Archifau Misol: Hydref 2018

“Dewis gwneud, nid gorfod gwneud!” RCE Cymru yn Rhannu ei Wybodaeth â Gwasanaethau Cyhoeddus

Nid yw Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yn gymwys i brifysgolion yng Nghymru, felly pam eu bod yn ffurfio rhwydwaith i ymchwilio a rhannu eu gwybodaeth sy’n helpu gwasanaethau cyhoeddus i weithio tuag at nodau Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol?

Yr ateb syml yw bod gweithio o fewn fframwaith Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol wedi bod o fudd i’w hymchwil, ac maent yn croesawu effaith bosibl rhannu eu gwybodaeth.

Mae RCE Cymru yn rhwydwaith o’r holl brifysgolion yng Nghymru sy’n cydweithio mewn grwpiau penodol a elwir yn Gylchoedd o Ddiddordeb er mwyn helpu i wella gwasanaethau cyhoeddus, drwy ymchwilio a rhannu eu gwybodaeth â’i gilydd. Gallai rhannu eu gwybodaeth gael effaith anhygoel. Mae’r Gyfnewidfa Arfer Da yn gweithio mewn partneriaeth ag RCE Cymru i ddod â digwyddiad sy’n archwilio’r ‘Cylchoedd o Ddiddordeb’ hyn i chi ar 7 Tachwedd, mewn digwyddiad a elwir yn “Gwerth Mewn Rhannu”. Gallwch gofrestru ar gyfer y digwyddiad yma: Dysgwch fwy am RCE Cymru drwy ddilyn @CymruRCE ar Twitter.

 
Os hoffech ddefnyddio is-deitlau, cliciwch “CC” (closed captions). I newid pa isdeitlau iaith sy’n ymddangos, pwyswch y botwm cog/gosodiadau, ewch at isdeitlau a dewiswch eich iaith

Community Impact Initiative C.I.C.

Menter gymdeithasol flaengar yw’r Community Impact Initiative C.I.C. (Y Cii) @TheCiiUK a leolir yn Ne Cymru sy’n ceisio datblygu a darparu atebion arloesol i broblemau cyson ac ardaloedd lle mae eu hangen yn ein cymunedau lleol sy’n arwain at amrywiaeth o fanteision personol, cymdeithasol ac economaidd.

Wedi’i sefydlu gan Trystan Jones, sefydliad dielw yw’r Cii, lle mae’r incwm a gynhyrchir ar gyfer ei weithgareddau, gyda’r elw’n cael ei ail-fuddsoddi er mwyn gwella’i fentrau cymunedol a chaniatáu iddynt barhau, gan ei alluogi i ymdrechu tuag at ei weledigaeth a’i genhadaeth:

  • Gweledigaeth: Dyfodol lle mae ein cymunedau’n llwyddo ac yn ffynnu.
  • Cenhadaeth: Gwella ein cymunedau drwy atebion arloesol, gan ddarparu cyfleoedd i unigolion wedi’u hymyleiddio wneud cyfraniad ystyrlon at gymdeithas.

Prosiect diweddar a ariannwyd gan Y Loteri Fawr Cymru a Sefydliad Screwfix yw’r Prosiect Etifeddol Cymunedol sy’n cefnogi unigolion di-waith, wedi’u hymylu ac yn ddifreintiedig i ddatblygu sgiliau adeiladu a chyflogadwyedd drwy brynu, adnewyddu a gwerthu eiddo sy’n wag neu sydd wedi dadfeilio ledled Cymru. Yn gryno, caiff eiddo eu prynu gan y Community Impact Initiative, fel arfer drwy arwerthiant, cânt eu hadnewyddu drwy weithgareddau’r prosiect a’u gwerthu yn ôl i’r farchnad dai.

Rydym yn cyflogi tîm prosiect sy’n cefnogi ein cyfranogwyr i ddysgu a datblygu sgiliau adeiladu wrth gyflawni’r gwaith o adnewyddu’r eiddo. Drwy’r gweithgareddau hyn, mae’r cyfranogwyr yn datblygu ystod eang o sgiliau, yn gwella eu lefelau hyder, yn cyflawni cymwysterau, yn cael profiad o leoliadau gwaith gwirfoddol ac yn symud yn agosach tuag at gael cyflogaeth. Yn ei dro, caiff yr eiddo hwn a oedd yn arfer bod yn wag neu wedi dadfeilio eu rhoi yn ôl i mewn i’r farchnad dai, gan leihau effaith ymddygiad gwrthgymdeithasol, trosedd a fandaliaeth, a’r effaith andwyol y gall hyn ei gael ar ein cymunedau.

Mae pob achos o adnewyddu eiddo yn bartneriaeth unigryw rhwng y Community Impact Initiative a sefydliad cymorth sydd yn ardal leol yr eiddo, megis elusen, cymdeithas dai, ysgol, darpariaeth EOTAS, CEM neu wasanaethau prawf. Ar ôl prynu’r eiddo rydym yn ymgysylltu â sefydliadau posibl er mwyn nodi pwy fyddai â diddordeb mewn gweithio gyda ni.

Mae’r sefydliadau cymorth hyn yn cyfeirio unigolion at y prosiect y maen nhw’n credu y byddai’n cael budd o’r cymorth a ddarperir, yn amrywio o’r rhai hynny sydd â diddordeb mewn adeiladu, i rai sydd â diffyg hunanhyder.

Gallai enghreifftiau o brosiectau gynnwys y canlynol:

  • Partneru ag elusen leol sy’n cefnogi unigolion sydd â diddordeb mewn cael mynediad i’r diwydiant adeiladu, ond sydd â rhwystrau i wneud hynny, megis diffyg profiad neu ddim yn meddu ar y cymwysterau gorfodol perthnasol. Yn yr achos hwn, bydd y prosiect yn caniatáu i’r cyfranogwyr cael profiad o’r diwydiant adeiladu mewn amgylchedd cefnogol ac empathetig, datblygu amrywiaeth o sgiliau ar draws sawl masnach, a chyflawni cerdyn Cynllun Iawndal y Gwasanaeth Sifil sy’n orfodol i weithio ar y safle. Felly, yn yr achos hwn bydd y prosiect yn gam perffaith tuag at yrfa mewn adeiladu.
  • Partneru â sefydliad cymorth cam-drin domestig lleol sy’n cefnogi menywod sydd â diffyg hyder a hunan-barch oherwydd eu cefndir. Yn yr achos hwn, rydym yn cefnogi cyfranogwyr nad oes ganddynt uchelgeisiau i gael gafael ar gyflogaeth yn y diwydiant adeiladu o reidrwydd ond sydd am ddatblygu sgiliau y gallant eu defnyddio yn eu cartrefi eu hunain. Mae canlyniadau’r prosiect hwn yn canolbwyntio ar wella lefelau hunan-barch, hyder a chymhelliant yn hytrach na chyflogaeth.
  • Partneru ag ysgol leol sydd am roi cipolwg ar y diwydiant adeiladu i’w disgyblion a sut y gall pynciau ac astudiaethau ysgol ymwneud â chyflogaeth yn y diwydiant hwn. Yn yr achos hwn byddwn yn cefnogi disgyblion i gael profiad o amgylchedd adeiladu a chael rhagflas o’r amrywiaeth o fasnachau a sgiliau cyn y bydd yn rhaid iddynt benderfynu ar lwybr gyrfa yn y dyfodol. Mae cael profiad o’r amgylchedd gwaith yn galluogi disgyblion i ddeall pa gymwysterau sydd eu hangen yn ystod eu taith addysg statudol, gan ddarparu cipolwg a fydd yn eu cefnogi i ymgysylltu â’u hastudiaethau.

Fel mae’r enghreifftiau hyn yn dangos, bydd pob eiddo yn brosiect unigryw ei hun ym maes y Prosiect Etifeddol Cymunedol lle mae’r canlyniadau wedi’u teilwra i ddiwallu anghenion yr unigolion a gefnogir.

Ym mis Awst 2018 prynwyd ein heiddo prosiect eiddo cyntaf ym Merthyr Tudful. Yn ystod y broses o brynu gwnaethom ymgysylltu â Cartrefi Cwm Merthyr, cymdeithas dai sy’n cefnogi miloedd o bobl yn yr ardal leol.

Ar ddechrau mis Medi 2018 dechreuodd 10 cyfranogwr y prosiect. Cymysgedd o ryw ac oedran, daeth pob un o gefndir gwahanol, â graddau amrywiol o brofiad o adeiladu a gweithio. Fodd bynnag, roedd gan bob un nod cyffredin o ddysgu sgiliau ac ennill y cymwysterau sydd eu hangen i gael gafael ar gyflogaeth yn y diwydiant adeiladu. Drwy’r adnewyddiad penodol hwn byddant yn cael profiad o amrywiaeth o feysydd adeiladu gan gynnwys plastro, gwaith saer, peintio ac addurno, gosod cegin/ystafell ymolchi, teilsio, lloriau a garddio.

Yn dilyn atgyfeiriad at y prosiect gwnaeth pob cyfranogwr gwblhau cwrs Iechyd a Diogelwch a chynllun hyfforddiant sy’n amlinellu eu targedau CAMPUS. Mae ein staff prosiect yn monitro cynnydd bob dydd ac yn cynnal adolygiadau ffurfiol bob pythefnos er mwyn sicrhau cynnydd yn erbyn targedau.

Ar adeg ysgrifennu mae pob cyfranogwr wedi ymgysylltu’n dda â’r prosiect ac wedi dangos gallu gwych i ddysgu a gwella ar yr amrywiaeth o sgiliau masnach dan sylw. Dros yr wythnosau nesaf byddwn yn gwahodd cwmnïau adeiladu lleol i ddiwrnodau agored er mwyn iddynt weld cyfranogwyr yn dangos eu sgiliau â’r posibilrwydd y byddant yn cael cynnig lleoliadau, prentisiaethau a chyflogaeth.

Mae effaith y Prosiect Etifeddol Cymunedol yn bellgyrhaeddol ac nid yw’n gyfyngedig i’r canlyniadau a gyflawnir gan y cyfranogwyr. Ein bwriad yw bod y prosiect yn parhau i dyfu a datblygu a chyflawni canlyniadau ar lefel bersonol, cymunedol ac economaidd:

  • Personol – cefnogi unigolion i ddatblygu amrywiaeth o sgiliau, cyflawni cymwysterau a chefnogi eu cynnydd i mewn i gyflogaeth.
  • Cymunedol – Bydd y canlyniadau personol hyn yn cefnogi ein cymunedau lleol drwy gynyddu incwm oherwydd cyfraddau cyflogaeth uwch, gan alluogi’r cymunedau hyn i ffynnu.
  • Economaidd – mae’r effaith economaidd yn bellgyrhaeddol o bosibl, mewn ffyrdd megis lleihau ymddygiad gwrthgymdeithasol, lleihau’r pwysau ar sefydliadau cymorth arbenigol a datblygu gweithlu sy’n cyd-fynd â datblygiadau eiddo ac adeiladu yn y dyfodol.

Yn fodel sydd ar ei gamau cynnar ar hyn o bryd, ein bwriad yw, drwy ddefnyddio cyllid Loteri Fawr Cymru a Sefydliad Screwfix, y gall y model ddod yn hunangynhaliol yn yr hirdymor.

Rydym yn falch iawn o gyflwyno dull gweithredu arloesol sy’n wahanol i unrhyw un arall yng Nghymru ac rydym yn edrych ymlaen at gefnogi ein cymunedau i ffynnu drwy’r gweithgareddau hyn.

Data – mae’n fwy na dim ond tablau diflas

Mae Louisa Nolan o’r Campws Gwyddorau Data @DataSciCampus wedi ysgrifennu blog i ni cyn ein gweminar ddata ag enghreifftiau o’r posibiliadau cyffrous sydd ar gael o fathau newydd o ddata ac adnoddau dadansoddi newydd. Ymunwch â ni ar yr 16eg er mwyn dysgu mwy am Pam bod defnyddio data’n effeithiol yn ein galluogi i wneud penderfyniadau gwell.

Mae data’n gyffrous, ac erbyn hyn, gallwn gael gwybodaeth ddiddorol, nid yn unig o dablau o ganlyniadau arolygon neu wybodaeth reoli (er bod y rhain yn dal yn bwysig wrth gwrs) ond hefyd o nifer fawr o ddogfennau, neu o ddelweddau, neu ddarlleniadau synhwyraidd. Mae gwyddor data yn rhoi’r adnoddau i ni ddadansoddi’r mathau hyn o ddata’n gyflym, mewn ffyrdd na fyddai wedi bod yn bosibl ond ychydig flynyddoedd yn ôl. Y cyfuniad hwn o gyfleoedd: mathau newydd o ddata + adnoddau newydd i’w dadansoddi, sydd mor gyffrous, gan ei fod yn rhoi cipolwg newydd sbon i ni!

Fel gwyddonydd data arweiniol yng NGhampws Gwyddorau Data y Swyddfa Ystadegau Gwladol rwy’n cael meddwl am ddata bob dydd (mae hyn yn Beth Da!). Rydym yn datblygu a chyflwyno prosiectau gwyddorau data sy’n mynd i’r afael â chwestiynau anodd i’n cwsmeriaid yn y sector cyhoeddus, rydym yn cynnig cyngor a hyfforddiant ar wyddor data, ac rydym yn cynnal gwaith manwl, hacathonau a gweithdai gyda thimau amlddisgyblaethol er mwyn dod o hyd i ddatrysiadau ar gyfer heriau data.

Yn y blog hwn, hoffwn rannu rhai enghreifftiau o’r ffordd rydym wedi bod yn defnyddio mathau newydd o ddata a’r ffordd rydym wedi bod yn rhoi technegau gwyddorau data ar waith er mwyn mynd i’r afael â heriau na chânt eu bodloni drwy ddulliau gweithredu mwy traddodiadol. Ddewis yn unig yw’r rhain, felly ewch i’n gwefan, dilynwch ni ar Twitter, neu cysylltwch â ni os hoffech drafod sut y gallem eich cefnogi i fabwysiadu neu addasu’r prosiectau hyn, neu os hoffech drafod eich heriau gwyddor data eich hun.

wales on twitter

Am beth y mae pobl yn siarad pan fyddant yn sôn am Gymru ar Twitter? Gofynnwyd y cwestiwn hwn i ni gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru, a oedd am ddeall yr hyn a oedd o ddiddordeb i bobl wrth iddynt siarad am Gymru. Gwnaeth ein gwyddonwyr data adeiladu adnodd ar gyfer dadansoddi pynciau o destunau trydariadau sy’n cynnwys #Wales. Mae dadansoddi pynciau yn dechneg sy’n rhoi testunau – yn yr achos hwn Trydariadau – mewn grwpiau o bynciau cysylltiedig. Ar gyfer y cyfnod a ddadansoddwyd gennym, daethom o hyd i bynciau ar dwristiaeth, chwaraeon – gan gynnwys rygbi, wrth gwrs, arddangosfa busnes yng Nghaerdydd, ac, yn annisgwyl i ryw raddau, pwnc ar blant ar y strydoedd yn India! Roedd y pwnc hwn yn ymwneud â’r llyfr ‘A Hundred Hands’, a gyhoeddwyd yr wythnos honno gan Diane Noble, sy’n awdures o Gymru. Gellir addasu’r adnodd yn hawdd er mwyn dadansoddi hashnodau eraill sydd o ddiddordeb.

urban forest

Mapio’r goedwig drefol ar lefel strydoedd Gan ddefnyddio delweddau a samplwyd o Google StreetView, mae’r tîm wedi datblygu dull arbrofol i fapio dwysedd coed a’r llystyfiant bob 10 metr mewn trefi a dinasoedd yng Nghymru a Lloegr – mapio hyper-leol yw hyn! Mae’r tîm wedi creu dull o brosesu a dadansoddi’r delweddau, a allai gael eu defnyddio o bosibl ar gyfer mathau eraill o ddadansoddi delweddau StreetView.

emerging technologies

Dadansoddi’r testun o raglenni patent er mwyn deall technolegau arloesol. Yn y prosiect hwn, cafodd nifer fawr o raglenni patent yr UDA eu dadansoddi, er mwyn ystyried a all technoleg arloesol (h.y. ‘y Peth Poblogaidd Nesaf!’) gael ei nodi o’r testun. Mae hon yn ffordd wych o ddangos sut y gall pŵer gwyddor data ddatgloi data. Bum mlynedd yn ôl hyd yn oed, byddai’n debygol y byddai dogfennau testun fel y rhaglenni patent hyn wedi gorfod cael eu dadansoddi’n llafurus â llaw. Erbyn hyn, gallwn ddadansoddi symiau mawr o destunau yn gyflym er mwyn cael gwybodaeth ddefnyddiol i lywio penderfyniadau.

hierarchical groups

Troi rhestrau di-destun yn grwpiau hierarchaidd.  Weithiau, mae gennym ddisgrifiadau neu restrau di-destun byr – efallai rhestr o gynhyrchion a brynir neu dosberthir. Er mwyn eu defnyddio, mae angen i ni rywsut eu grwpio i mewn i gynhyrchion tebyg, cyfrif am wallau sillafu, gwallau teipio a thalfyriadau gwahanol. Mae hyn yn bosibl â llaw, mewn egwyddor, ond mae fel arfer yn rhy lafurddwys. Mae’r prosiect hwn yn awtomeiddio’r dosbarthiad hierarchaidd. Gan fod y dull yn gystrawennol (sut y caiff y gair ei sillafu) a semantig (yr hyn y mae’r gair yn ei olygu), gallwn grwpio, er enghraifft, wisgi a fodca gyda’i gilydd, a phennu cynhyrchion dur yn gywir, pwt dur, a chynnyrch dur yn yr un categori. Gallai’r adnodd hwn gael ei addasu ar gyfer setiau data amrywiol o ymatebion di-destun.

Gobeithio bod hynny wedi rhoi rhagflas i chi o rai o’r pethau rydym yn gweithio arnynt yn y Campws, ac efallai rhai syniadau o’r hyn y gallwch ei wneud efallai gyda’ch data eich hun. A gobeithio fy mod hefyd wedi eich argyhoeddi nad oes rhaid i ddata fod yn ddiflas!

Creu Cymunedau Cryf: Gwyliwch y Bwlch

Mae Charlotte Waite @charlotwaite o Hyb Cymorth ACE @acehubwales wedi ysgrifennu blog i ni cyn ein digwyddiad Creu Cymunedau Cryf.  Mae hi’n herio ei hun, a phob un ohonom, i fod yn rhywun sy’n cyfrannu at gymunedau cryf, sy’n wahanol iawn i WNEUD cymunedau cryf.

Mewn gŵyl lefty hyfryd y cefais yr anrhydedd o fynd iddi yr haf poeth hwn, daeth fy merch allan o portaloo a oedd yn rhyfeddol o lân gan ddweud ei bod am gymryd cyngor y toiled a ‘gwenu ar rywun heddiw, oherwydd gall wneud gwahaniaeth mawr’. Yr hyn a’m trawodd oedd y ffaith ei bod wedi darllen y sticer a oedd wedi ffedio ac roedd wedi golygu rhywbeth iddi. Darllenais i’r sticer hefyd (wrth i mi hofran yn strategol) ac aeth y geiriau i mewn trwy un glust ac allan trwy’r llall fel petawn i’n darllen ‘gwyliwch y bwlch’ neu ‘gyrrwch yn ofalus’. Yadayadayada. Mae’n rhaid bod fy ymennydd yn anfon signal i’m hymwybyddiaeth yn dweud “dim byd i’w weld yma, rydym yn gwybod hyn i gyd yn barod” ac felly gadewais y toiled heb eiliad fyfyriol. Wedi’r cyfan, rydw i wedi bod yn cynnig ‘help’ ym maes ‘helpu’ ers sawl blwyddyn.  Rwyf wedi bod ar y cyrsiau ac wedi rhoi’r darlithoedd. Gwenu yw sylfaen yr egwyddor sylfaenol, mae pawb yn gwybod hynny.

Er hyn y gwir yw, rhyngof i a fy merch 9 oed, yr unigolyn a oedd angen ei atgoffa am garedigrwydd oedd fi. Oherwydd hyd yn oed mewn gŵyl o lawenydd roeddwn i’n brysur yn ‘gwneud’ yr ŵyl, yn gwneud y gorau o bopeth, gan wasgu pob un owns o hedoniaeth allan o FY mhenwythnos I fel y gallwn i deimlo fel fy mod wedi cael yr hyn yr oeddwn am ei gael. Yn eironig, rhan o’r hyn yr oeddwn am ei gael, oedd rhannu profiad o hapusrwydd. Mae’n hawdd lledu cariad mewn gŵyl gan fod y risg personol yn llawer llai. Mae gwenu, cofleidio, gwledda, dawnsio, sgwrsio… cysylltu a theimlo’n fyw i gyd yn rhan o’r hyn y telais amdano. Es i gartref yn llawn cariad a hapusrwydd wedi’i rannu a delais amdano. Yn ôl gartref i fy stryd lle dywedais helo wrth fy nghymdogion agosaf, sgwrsio â rhai ohonynt am blant, parcio, estyniadau a chasglu biniau ond yn gyffredinol rydym yn mynd ymlaen â’n bywydau yn annibynnol.

Felly dim llawer o wenu, cofleidio, gwledda, dawnsio…..cysylltu a theimlo’n fyw yn fy nghartref fy hun. Hmm. Yma mae’r risg yn llawer uwch i mi. Wel, beth os nad ydynt am gysylltu? Beth os nad ydynt yn fy hoffi? Beth os byddant yn dysgu sut un ydw i go iawn? A tha beth, dwi’n rhy brysur. Rwy’n rhy brysur yn rhuthro i fy ngrŵp cymunedol sy’n canolbwyntio ar garedigrwydd i ofyn i fy nghymydog sut mae hi, pan rwy’n ymwybodol bod ei gŵr wedi ei gadael hi a’i phlant. Ie wir. Roedd hon yn foment fyfyriol go iawn ar brynhawn dydd Mercher gwlyb pan welais ei thorcalon ar ei hwyneb wrth iddi fynd i’w thŷ wrth i mi fynd i ‘nghar. ‘Gwyliwch y Bwlch’ rhwng fy rhethreg a fy ymddygiad yn glir y tro hwn.

Cymerais y risg a chnocio ar y drws, gwnaethom siarad am ein bywydau, ein plant a gwnaethom ddechrau gwneud cysylltiad. Roedd ofn arnaf a dydw i ddim yn sicr ei bod yn fy hoffi o hyd ond rwy’n teimlo fy mod wedi cyfathrebu nad yw hi ar ei phen ei hun ac mae hynny’n teimlo’n bwysig iawn.  Bydd yn cymryd amser.

Felly, a ydw i’n dweud y dylem fodelu cymunedau cryf ar wyliau? Mewn gŵyl nid oes hierarchaeth, dim cefnogwyr a’r rhai sy’n cael eu cefnogi, yn unig. Mae rhannu gweithgareddau llawn hwyl gyda’n gilydd yn ein cysylltu: rhannu pryd o fwyd, dawnsio, chwarae; colli’r pethau cynhenid sy’n ein cyfyngu yn ein rolau bywyd go iawn fel ‘helpwyr’ neu fel cymdogion hyd yn oed. Dydw i ddim yn awgrymu ein bod yn mynd gartref ac yn cynnal partïon stryd cysurus ond rwy’n awgrymu ein bod yn cymryd risgiau mewn cydberthnasau, heb fod yn agored i niwed ni allwn greu cydberthnasau dilys ond eto rydym yn gwybod mai dilysrwydd mewn cydberthnasau sy’n creu cydnerthedd. Cnociwch ar y drws a’u gwahodd am bryd o fwyd.

Sut y gallwn golli rhai o’n teimladau cyfyngus personol a dod o hyd i ffyrdd o gysylltu’n llawen, lygad wrth lygad (nid sgrin wrth sgrin) heb orfod talu am y profiad? Neu’n broffesiynol heb ‘wneud’ y model arfer gorau pan fyddwn yn gweithio a dangos y canlyniadau i’r rhai hynny sy’n ein talu. Rydym yn ymwybodol o bwysigrwydd chwaraeon a grwpiau cymunedol er mwyn creu cydnerthedd mewn plant ond a ydym i gyd yn mynd i’n ceir ac yn mynd â’n plant i’r digwyddiadau hyn wrth i ni ddal i fyny ag amser y tu ôl i sgrin? Rwy’n sylwi ar y ‘gyrrwch yn ofalus’ wrth i mi lywio hyn ar fy nghyfer i fy hun. Gallwn i’n sicr gyfrannu mwy at y parti stryd hwn. Rwy’n herio fy hun i FOD yn rhywun sy’n cyfrannu at gymunedau cydnerth, sy’n wahanol iawn i WNEUD cymunedau cydnerth. Rwy’n atgoffa fy hun i stopio am funud a bod yn chwilfrydig. I weld ‘gwyliwch y bwlch’ a sylwi lle mae’n gymwys i fi ond gallaf ond ei weld os ydw i’n mynd yn ddigon araf i sylwi arno ac yna sylwi ar y ffordd mae’n gwneud i mi deimlo a bod yn ddigon dewr i ddod a mi fy hun i’r parti.

GSWAG: Cadw Data’n Fyw

A oes gan eich sefydliad y math cywir o ddata i wneud penderfyniadau ar gyfer y dyfodol?

Clywch sut mae Grŵp Asesu Lles Strategol Gwent (GSLLCC) yn edrych heibio i setiau data traddodiadol i wneud eu penderfyniadau am lesiant. GSLLCC eisiau gwybod mwy am amodau lleol ar gyfer lles o brofiadau byw eu trigolion, ac yn edrych ar dueddiadau tebygol yn y dyfodol a allai wynebu ardal Gwent dros y 25 mlynedd nesaf, er mwyn helpu i baratoi a chynllunio ar gyfer y dyfodol yn well. Maent yn defnyddio math gwahanol iawn o ddata na’r hyn y maent wedi arfer ag ef, gan fynd allan o’u man cyfforddus i lywio eu penderfyniadau gyda chenedlaethau’r dyfodol mewn golwg. Gwyliwch ein vlog i gael gwybod mwy.

 

Cwmni Bro Ffestiniog

cwmni bro

Mae Cwmni Bro Ffestiniog yn ddatblygiad hollol arloesol yng Nghymru; sef rhwydwaith o fentrau cymdeithasol llwyddiannus sydd wedi dod at ei gilydd i gydweithio dan faner un cwmni bro.

Mae’r Cwmni Bro yn gweithredu yng nghymunedau Blaenau Ffestiniog, Trawsfynydd a Phenrhyndeudraeth a’r pentrefi cyfagos sydd, rhyngddynt, gyda phoblogaeth o tua 8,000. Roedd Blaenau Ffestiniog yr ail dref fwyaf yng ngogledd Cymru yn 1900 gyda phoblogaeth o tua 13,000 ond wrth i’r diwydiant llechi edwino mwy na hanerwyd y boblogaeth erbyn y flwyddyn 2000. Erbyn heddiw mae Bro Ffestiniog yn un o’r ardaloedd tlotaf yn economaidd ym Mhrydain. Er y dad-ddiwydiannu mae’r etifeddiaeth ddiwylliannol yn goroesi i raddau helaeth ac yn gynsail i’r model cyfannol ac integredig o ddatblygu cymunedol a arloesir yn yr ardal heddiw.

Amcanion y Cwmni yw hybu cydweithrediad rhwng y mentrau, meithrin mentrau cymdeithasol newydd a hefyd gweithio gyda busnesau preifat bach sydd wedi’u hangori yn y gymuned. Hyn i gyd er mwyn datblygiad amgylcheddol, economaidd, cymdeithasol a diwylliannol yr ardal.

Yn ôl pob tebyg mae mwy o fentrau cymdeithasol y pen yn yr ardal nag yn unrhyw le arall yng Nghymru. Daeth 13 o fentrau cymunedol yr ardal at ei gilydd dan faner Cwmni Bro Ffestiniog. Rhestrir isod y mentrau sy’n aelodau Cwmni Bro.

Antur Stiniog     www.anturstiniog.com

Barnardos    www.barnardos.org.uk/cabanbach.htm

Cyfeillion Croesor     www.orielcafficroesoratcnicht.co.uk

CellB/Gwallgofiaid    http://www.cellb.org

Cwmni Opra Cymru    http://www.opra.cymru

Deudraeth Cyf.    http://www.deudraethcyf.org.uk

GISDA    http://www.gisda.org

Seren    www.seren.org    Gwesty Seren www.gwestyseren.org

Pengwern Cymunedol http://www.ypengwern.co.uk

Trawsnewid

Y Dref Werdd www.drefwerdd.cymru

Ysgol y Moelwyn/Canolfan Hamdden sg@moelwyn.gwynedd.sch.uk

Mae gweithgareddau amrywiol y mentrau hyn yn cynnwys rhedeg gwestai, siopau, bwytai, canolfan twristiaeth, canolfan hamdden, canolfan celf a chrefft, beicio mynydd, manwerthu, garddwriaeth, darparu rhandiroedd, gwaith addysgol a diwylliannol, opera, gwaith amgylcheddol, cynhyrchu trydan, hybu arbed ynni, lleihau gwastraff bwyd, ailgylchu, glanhau afonydd, gwaith gydag oedolion gydag anghenion ychwanegol, gwaith gydag ieuenctid yn cynnwys ynglŷn â digartrefedd a dysgu siliau amgylcheddol a chyfryngol.

Rhyngddynt mae aelodau’r Cwmni Bro yn cyflogi tua 150 o bobl. Dengys dadansoddiad diweddar o effeithiau economaidd y mentrau bod canran uchel o’u hincwm yn dod o fasnachu. Ymhellach, dangoswyd bod yr incwm, i raddau helaeth, yn aros a chylchdroi o fewn yr ardal. Am bob punt a dderbynnir fel grantiau neu fenthyciadau mae 98 ceiniog yn cael eu gwario’n lleol, yn bennaf ar gyflogau. Cedwir 53% o’r 1.5 miliwn o bunnau a werir ar gyflogau yn lleol. Mae bron hanner y gwariant ar nwyddau a gwasanaethau yn lleol ac felly’n ailgylchu arian yn yr ardal.

Yn mis Awst 2018 cychwynwyd menter newydd, BROcast Ffestiniog, sef gwasanaeth darlledu cymunedol digidol, gyda’r bwriad o hyrwyddo cyfathrebu rhwng mentrau cymunedol yr ardal a’r gymuned ac oddi mewn i’r gymuned. (Gweler BROcast Ffestiniog-YOUTube a facebook.com/BROcastFfestiniog ).

Credir bod y model integredig a chyfannol o ddatblygu cymunedol y mae Cwmni Bro Ffestiniog yn ei arloesi yn cynnig patrwm y gellir ei efelychu gan gymunedau eraill. Bydd Cwmni Bro yn ymateb yn gadarnhaol i wahoddiadau i ymweld ag ardaloedd eraill i esbonio’r hyn a gyflawnwyd ym Mro Ffestiniog ac i drafod potensial cyffredinol y model.

Mae’r model hefyd yn gosod sialens i lywodraeth yng Nghymru i ddatblygu polisïau a chefnogaeth briodol er mwyn hyrwyddo’r model hwn o ddatblygiad cymunedol yn ehangach ledled y wlad.

CYSWLLT

Cwmni Bro Ffestiniog, 49 Stryd Fawr, Blaenau Ffestiniog, Gwynedd. LL41 3AG

CwmniBro@CwmniBro.Cymru      07799 353588

GSWAG: Gweithio Mewn Partneriaeth

Gweithio mewn partneriaeth yw’r ffordd ymlaen ar gyfer darparu gwasanaethau cyhoeddus. Mae partneriaeth yn waith caled, gwyddom hynny. Ond mae’r manteision i wasanaethau cyhoeddus yn enfawr. Yn ddiweddar, cawsom glywed am ddull Grŵp Asesu Lles Strategol Gwent (“GSWAG”), felly aethom i un o’u cyfarfodydd.

Clywsom sut y maent yn gweithio mewn partneriaeth i gyflawni mwy drwy ddysgu oddi wrth ei gilydd, drwy gydweithredu ar yr un eitemau ar yr agenda. Maen nhw’n gweithio o dan Ddeddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol, gan roi rhai o’r pum ffordd o weithio’n ar waith. Maen nhw’n gallu osgoi dyblygu, yn rhannu eu harbenigedd drwy ddefnyddio iaith gyffredin a rhoi lle i’w gilydd er mwyn sicrhau eu bod nhw’n gallu trafod meysydd dadleuol mewn ffordd adeiladol. Maent yn cydnabod y gallant fynd yn llawer pellach a chyflawni llawer mwy nag y byddent ar eu pen eu hunain drwy weithio mewn partneriaeth. Gallwch gael mwy o fanylion drwy gysylltu â Bernadette Elias (Bernadette.elias@blaenau-gwent.gov.uk) neu Lyndon Puddy (Lyndon.puddy@torfaen.gov.uk)