Gwella prosesau diogelu yng Nghyngor Sir Penfro

Yn y blog diweddaraf o Wobrau Cymuned Gwelliant Parhaus Cymru Gyfan, mae Jake Morgan yn disgrifio sut wnaeth Cyngor Sir Penfro mynd ati i reoli’r proses newidwrth iddynt ymateb i adroddiadau feirniadaol gan Estyn, Arolygiaeth Gofal a Gwasanaethau Cymdeithasol Cymru (AGGCC) a Swyddfa Archwilio Cymru.

Pembrokeshire County Council / Cyngor Sir PenfroYm mis Awst 2011, mewn adroddiad a gyhoeddwyd ar y cyd gan AGGCC ac Estyn, daeth i’r amlwg bod y Cyngor wedi methu ag amddiffyn a diogelu plant yn briodol yn ei wasanaethau addysg.

Ar yr un pryd ac ar lefel ehangach, roedd Swyddfa Archwilio Cymru wedi nodi nifer o fethiannau ym mhrosesau llywodraethu corfforaethol y Cyngor, ac roedd y methiannau i’r fath raddau ac arwyddocâd fel bod yna berygl bod y Cyngor yn methu â chydymffurfio â’i ddyletswyddau statudol. Nodwyd “methiant corfforaethol systemig i ymateb yn ddigonol i faterion diogelu.”

Ym mis Rhagfyr 2012, rhoddwyd Cyngor Sir Penfro o dan fesurau arbennig yn dilyn arolygiad Estyn pan ddaeth i’r amlwg bod gwasanaethau addysg y Cyngor ar gyfer plant a phobl ifanc a’i ragolygon ar gyfer gwella yn anfoddhaol.

Yn dilyn adroddiad beirniadol ar y cyd yn 2011, dechreuodd yr awdurdod y broses o newid gyda chymorth ac ymyrraeth Bwrdd o Weinidogion a benodwyd gan Lywodraeth Cymru. Tra bod rhywfaith o gynnydd da wedi cael ei wneud byddai’n deg dweud bod y cynnydd hwn yn araf yn aml iawn oherwydd rhwystrau diwylliannol a strwythurol wedi eu hen sefydlu yn ymwneud â newid. Cydnabuwyd nad oedd cyflymder y newid yn ddigonol o gofio lefel yr heriau sy’n wynebu’r awdurdod.

Yn ystod haf 2012, penododd yr awdurdod Gyfarwyddwr Plant ac Ysgolion newydd ac un o’i dasgau oedd arwain y broses o newid a chynyddu cyflymder y newidiadau.

Yn ganolog i hyn, aethpwyd ati i gyfuno’r gwasanaeth addysg â’r gwasanaeth gofal cymdeithasol plant dan un gyfarwyddiaeth a chafodd y mesur hwn ei dargedu ar gyfer mynd i’r afael â materion hanesyddol a oedd yn bodoli oherwydd bod y gwasanaethau a oedd yn gyfrifol am gyflawni gwasanaethau i blant a phobl ifanc mewn cyfarwyddiaethau gwahanol a bod ganddynt ffyrdd gwahanol o weithio (er enghraifft, roedd diffyg gwasanaethau integredig neu weithio ar y cyd yn ffactor a oedd yn cyfrannu’n sylweddol at fethiannau’r awdurdod o ran diogelu).

Yn dilyn adroddiad Estyn yn Rhagfyr 2012, symudodd yr awdurdod yn gyflym er mwyn creu’r momentwm a oedd ei angen ar gyfer newid pellgyrhaeddol. Mae rhai o’r ymyriadau hyn wedi’u hamlygu isod.

Gwnaeth y Cyfarwyddwr benderfyniadau anodd a sensitif i ailadeiladu ac adnewyddu ei dîm arweinyddiaeth a dechreuodd ar y broses o sefydlu strwythur newydd sbon o uwch reolwyr ar draws y gyfarwyddiaeth unedig drwy wneud penodiadau allanol i swyddi allweddol a dileu’r rhwystrau a oedd yn bodoli i newid.

Datblygodd yr awdurdod drefniadau ar y cyd â Sir Gaerfyrddin drwy gytuno i gyfuno gwasanaethau gwella ysgolion drwy ymestyn trefniadau gweithio rhanbarthol. Roedd hyn yn cynnwys cyd-benodi Pennaeth Effeithlonrwydd Ysgolion i arwain y gwasanaeth gwella ysgolion ar draws y ddau awdurdod. Mae’r trefniadau ar y cyd wedi creu manteision i’r ddau awdurdod gan greu màs critigol a mwy o allu ar draws y rhanbarth.

Mae’r Cyfarwyddwr wedi arwain y gwaith o ddatblygu a chyflwyno’n gorfforaethol fframwaith sicrwydd ansawdd trawsbynciol ar gyfer diogelu sy’n cwmpasu ysgolion, gwasanaethau plant ac adnoddau dynol.

Mae grŵp cynrychioliadol o benaethiaid wedi’i ddatblygu (a sefydlwyd yn wreiddiol
gan y bwrdd gweinidogol) i ddylanwadu ar a phrofi effaith barhaus newid ac i fod yn gatalydd o fewn yr awdurdod er mwyn gwella yr herio a geir ymysg cymheiriaid a meithrin gallu ysgolion.

Cafodd gwaith y pwyllgorau trosolwg a chraffu ei ailwampio a bu Pwyllgor allweddol ar y cyd ar draws y maes Diogelu a Phlant a Theuluoedd yn canolbwyntio ar adroddiad Arolygu Estyn ac yn dangos bod y cyhoedd yn sylweddoli beth oedd yr heriau a oedd yn cael eu hwynebu.

Yr hyn oedd yn sail i’r rhaglen newid oedd Cynllun Gweithredu Sir Benfro ar ôl Arolygiad (PIAP) a oedd yn ofynnol i’r awdurdod ei baratoi a’i roi ar waith mewn ymateb i’r 7 argymhelliad a wnaed gan Estyn yn ei adroddiad.

Cafodd y broses o ddatblygu’r PIAP ei arwain gan y Cyfarwyddwr a chafwyd cyfraniad gan groestoriad eang o Aelodau etholedig, llywodraethwyr ac ysgolion ynghyd â chyfraniad cadarnhaol gan amrywiaeth eang o randdeiliaid mewn perthynas â datblygu’r Cynllun, a arweiniodd at weledigaeth gyffredin a’r un ymdeimlad clir o bwrpas, gan feithrin consensws ar gyfer newid sylweddol.

Mae PIAP yn gynllun cynhwysfawr sy’n adlewyrchu’r diffygion sylweddol mewn perfformiad a nodir gan Estyn a daeth yn fframwaith trosfwaol ar gyfer newid nid yn unig ar draws gwasanaethau addysg a phlant, ond ar lefel gorfforaethol ehangach ac ar lefel sir yn gyffredinol hefyd.

Yn dilyn yr adroddiadau beirniadol iawn a gafwyd yn 2011, cychwynnodd Sir Benfro raglen o welliannau a newidiadau cyflym dan arweinyddiaeth gadarn y Cyfarwyddwr Gwasanaethau Plant. Gwnaethpwyd gwelliannau sylweddol mewn nifer o feysydd allweddol ac erbyn hyn mae Sir Benfro yn arwain y ffordd ac yn rhannu’r arferion gorau y mae wedi’u datblygu ag Awdurdodau Lleol eraill.

Nid yw Sir Benfro o dan fesurau arbennig bellach, ac wrth wneud y penderfyniad hwnnw, dywedodd Estyn ‘cymerodd y Cyngor gamau buan a phendant’ yn dilyn arolygiad 2012 i gynllunio ar gyfer newid a arweiniodd at welliannau sylweddol. Yn ôl yr adroddiad hefyd: ‘Gwnaeth y Prif Weithredwr, yr Arweinydd a’r uwch-swyddogion benderfyniadau anodd a sensitif i gael gwared ar y ffactorau a oedd yn rhwystro cynnydd, er mwyn sicrhau’r gwelliant a oedd yn angenrheidiol.’

Mewn ymateb i’r newyddion da, meddai’r arweinydd, ‘Y canlyniad yw bod yr Awdurdod Lleol yn fwy deinamig, tryloyw ac eangfrydig. Nid fy marn i yn unig yw hon, ond barn yr arolygwyr.’

‘Rydym yn parhau’n gwbl ymrwymedig i wneud popeth a all fod yn rhesymol ei ddisgwyl er mwyn cadw plant yn ddiogel yn ein Sir. Mae’r penderfyniad heddiw gan yr arolygwyr yn cydnabod yn ffurfiol bod ganddyn nhw hyder yn ein gwasanaethau.’

Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s