Datganiad o annibyniaeth

Rydym wedi cynnal seminarau dysgu a rennir gyda Chomisiynydd Pobl Hŷn Cymru yn ddiweddar ar annibyniaeth barhaus pobl hŷn. Isod mae Sarah Rochira, Comisiynydd Pobl Hŷn Cymru, yn amlinellu beth mae hi’n meddwl ynglŷn ag annibyniaeth.

Sarah Rochira, Comisiynydd Pobl Hŷn CymruRoedd yn bleser cael mynychu’r Seminarau Dysgu ar y Cyd yng Nghaerdydd ac yn Llanrwst ym mis Gorffennaf 2015. Dyma ddwy seminar ragorol a drefnwyd gan dîm y Gyfnewidfa Arfer Da. Roedd yn bleser gweld cymaint o ddarparwyr gwasanaeth o’r sector cyhoeddus a’r trydydd sector, yn ogystal â’r bobl hŷn eu hunain, yn bresennol. Dangosodd y presenoldeb gwych, yr amrywiaeth eang o faterion a drafodwyd a’r syniadau a’r arferion da a gafodd eu cyfnewid bod hwn yn fater o bwys i lawer o bobl a bod cynnal annibyniaeth pobl hŷn yn bwysig i ddarparwyr, cymunedau ac unigolion fel ei gilydd.

Roedd fy ffocws i ar y camsyniadau a’r amryfusedd sy’n bodoli mewn perthynas â phobl hŷn wrth ddarparu gwasanaethau cyhoeddus:

  • Mae anghenion a buddiannau pobl hŷn wedi’u cyfyngu i iechyd a gofal cymdeithasol: Mae pob maes polisi a phortffolio’n berthnasol i bobl hŷn ac mae sicrhau bod gwasanaethau tai, trafnidiaeth, addysg a hamdden, er enghraifft, yn cydweithio er mwyn helpu i gynnal annibyniaeth pobl hŷn yn flaenoriaeth allweddol i mi. Mae’n rhywbeth rwyf yn gweithio arno gyda llywodraethau ar bob lefel. Hefyd, dylid cynllunio gwasanaethau gyda phobl hŷn yn hytrach nag ar eu cyfer. Mae gan bobl hŷn gyfoeth o wybodaeth a phrofiad ac fel defnyddwyr gwasanaeth rheolaidd, maent yn ‘arbenigwyr trwy brofiad’ ar sut ddylid darparu gwasanaethau.
  • Mae pobl hŷn angen strategaethau, cynlluniau a pholisïau ar raddfa fawr: Yn fy nhrafodaethau gyda phobl hŷn ledled Cymru, dydw i byth yn clywed am strategaethau a chynlluniau. Yr hyn mae pobl hŷn ei angen er mwyn helpu i gynnal eu hannibyniaeth yw’r pethau bychain sy’n gwneud byd o wahaniaeth yn aml. Mae addasiadau i gartrefi pobl a buddsoddiadau cost-effeithiol arloesol mewn gwasanaethau cymunedol ‘allweddol’, fel toiledau, llyfrgelloedd a bysus cyhoeddus, yn gwbl hanfodol yn y cyswllt hwn. Nid yw pobl hŷn yn gofyn am lawer a gall y buddsoddiadau bychain hyn wneud byd o wahaniaeth o ran cadw pobl hŷn yn egnïol ac yn rhan o’u cymunedau.
  • Pobl hŷn yw’r unig rai sy’n derbyn ac yn elwa o wasanaethau cyhoeddus: Mae pobl hŷn yn werth mwy nag £1 biliwn i economi Cymru bob blwyddyn. Byddai gwasanaethau cyhoeddus Cymru’n dod i stop heb gyfraniad enfawr pobl hŷn, drwy wirfoddoli a gofal di-dâl, er enghraifft. Mae pobl hŷn yn asedau amhrisiadwy a dylem fod yn buddsoddi ynddynt er mwyn cynyddu eu cyfraniad at yr economi ac at gymunedau ledled Cymru. Cyfeirir yn aml at bobl hŷn ac at effaith poblogaeth sy’n heneiddio mewn ffordd negyddol ac israddol. Mae’n rhaid i’r sectorau cyhoeddus a phreifat a’r trydydd sector gydweithio a newid eu man cychwyn: nid yw dibyniaeth a breguster yn rhan anochel o heneiddio a gydag ychydig o help, gall pobl hŷn gyfrannu llawer mwy. Mae poblogaeth sy’n heneiddio’n cynnig llawer iawn o gyfleoedd os allwn ni newid yr iaith a gweithredu ar sail asedau.

Yn ystod y seminarau, roedd yn hyfryd clywed nid yn unig am y cynlluniau cyffrous ac arloesol sydd ar droed ledled Cymru i gefnogi pobl hŷn i gynnal eu hannibyniaeth – o lyfrgelloedd dros dro ym Mro Morgannwg i glybiau garddio yn Wrecsam, integreiddio gwasanaethau yng nghefn gwlad Ceredigion a dosbarthiadau cynhwysiant digidol mewn llefydd eraill – ond hefyd clywed gan y bobl hŷn eu hunain am eu barn a’u profiadau, a’r gwahaniaeth y gall y gwasanaethau hyn ei wneud i’w bywydau. Fel arfer, roedd yn gwbl ysbrydoledig.

Roeddwn yn falch hefyd o glywed bod y Rhaglen Heneiddio’n Dda yng Nghymru wedi ysbrydoli pobl hŷn hefyd. Mae gan y pum thema blaenoriaeth yn y Rhaglen ran allweddol i’w chwarae i gyd mewn cefnogi pobl hŷn i gynnal eu hannibyniaeth. Gyda mwy na 450 yn aelodau o’r rhwydwaith erbyn hyn ac yn gweithio ar amcanion Heneiddio’n Dda mewn cymunedau ledled Cymru, mae’r Rhaglen yn ennill momentwm.

Yn dilyn y seminarau, ac adroddiad dilynol Swyddfa Archwilio Cymru, rwyf yn awyddus i gynnal y momentwm a byddaf yn parhau â’r cydweithredu rhagorol ag Archwilydd Cyffredinol Cymru a thîm y Gyfnewidfa Arfer Da, er mwyn sicrhau bod pwysigrwydd cynnal annibyniaeth pobl hŷn yn cael ei gydnabod gan bawb ac o fudd i bawb.

Rhaid i ddarparwyr gwasanaethau gydweithio tuag at yr un canlyniadau. Mae dull ataliol ac integreiddio gwasanaethau’n hanfodol er mwyn galluogi pobl hŷn i godi allan a byw bywydau llawn ystyr, pwrpas a gwerth. Bydd y dull hwn o weithredu’n gwella gwytnwch unigolion a chymunedau fel ei gilydd, gan leihau’r ddibyniaeth ar ein gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol. Bydd hyn yn sicrhau bod Cymru’n lle da i dyfu’n hŷn ynddo – nid dim ond i rai, ond i bawb.

Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s