eisoes y cyfarpar i’w wneud
  • Mae’n bwysig sicrhau nad yw ‘‘arfer gorau’’ yn dod yn arfer generig, er mwyn atal argyfyngau rhag mynd yn anhrefnus pan fyddan nhw’n digwydd

Cymhleth:

Dyma amgylchfyd ‘Arfer Da’, ac mae’n anoddach dod o hyd i atebion:

  • Efallai y bydd arbenigwyr yn anghytuno ar achos ac effaith, ond bydd o leiaf un ateb bob amser
  • Enghraifft o hyn fyddai perfformio llawdriniaeth feddygol – ni fyddai gan y mwyafrif o bobl y wybodaeth i wneud hynny
  • Yn ystod yr wythnos gyntaf o weithio o bell fe wnaeth gliniadur Sam Williams dorri – roedd hyn yn golygu bod rhaid iddo weld aelod o’n tîm TG
  • Mae’n bosibl i Gymhleth ddod yn Syml, wrth i wybodaeth wella a chael ei rhannu’n eang

Dyrys:

Mae ‘Egin arfer’ – dysgu wrth i ni fynd ymlaen – yn allweddol yma

  • Nid yw’r berthynas rhwng achos ac effaith i’w gweld ar unwaith yn y senario hwn
  • Mae hyn yn gofyn am sefydlu arbrofion ‘diogel i fethu’ a rhoi cynnig ar ffyrdd newydd o weithio i ddod o hyd i atebion gwerth chweil
  • Un enghraifft o hyn yw’r newid i’r digwyddiad ar-lein y bu’n rhaid i ni ei wneud. I ddechrau, nid oeddem yn gwybod a fyddai hyn yn ymarferol
  • Wrth ddatblygu brechlynnau, mae llawer o dreialon yn cael eu cynnal ynghylch diogelwch ac effeithiolrwydd brechlyn

Anhrefn

Mae ‘arfer newydd’ yn golygu penderfynu ar gamau gweithredu yn hanfodol

  • Nid oes unrhyw berthynas rhwng achos ac effaith
  • Y nod yma yw cymryd camau pendant i symud i sefyllfa gymhleth mor gyflym â phosibl
  • Bu’n rhaid i lywodraethau gymryd camau pendant iawn i atal y coronafeirws rhag lledaenu

Hwyluso cymar i gymar

Un o elfennau allweddol cymhlethdod y gwnaeth Snowden ei grybwyll yw’r syniad y gall hierarchaethau traddodiadol dorri i lawr mewn sefyllfaoedd cymhleth.

Gall mynnu targedau a chwotâu sydd yn aml yn cael eu llacio yn ystod argyfwng, fod yn rhan o ganolbwynt hierarchaeth annaturiol.

Mae argyfyngau’n gofyn am gydnabyddiaeth bod gan wahanol bobl alluoedd a gwybodaeth, nad oes gan yr arweinydd o bosibl

Rydym yn gobeithio ymestyn ein hymchwil i ffyrdd arloesol o weithio ar draws y sefydliad a chyrff y sector cyhoeddus sy’n barod i ymgysylltu. Mae hyn yn gofyn am ddefnyddio’r offer cyfathrebu sydd ar gael i ni er mwyn estyn allan at staff a chreu gwe o gysylltiadau.

Mae Sam a Chris wedi datblygu teclyn gwneud synnwyr i gynorthwyo yn y prosiect:

Mae hyn yn caniatáu i Swyddfa Archwilio Cymru ymateb yn briodol i’r Coronafeirws. Mae Chris Bolton yn crybwyll ‘Rwy’n gorfod newid y ffordd rwy’n gweithio’.

Mae’r teclyn hwn yn caniatáu i ni gasglu arfer da, newydd a gwreiddiol, o wahanol safbwyntiau.

O’r fan honno, gallwn ddadansoddi’r wybodaeth hon i roi mewnwelediad, gan rannu pan fo hynny’n briodol.

Yn hanfodol, mae’r dasg yn ein helpu i gyflawni ein pwrpas o gysylltu pobl a sefydliadau.

Mae sicrhau eich bod yn casglu mewn amser real yn helpu i osgoi ystumio a chydlyniant ôl-weithredol

Dosbarthu tasgau

‘Rydym yn hynod o gysylltiedig fel adran. Mae gan bawb ddarn o wybodaeth unigryw’ meddai Chris Bolton, gan gyfeirio at y ffaith y gall argyfyngau fel hon ofyn am ffurfiau mwy llorweddol o drefn

Dywed Sion Owen wrthyf ei fod yn deall y ffordd yr ydym yn mynd ati fel adran, gan gyfeirio at y ffocws ar adael i staff ddysgu sgiliau newydd sy’n canolbwyntio ar ffordd ‘ddiogel i fethu’ o weithio, lle nad ydych yn cael eich cosbi am fethu

Rwy’n gallu uniaethu’n bersonol â hynny yn yr ystyr bod syniadau fel ‘diogel i fethu’ a ‘chymhlethdod’ yn ymddangos yn eithaf haniaethol pan ddes i ar eu traws am y tro cyntaf – nawr maen nhw’n teimlo fel rhan o’m proses feddwl!

Mae dyfyniad yn troelli yn fy mhen ynglŷn â dweud wrth GPX nad ydym ‘yn achlysurol mwyach’. Drwy wneud synnwyr o’r syniadau hynny gallwn sylweddoli bod gennym oll ran i’w chwarae a bod sefyllfaoedd cymhleth yn golygu nad oes angen i unrhyw un fod yn achlysurol

Osgoi Cydlyniad Ôl-weithredol

Yn y llun: Sut rydw i’n dychmygu stori yn erbyn sut y digwyddodd mewn gwirionedd

Cydlyniant Ôl-weithredol yw’r syniad ein bod ni’n ei ddychmygu fel dilyniant trefnus o ddigwyddiadau wrth adrodd stori. Mae hyn yn aml yn adlewyrchu dilyniant y digwyddiadau y mae pobl yn ‘meddwl’ a ddigwyddodd. Gall hefyd fod yn rhagfarnllyd iawn ac adlewyrchu pethau fel digwyddiad o safbwynt un person, sut y bydden nhw wedi hoffi i ddigwyddiadau ddigwydd, neu fersiwn sy’n cynrychioli eu barn.

Does dim byd o’i le gyda chydlyniad ôl-weithredol. Rydw i wedi ei ddefnyddio yma. Fodd bynnag, ein nod y tu ôl i geisio casglu gwybodaeth mewn amser real yw casglu’r hyn oedd yn cael ei deimlo, ei benderfynu a’i ddeall, gan osgoi natur fformiwläig adolygiadau ôl-ddigwyddiad.

Yn eu cyfweliadau â mi, mae pob aelod o’r tîm wedi sôn eu bod wedi gwneud nodiadau trwy gydol yr wythnos. Ysgrifennais erthygl ychydig wythnosau yn ôl lle roeddwn i’n siarad am esgus bod yn newyddiadurwr mewn digwyddiad ar gynghorau trefn neu gynghorau cymunedol. Un o’r ymatebion roeddwn i’n eu cael oedd, byddwn yn briffio’r ‘wasg yn nes ymlaen’ h.y. byddwn yn ymgynghori ac yna’n cysylltu â chi’. Mae hyn yn cynrychioli’r ddeuoliaeth yn berffaith

Gweithredu ‘Y tu allan i’r byd’

‘Rwyf wedi bod yn gweld straeon am bobl yn diystyru canllawiau Coronafeirws’ meddai Debera Allen

‘Mae pobl eraill yn codi ofn’ meddai Sion, gan dynnu sylw at y ffaith bod canllawiau’r llywodraeth yn cynnwys ymddiriedaeth, er bod mwy o arwahanrwydd oddi wrth ei gilydd yn ystod y sefyllfa hon, yn meithrin drwgdybiaeth: ‘y tro cyntaf i mi fod y tu allan i ffin [ein tŷ a’n gardd ] am wythnos a hanner. Dydw i ddim yn gwybod beth fyddem yn ei wneud gyda’r plant pe byddem yn mynd yn sâl’

Mae Snowden yn tynnu sylw, mewn argyfwng, bod angen i chi ddod o hyd i gonsensws ar gyfer yr hyn a fyddai fel arall yn newid annerbyniol. Achos dan sylw: gwahardd cynulliadau. ‘Dechreuwch wneud hynny trwy ddod o hyd i’r arbenigwyr y gwnaethoch eu hanwybyddu ac ymddiheuro’ mae’n cynghori, gan roi enghraifft o feddygon sy’n gorfod defnyddio arbenigedd i benderfynu pwy sy’n byw a phwy sy’n marw fel enghraifft o wneud penderfyniadau anodd.

Mae mwy nag un aelod o fy nhîm yn disgrifio’r gymdeithas rydym yn byw ynddi fel un sy’n teimlo’n ‘dystopaidd’. Mae Snowden yn mynd ymlaen i ategu’r ffaith y gall pobl fel Sion ddal i ‘ymosod ar yr ardd’ fel ymarfer corff, oherwydd bod y cyfyngiadau pellter cymdeithasol yn cynnwys rhywfaint o hyblygrwydd.  ‘Ni allwch or-gyfyngu ar y system…ni fydd cyfyngiadau llawn fel y rhai yn Sbaen yn gweithio am dri mis’

Oherwydd y mesurau a gymerwyd i frwydro yn erbyn yr epidemig a’r effaith bosibl y gallent ei chael ar gymdeithas, mae’n amlygu ‘ar ôl i hyn ddod i ben bydd y wleidyddiaeth yn erchyll’,

Er nad ydw i eisiau manylu ar y prosesau gwleidyddol yn y wlad hon, yr Unol Daleithiau, neu’r rheol ordeiniad sydd newydd eu pasio yn Hwngari, bydd y ffordd rydyn ni’n rhyngweithio â’n gilydd nawr yn effeithio ar y ffordd rydyn ni’n meddwl am gymdeithas. Prynu mewn panig, croesi’r stryd pan welwch rywun yn pesychu – mae’r rhain yn ymatebion i sefyllfa gymhleth, sydd â goblygiadau.

Yn y cyd-destun hwn y dywed Sion ‘Po hiraf yr wyf fi y tu allan i’r byd, y mwyaf ofnus ydw i ohono’

Cyfleoedd Dysgu

  • Gall defnyddio’r Fframwaith Cynefin fel un ffordd o fesur, gall meddwl yn ddamcaniaethol am y gwaith a wnawn fod yn ffordd arall o asesu ein hunain, gan ddarganfod p’un a yw’r actifadiadau yr ydym yn eu hystyried yn safonol yn werth chweil, neu a oes angen ailfeddwl. Gall hefyd helpu i wneud synnwyr yn feddyliol o’ch ymddygiadau, trwy roi fframwaith i chi i’w mesur yn eu hôl.
  • Efallai na fydd hierarchaethau traddodiadol yn gweithio mewn argyfwng, felly mae’n bwysig defnyddio rhwydweithiau cymar i gymar i asesu cryfderau a galluoedd y naill a’r llall, a gweithio mewn ffyrdd democrataidd, sy’n canolbwyntio ar y tîm, er mwyn gwella’r broses o wneud penderfyniadau a gweithio i ddefnyddio galluoedd pawb, i gyflawni canlyniadau da.
  • Peidiwch â gorlwytho un aelod o’r tîm, gan roi cyfleoedd i’r naill a’r llall ddysgu o wahanol brofiadau, a sylweddoli’r angen i fethu fel dull o ddysgu.
  • Os oes arfer neu syniad newydd yn dod i’r amlwg, daliwch ef! Peidiwch ag aros tan ar ôl i hyn ddod i ben i roi cyfrif o’r hyn weithiodd a’r hyn na weithiodd. Mae’n debygol y bydd yn cynnwys elfennau o gydlyniant ôl-weithredol!
  • Dylech sylweddoli beth yw’r goblygiadau ar raddfa fwy y bydd y Coronafeirws yn eu cael ar gymdeithas. Mae llawer o bobl yn dechrau meddwl na fydd cymdeithas byth yr un fath eto. Ceisiwch, drwy eich gwaith a’ch ymddygiad i sicrhau bod y gwersi a ddysgwyd o Covid-19 yn gallu cyflawni dibenion cadarnhaol.

 

Leave a Reply