Archifau Misol: Tachwedd 2013

Beth ydych chi’n ei ddweud go iawn?” – Sicrhau trosolwg a chraffu effeithiol trwy wrando gweithredol

CfPS logo

Mae’r gallu i gwestiynu’r rhai sy’n gwneud penderfyniadau yn agored yn fynegiant cryf o ddemocratiaeth. Ar lawer ystyr, gellir dweud bod y weithred o holi a stilio’r sawl sydd mewn awdurdod yn diffinio ac yn cynrychioli rôl herio trosolwg a chraffu, yn enwedig os gwneir hynny yn yr arena gyhoeddus.

Serch hynny, i lawer o bwyllgorau trosolwg a chraffu, mae mwy i gwestiynu na dim ond herio er mwyn herio – mae’n ffordd o sbarduno gwelliannau mewn gwasanaethau cyhoeddus ac o sicrhau bod y system o wneud penderfyniadau’n gynhwysol, yn gadarn ac yn atebol.
Er bod pwyslais mawr ar ddefnyddio cwestiynau wrth graffu, dydw i ddim bob amser yn meddwl bod digon o sylw’n mynd i’r broses o ateb. Wedi’r cyfan, mae’n fater o roi a derbyn ac mae’n bwysig cadw’r ddysgl yn wastad rhwng y ddau. I ddyfynnu Mark Twain, “If we were supposed to talk more than we listen, we would have two tongues and one ear.”

CfPS 2
I mi, mae’r bwlch rhwng y cwestiwn a’r ateb yn cynrychioli ffin bwysig – man lle mae perthnasau’n cael eu magu a’u meithrin – ac mae hyn yn wir boed mewn sefyllfa o atebolrwydd cyhoeddus neu fel rhan o ymchwiliad grŵp gorchwyl a gorffen. Mae’n rhyw fath o gyfnewid cymdeithasol, ac os nad yw’n cael ei reoli’n sensitif, fe all greu agweddau ‘ni yn erbyn nhw’. Gall hyn fod yn fagl go iawn wrth geisio gwneud y defnydd gorau o rôl arwain cymunedol aelodau etholedig, o safbwynt dylanwadu ar ddyfodol darpariaeth gwasanaethau cyhoeddus.

Gall cael eich galw i gyfrif gan bwyllgor craffu neu roi tystiolaeth fel tyst greu pob math o deimladau cymysg ac annifyr i’r rhai sydd o dan y chwyddwydr. Gan fod cael gafael ar dystiolaeth a’i dadansoddi yn hanfodol i helpu pwyllgorau i lunio argymhellion goleuedig, mae’n gwneud synnwyr i’r rhai sy’n cymryd rhan deimlo bod y broses yn deg a gwrthrychol. Mae hyn hanfodol i hygrededd ac effeithiolrwydd craffu; mae pobl sy’n teimlo nad ydyn nhw wedi cael ‘gwrandawiad teg’ yn fwy tebygol o fod yn ddi-hid ac yn feirniadol o’r broses.
Yn gynharach eleni, ymunodd y Ganolfan Craffu Cyhoeddus â thîm hyfforddi’r gweithle y Samariaid i edrych ar sut y gall dull unigryw y sefydliad o wrando ddylanwadu ar fathau mwy myfyriol o gyfathrebu, gyda hyn o bosib yn arwain yn y pen draw at ddatblygiad gwasanaethau lleol mwy ymatebol.

CfPS 3 CfPS 4
Mae’r Samariaid yn cynnig amrywiaeth o wasanaethau cyfrinachol i bobl sy’n teimlo eu bod wedi cyrraedd pen eu tennyn neu sy’n profi trallod emosiynol. Mae gwirfoddolwyr sy’n gwrando yn siarad ag unrhyw un sy’n ffonio, yn e-bostio neu’n galw yn un o’r canghennau, ac maen nhw wedi eu hyfforddi’n arbennig i ddefnyddio ‘olwyn wrando’ wrth ddarparu cymorth i unigolion.

Mae’r gwirfoddolwyr yn gwrando gyda ffocws, gan ddefnyddio technegau fel esbonio’n groyw, crynhoi a defnyddio cwestiynau agored yn ofalus. Y nod yw cynnig amgylchedd diogel, anfeirniadol i’r sawl sy’n cysylltu – amgylchedd lle mae pobl yn gallu pwyso a mesur sut maen nhw’n teimlo.

Mae gwrando gweithredol yn caniatáu i wirfoddolwyr y Samariaid roi eu safbwyntiau eu hunain o’r neilltu gan brosesu’r wybodaeth a gânt gan y sawl sy’n cysylltu â nhw, ac mae hynny’n eu helpu i ymdeimlo ag eraill a gweld pethau’n well o safbwynt rhywun arall.
Drwy gefnogi pobl gyda’u teimladau, mae’r Samariaid yn gallu mynd i’r afael â’r ffeithiau. Mae’r broses gymharol syml hon o siarad a gwrando gweithredol yn lleddfu trallod pobl ac yn eu helpu i gael gwell dealltwriaeth o’u sefyllfa a’r dewisiadau sydd ar gael iddyn nhw.
Am fwy o wybodaeth am y Samariaid, ewch i’w gwefan http://www.samaritans.org
Drwy edrych yn fanylach ar ddulliau cyfathrebu’r Samariaid, gwelwn y gallai ffordd debyg ategu elfen gefnogi rôl ‘cyfeillgarwch beirniadol’ trosolwg a chraffu. Mae gwrando gweithredol yn caniatáu i’r rhai sy’n craffu ddatblygu dealltwriaeth fwy cywir o neges y siaradwr, gan arwain at berthynas fwy cytbwys a chynhyrchiol.

Mae’r pum pwynt canlynol yn dangos sut y gall gwrando’n fwy astud, gyda mwy o ffocws, arwain at drosolwg a chraffu mwy effeithiol:

  1. Mae gwrando gweithredol yn dangos parch ac yn dangos bod gan ymarferwyr craffu awydd go iawn i ddeall safbwyntiau pobl, hyd yn oed os ydyn nhw’n wahanol i’w safbwyntiau personol nhw.
  2. Mae peidio â beirniadu’r sawl sy’n siarad yn annog rhannu pellach. Mae rhannu yn bwysig er mwyn cael dealltwriaeth fwy treiddgar o’r materion sy’n berthnasol i graffu, drwy gydnabod cymhlethdod sefyllfa bywyd go iawn.
  3. Mae gwrando gweithredol yn galluogi cyfranwyr i fyfyrio, ac yn rhoi cyfle iddyn nhw gywiro unrhyw beth y gallai’r ymarferwyr fod wedi’i gamddeall. Gall fod yn ffordd bwysig o sicrhau bod y dull o gasglu tystiolaeth yn gywir a bod modd ei atgyfnerthu.
  4. Mae gwrando gweithredol yn helpu ymarferwyr i ganolbwyntio ar y sgwrs ac i gofio’r hyn maen nhw’n ei glywed. Gall helpu i fynd i’r afael â sefyllfaoedd lle yr ymddengys fod gan gynghorwyr fwy o ddiddordeb mewn ‘ciwio i siarad’ yn hytrach na chanolbwyntio ar yr hyn sy’n cael ei ddweud. Gall hefyd sicrhau nad yw cwestiynau’n cael eu hailadrodd, sy’n gwbl ddi-fudd.
  5. Gellir osgoi gwrthdaro drwy wrando gweithredol. Gall gwrando’n astud ar siaradwr helpu i greu amgylchedd o gydweithio, a all arwain at atebion arloesol sy’n cael eu llunio ar y cyd – atebion sy’n fwy tebygol o gael eu rhoi ar waith.

Wrth i drosolwg a chraffu yng Nghymru ddatblygu mewn cyfnod o gyni, mae gwrando gweithredol yn ffordd adeiladol o sicrhau ei fod yn gwneud cyfraniad mwy gwerthfawr wrth gynllunio a darparu gwasanaethau lleol. Drwy wahodd, awdurdodi a rhoi hygrededd i farn a phrofiadau’r cyhoedd o fewn y broses o wneud penderfyniadau, gallwn sicrhau gwell atebolrwydd drwy wrando ac, yn y pen draw, gallwn wella’r canlyniadau i bobl Cymru.
Mae’r tîm yn y Ganolfan Craffu Cyhoeddus yn edrych ymlaen at y gynhadledd ar y cyd ar 28 Tachwedd. Rydym wrth ein bodd i fedru cefnogi’r digwyddiad fel rhan o’n rhaglen a ariennir gan Lywodraeth Cymru ac er mwyn cyfrannu at ein profiad ar y cyd o arddangos bod ein buddsoddiad mewn trosolwg a chraffu yn talu ar ei ganfed.

Rebecca David-Knight, Rheolwr Rhaglen Craffu Cymru, Y Ganolfan Craffu Cyhoeddus

All along the watchtower – #Scrutiny13

Craffu

Blog gwadd gan Stu Hodges, Swyddog Cyfathrebu, Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru

Stu Hodges    imagesCA1CH1I0

“gloywch eich tarian…gosod wyliwr, i fynegi’r hyn a wêl” -Eseia: 21

Dylan ysgrifennodd ‘All along the watchtower’ ond Hendrix a’i gwnaeth yn boblogaidd. Mae’n cynnwys y cyfeiriad Beiblaidd hwn o Eseia mewn cân sy’n galarnadu dryswch y byd yn gyffredinol, ond sydd hefyd yn cynnig penderfyniad cadarn i ddod o hyd i rolau a syniadau newydd.

Efallai ein bod wedi dod o hyd i’n hanthem. Mae’r byd y mae’r broses graffu yn gweithredu ynddo yn newid ac, er nad yw ar raddfa Feiblaidd, mae’r weithred o ddwyn ynghyd dros 270 o graffwyr mewn cynhadledd ar 28 Tachwedd yn gam arwyddocaol o ran herio’r dryswch hwn a diffinio rôl y broses graffu yng Nghymru.

Mae craffwr llywodraeth leol llawer mwy profiadol a gwybodus eisoes wedi amlinellu ar y blog hwn sut mae’r broses graffu wedi cyrraedd croesffordd, a sut y dylai gael gwared ag argyfwng hunaniaeth ‘yr arddegau’ a darganfod aeddfedrwydd a phwrpas clir newydd – efallai un sy’n seiliedig ar arloesedd, rheoleiddio ac ymgysylltu â’r cyhoedd.

Fel ymdrech gydweithredol rhwng Cymdeithas Lywodraeth Leol Cymru, Swyddfa Archwilio Cymru, y Ganolfan Craffu Cyhoeddus, Llywodraeth Cymru ac Ysgol Fusnes Caerdydd, bydd y gynhadledd ‘Goleuni ar Graffu’ yn cefnogi’r daith hon drwy ymchwilio i elfennau angenrheidiol y swyddogaeth graffu os yw am fodloni gofynion amgylchedd sector cyhoeddus sy’n newid yn sylweddol yn y dyfodol.

Mae’r digwyddiad yn dangos yr ymrwymiad sy’n bodoli i ‘fwrw goleuni’ ar graffu, ac esblygu’r broses graffu er mwyn sicrhau bod ganddi rôl arweiniol yn y sector cyhoeddus yng Nghymru a fydd angen rheoli newidiadau strwythurol sylweddol ar yr un pryd â datblygu modelau newydd ar gyfer cyflenwi gwasanaethau cyhoeddus. Mae pob craffwr yn rhannu diben cyffredin, a bydd y digwyddiad yn cynnig cyfle unigryw i gynrychiolwyr rannu eu gwybodaeth a meithrin syniadau newydd ar gyfer gwella’r broses graffu yng Nghymru.

Mae’n amlwg bod angen ailddyfeisio. Mae angen i’r broses graffu ‘ddod i oed’ nawr yn fwy nag erioed, a bydd angen iddi wneud hynny ar adeg pan fo llywodraeth leol yn wynebu’r cyfnod mwyaf heriol yn ei hanes. Rydym ni’n wynebu realiti ariannol newydd poenus. Mae tueddiadau demograffig a thueddiadau cymdeithasol ehangach yn golygu bod y galw am wasanaethau cyhoeddus yn cynyddu, a chydnabyddir yn gyffredinol bod yn rhaid i bethau newid. Eto, rwy’n amau na fyddwn yn gwybod beth fydd gwir raddfa a ffurf yr ailddyfeisio gofynnol nes y cyflwynir adroddiad y Comisiwn ar Lywodraethu a Darparu Gwasanaethau Cyhoeddus yn ddiweddarach eleni.

Yr amseru sy’n bwysig.

Mae rôl a chwmpas y broses o graffu eisoes wedi’u pwyso a’u mesur i raddau helaeth mewn trafodaethau rhwng arweinwyr llywodraeth leol a Syr Paul Williams yn ystod sesiynau casglu tystiolaeth y Comisiwn. Heb os, bydd y galw cynyddol i ad-drefnu’r gwaith o ddarparu gwasanaethau cyhoeddus yn parhau i godi nifer o gwestiynau dyrys o ran atebolrwydd lleol a democratiaeth leol yng Nghymru.

Drwy ddwyn ynghyd y bobl gywir, ar yr adeg gywir, bydd y gynhadledd ‘Goleuni ar Graffu’ yn cychwyn y broses hanfodol o osod “y gwyliwr”, ac yn cynnig cyfle amserol i nodi sut y dylai’r broses graffu addasu, esblygu ac ailddyfeisio ei hun er mwyn bodloni’r heriau sylweddol, a’r cyfleoedd lu hefyd a fydd yn bodoli yng Nghymru, gwlad sy’n newid yn ddeinamig.

Bydd unrhyw un sy’n rhan o’r broses o graffu yn gwybod pa mor bwysig yw amseru. Bydd y gofynion a fydd yn cael eu rhoi ar gynghorau lleol yn ystod y cyfnod nesaf yn sylweddol, a bydd arnynt angen proses graffu fwyfwy ymatebol sy’n gallu gweithredu mewn ‘amser real’ a bod yn flaengar yn y broses o wneud penderfyniadau. Bydd hyn yn ei dro yn cynyddu’r pwysau a’r gofynion ar ein craffwyr.

Er bod angen ymatebion arloesol i newidiadau radical yn aml iawn, yn naturiol, nid yw arloesedd yn sicrhau llwyddiant yn y dyfodol. Bydd angen cynyddu ffocws a blaenoriaeth rhaglenni ac agendâu craffu, a bydd yn rhaid i’r broses graffu gynnig ymyrraeth gynnar wedi’i thargedu os bydd am helpu i lywio cynghorau lleol drwy’r penderfyniadau anodd sydd o’u blaen.

Bydd angen llywodraethu cadarn ar gyfer strwythurau newydd y sector cyhoeddus. Wrth newid sut y darperir gwasanaethau, bydd angen dangos effeithlonrwydd o ran arbed costau, ond hefyd bod y newidiadau’n cael eu llywio gan ddisgwyliadau ac anghenion y cyhoedd. Mewn amgylchedd o gyfathrebu agored sy’n newid yn gyflym, mae pob aelod o’r cyhoedd bellach yn “wyliwr” ac wedi ymuno â rhengoedd y craffwyr, ac mae hynny’n gwbl gyfiawn. Felly, mae ailddyfeisio’r broses graffu ar sail arloesedd, rheoleiddio ac ymgysylltu â’r cyhoedd bellach yn ymddangos yn fan cychwyn da.

Yn y pen draw, y cwestiwn sydd angen ei ateb yn ystod y broses adolygu hon yw sut i gyfuno’r holl agweddau ar graffu, rheoleiddio a barn y cyhoedd mewn dull cyfundrefnol a chydweithredol. Mae’n rhaid i’r dull hwn “baratoi’r” broses graffu a’i gosod fel “tarian”, un sy’n cael ei defnyddio er mwyn diogelu ansawdd ac amrywiaeth pob gwasanaeth cyhoeddus lleol sydd mor hanfodol i gymunedau yng Nghymru.

Cerddoriaeth, plîs!

Cydweithio

Craffu

Welsh Government / Llywodraeth CymruAi’r gynhadledd Goleuni ar Graffu yw’r tro cyntaf i Graffu fod yn ganolbwynt y sylw? Mae’n sicr yn awgrymu bod tro ar fyd. Byddai rhai’n dweud bod dyheadau Deddf Llywodraeth Leol 2000, ar ôl yr holl waith caled i ddatblygu craffu, yn barod i gamu i’r prif lwyfan; yn barod i arwain gwelliannau yn ein gwasanaethau cyhoeddus ar ran y dinesydd.

Rhaid cydnabod bod sawl enghraifft eisoes o gydweithio sy’n herio ein syniadau am graffu; Consortia Addysg Rhanbarthol, prosiectau a ariennir gan Gronfeydd Cydweithio Rhanbarthol, a datblygiad parhaus Byrddau Gwasanaethau Lleol a Chynllunio Integredig Sengl. Ond mae’r llwyfan yn ddigon mawr i ychwanegu’n helaeth at y cast, ac adeiladu’r arferion sydd eisoes ar waith a’u datblygu. Mae hyn yn golygu bod yn rhaid i Graffu fod yn fwy ymatebol, mae’n rhaid sicrhau bod herio priodol yn digwydd a bod atebolrwydd effeithiol ar waith. Dyma gyd-destun newydd y gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru, ac mae craffu mewn sefyllfa dda i gyflawni’r dyheadau hyn.

Y Gronfa Datblygu Gwaith Craffu sy’n arwain y cast. Mae’r gronfa’n annog ceisiadau sy’n barod i arloesi wrth ystyried effaith craffu ar fodelau newydd o ddarparu, ac sy’n ceisio dod o hyd i’r ffordd orau o sicrhau bod craffu’n parhau’n rhan allweddol o ddyletswyddau trosolwg gwasanaethau cyhoeddus.

Wrth gwrs, mae’r cyfan wedi cymryd cryn amser i’w ddatblygu. Cawsom Beecham a Simpson ar hyd y daith a dynnodd sylw at fanteision posib cydweithio wrth ddarparu gwasanaethau cyhoeddus. Hyd yma, gwelwyd yn glir bod angen sicrhau fframweithiau atebolrwydd priodol i sicrhau bod y rhai sydd ynghlwm wrth gynllunio a darparu gwasanaethau cyhoeddus yn cael eu dwyn i gyfrif mewn modd effeithiol a thryloyw.

Mae Llywodraeth Cymru wedi rhoi pwyslais cynyddol ar y potensial i gydweithio er mwyn creu senario lle mae partneriaid gwasanaethau cyhoeddus yn darparu gwasanaethau cyhoeddus cost-effeithiol o ansawdd uchel, a hynny gyda llai o adnoddau. Mae’r Gweinidog Llywodraeth Leol a Busnes y Llywodraeth yn gyson wedi bod yn pwysleisio na ddylid ymateb i bwysau ariannol dim ond drwy wneud pethau’n wahanol, ond y dylid gwneud pethau gwahanol.

A ninnau ar drothwy’r Gynhadledd, mae’n meddyliau ni’n troi at gyhoeddiad arfaethedig yr adroddiad ar y Comisiwn ar Lywodraethu a Darparu Gwasanaethau Cyhoeddus.

Mae craffu’n elfen hanfodol a chanolog o gynllunio a darparu gwasanaethau cyhoeddus ar ei newydd wedd; a pha bynnag fodelau a gaiff eu mabwysiadau, rhaid i graffu effeithiol fod yn ganolbwynt i’r cyfan o safbwynt atebolrwydd. Bydd y rhai sy’n gyfrifol yn cyflawni eu swyddogaethau gwneud penderfyniadau yn dipyn gwell os cânt eu herio’n briodol.

Mae Llywodraeth Cymru am weld craffu’n digwydd wrth fynd ati i ddatblygu trefniadau cydweithio newydd i ddarparu gwasanaethau cyhoeddus, ac nid – fel sydd wedi bod yn digwydd yn rhy aml o lawer yn y gorffennol – ar ôl i’r penderfyniadau gael eu gwneud pan mae’n dipyn anoddach argyhoeddi pobl o bwysigrwydd sicrhau atebolrwydd effeithiol.

Wrth gwrs, mae Mesur Llywodraeth Leol 2011 yn ganolog i hyn – dyma’r sylfaen ar gyfer swyddogaeth graffu sy’n ymateb i, ac yn cefnogi modelau o gynllunio a darparu gwasanaethau sy’n newid. Mae rheoliadau craffu a dyletswyddau trosolwg ar y cyd, sy’n caniatáu i Awdurdodau Lleol sefydlu Cydbwyllgorau i graffu ar wasanaethau a gyd-gomisiynir ac a gyd-ddarperir, yn eu lle.

Mae’n bwysig cofio bod cyfle o hyd i ddylanwadu ar y naratif gan fod yr ymgynghoriad ar Bersonau Penodol yn dal i fynd rhagddo a bydd yn dod i ben ar 21 Tachwedd. Croesewir adborth ar sut y gall hyn sicrhau trefniadau effeithiol er mwyn craffu ar wasanaethau a ddarerir gan bartneriaethau gwasanaethau cyhoeddus.

 Un pwynt bach i gloi. Gall pawb sy’n ymwneud â hyn elwa ar gymorth y Ganolfan Craffu Cyhoeddus, sy’n cael ei hariannu i ddarparu cymorth pwrpasol ym maes craffu yng Nghymru. Mae’n cynorthwyo i ddatblygu swyddogaeth graffu sy’n gallu ymateb yn effeithiol i batrymau newidiol darparu gwasanaethau cyhoeddus, gan sicrhau craffu da ar yr un pryd – herio lleol i sicrhau bod dinasyddion yn derbyn gwasanaethau o’r lefel ac o’r safon y mae ganddynt yr hawl i’w disgwyl.

Richard Shearer – Llwyodraeth Cymru

Chwalu jargon

Jargon

Yn ddiweddar rydyn ni wedi bod yn clywed gan y Tîm Cyfathrebu am sut fydd gwefan newydd sbon Swyddfa Archwilio Cymru yn symlach i’w defnyddio a hefyd yn ei gwneud yn haws i bobl ffeindio’r wybodaeth maen nhw eisiau.

Mae Andrew Purnell, Swyddog Cyfathrebu Digidol Swyddfa Archwilio Cymru, wedi bod yn dysgu’r tîm am wefannau effeithiol, a hefyd sut mae iaith yn rhan bwysig o hynny. Mae e bron yn amhosib ffeindio beth chi’n chwilio amdano os nad y’ch chi’n deall y penawdau chi’n chwilio oddi tanynt, ac mae e hyd yn oed yn waeth os nad oes ‘da chi syniad beth mae’r wybodaeth yn ei olygu pan chi’n ffeindio fe. Fe eglurodd e i ni fod darparu rhestr termau i wefan yn golygu eich bod chi wedi methu yn eich dyletswydd i ddefnyddio iaith glir, ac os nad yw pobl yn gallu dod o hyd i’r wybodaeth gywir y tro cyntaf, byddan nhw’n clicio i ffwrdd o’ch gwefan.

Mae gan Swyddfa Archwilio Cymru rôl bwysig i’w chwarae fel corff gwarchod gwasanaethau cyhoeddus. Mae’n hanfodol ein bod ni’n dangos pa mor bwysig yw gwybodaeth glir, achos mae’n golygu bod pobl yn cael gwell ddealltwriaeth o’r gwaith rydyn ni gyd yn ei wneud.

Yn y blog gan y Cynghorydd Andrew Jenkins ar gyfer y gynhadledd craffu, dywedodd fod cyfathrebu aneffeithiol rhwng gwleidyddion a’r etholwyr wedi arwain at ddiffyg ymddiriedaeth mewn gwleidyddion. Gall yr un peth digwydd gyda gwasanaethau cyhoeddus, sy’n eglur ym mlog emosiynol Mark Neary.

Mae llawer o wybodaeth ar-lein, gan gynnwys llawlyfr ‘Cymraeg Clir’ Prifysgol Bangor, yn ogystal â chanllawiau ymgyrch Saesneg Clir (Plain English) a’r teclyn ‘Drivel Defence’.

Os ydych chi’n dewis dilyn y llwybr yma, does dim rhaid i chi ddechrau o’r dechrau. Mae Cyngor Sir Fynwy wedi creu canllaw ar gyfer eu staff yn barod ac yn ffodus mae e ar gael ar-lein.

Cefais y fraint o weithio gyda’r Panel Dinasyddion ar gyfer Gwasanaethau Cymdeithasol yng Nghymru yn fy swydd ddiwethaf gyda Chyfranogaeth Cymru, lle yn anffodus ro’n i’n clywed yn llawer rhy aml am bobl yn methu cael y wybodaeth roedden nhw eisiau er mwyn eu helpu nhw i gyrchu’r gwasanaethau cywir. Mae’n bwysig ein bod ni i gyd yn sicrhau bod pobl yn gallu manteisio i’r eithaf ar eu gwasanaethau cyhoeddus drwy sicrhau bod gwybodaeth yn hawdd i’w ffeindio a’i ddeall. Tybed faint o wefannau gwasanaethau cyhoeddus sydd yn wir yn gwneud hyn?

Dyfrig

Synfyfyrio gan Blentyn Bach ar Twitter

Huw Lloyd-Jones
Cyn ein Cynhadledd Craffu sy’n dod lan ar 28 Tachwedd, mae tîm Cyfnewidfa Arfer Da Swyddfa Archwilio Cymru wedi fy mherswadio i gyfrannu erthygl arall sydd yn gosod fy nefnydd ‘datblygiadol’ o gyfryngau cymdeithasol o fewn cyd-destun potensial ar gyfer cynghorau ac aelodau etholiadol unigol. Mae gennym weithdai yn y gynhadledd ar:

• Rôl y Cynghorydd Rhwydweithiol o fewn Craffu; a
• Ymgysylltu â’r Cyhoedd o fewn Craffu.

Mae gan Twitter rhywbeth i gynnig i’r ddau!

Toddler-with-ipad-610x300

Yn fy erthygl ddiwethaf ar y pwnc yma, roedden yn ‘Faban ar Twitter’ – wedi difyrru yn hawdd gan y byd newydd a agorodd o fy nghwmpas, gyda llawer o ‘Rieni Twitter’ yn fy helpu i ddatblygu ac osgoi trwbl. Cwpwl o fisoedd yn hwyrach, dwi nawr yn ystyried fy hun yn Blentyn Bach ar Twitter – rhaid i ni dyfu lan yn gyflym ym myd blogio! Dwi nawr yn fwy annibynnol, ond mae’r perygl yn fwy. Dwi hefyd yn debygol o golli fy nhymer nawr ac yn y man. A chofiwch fod plant bach wastad yn gweld y byd o bersbectif lle maent hwy yn gadarn yn y canol!

Felly pa fath o ymddygiadau Twitter sydd yn gwneud i mi stampio fy nhraed a gwaeddi? Dwi’n cymryd byddai’n dyfod yn fwy goddefgar wrth i fi dyfu lan, ond reit nawr:

• Mae rhai negeseuon ar Twitter, i fod yn onest, yn anhreiddiadol os nad ydych ‘o fewn y grŵp sy’n deall’! Dwi’n deall bod y cyfyngiad 140 nod yn mynnu bod yr awdur yn gryno, ond dwi’n siŵr taw’r bwriad yw ymgysylltu â’ch dilynwyr? Gall negeseuon wedi eu codio, yn llawn hashnod, fod yn ddefnyddiol mewn rhai amgylchiadau ond, yn gyffredinol, mae’r plentyn bach yma yn dylyfu gen a symud ymlaen ar ddiwrnod da a, mewn tymer gwael, yn dechrau pregowtha..!
• Ai fi yn unig sy’n credu bod rhai pobl ar Twitter yn gorwneud? Pan mae fy nghyfrif yn llawn o negeseuon o’r un ffynhonnell (weithiau yn ail-drydar beth maent wedi trydar rhai oriau ynghynt), dwi fethu helpu teimlo taw’r bwriad yw i hunan-hybu, nid ymgysylltu.
• Dwi weithiau yn teimlo’n hapus fy mod wedi creu Tweet wedi ei eirio’n ofalus sydd yn hawlio (yn foesgar) ateb gan rywun neu ryw sefydliad. Mae derbyn dim ateb felly yn fy ngwneud yn ddig, ond mae bathodyn ‘Hoff’ gan y sefydliad (heb ateb) yn gwneud pethau’n waeth! Mae’r llwybr ‘Dad-ddilyn’ wastad yn opsiwn, ond wrth gwrs dwi dal yn teimlo, yn ystod y cyfnod yma, bod hwna ychydig yn anfoesgar ac yn drastig i wneud heb o leiaf esbonio pam!

Ond nid yw popeth yn wael ac mae digon i wneud i mi wenu. Dwi dal yn dilyn cynghorau Gogledd Cymry a nifer o aelodau unigol gyda diddordeb, ac yn aml gydag edmygedd. Dechreuodd un o ‘fy’ nghynghorau rhannu lluniau ar Twitter yn ddiweddar o gŵn ar goll sydd yn cael ei gwarchod gan wardeiniaid, gyda manylion bras ar ble a phryd darganfyddwyd y ci truenus. Dyna ffordd hollol syml a rhad ac am ddim i uno mwy o gŵn gyda’u perchnogion, wrth leihau costau cadw a thâl milfeddyg! Roedd rhai eraill yn amlwg yn cynyddu’r math o ddeunydd maent yn rhannu, yn aml yn hybu digwyddiadau a gweithgareddau lleol o fewn yr ardal, ar y cyd gyda gwybodaeth fwy cyffredin (ond dal yn ddefnyddiol) am swyddi gwag. Fel fi, mae cynghorau yn cael dyddiau da a dyddiau gwael a dwi dal ddim yn sicr eu bod yn defnyddio cyfryngau cymdeithasol yn gyson dda i dynnu sylw ar gyhoeddiadau allweddol ac ymgynghoriadau fel ffordd o ymgysylltu â thrigolion.

Beth am y rhifau? Mae’r plentyn bach yma wedi cael diddordeb mewn data ers oedran cynnar! Mae’r tabl isod yn diweddaru’r rhifau nes i gynnwys yn fy erthygl ddiwethaf:
Cyngor Tweets Yn dilyn Dilynwyr

Cyngor

Tweets

Yn dilyn

Dilynwyr

12/9/13

1/11/13

12/9/13

1/11/13

12/9/13

1/11/13

A

1197

1257

0

61

2735

2928

B

2046

2153

14

17

3402

3647

C

6992

7313

174

197

6597

7041

D

3156

3278

31

31

4097

4391

E

1783

2049

182

208

1646

1850

F

6586

7364

3078

3102

5273

5580

cyfanswm

21,760

23,414

3,479

3,616

23,750

25,437

Beth mae hwn yn dweud wrthym?

• Mewn llai na deufis, mae cynghorau Gogledd Cymru wedi atynnu 1,687 dilynwr ychwanegol – cynnydd o 7.1 y cant! Mae hwna’n golygu bod popeth maent yn trydar yn cyrraedd 7 y cant mwy o bobl na deufis yn ôl!
• Mae rhai newidiadau dramatig wedi bod yn y niferoedd o bobl a sefydliadau eraill bod rhai cynghorau yn dilyn. Mwy o gyfleoedd i ddysgu oddi-wrth eraill, felly.

Felly beth yw’r pwynt?

• Mae defnyddwyr Twitter yn dyfod yn fwy beirniadol wrth iddynt gael fwy o brofiad! Weithiau nid Twitter yw’r ffordd gywir o gyfleu’r neges!
• Mae cyfathrebu clir yn amod gofynnol (ond nid un digonol) ar gyfer ymgysylltu effeithiol, gan gynnwys ymgysylltu â’r cyhoedd o fewn craffu.
• I ymgysylltu’n dda, mae hefyd angen i chi wybod bod cynulleidfa gyda chi ac mae’r gynulleidfa Twitter yn tyfu’n gyflym! Mae’r potensial i gynghorau ddefnyddio Twitter i hysbysebu, ymgysylltu a mesur barn yn enfawr.
• Mae llawer mwy o le i’r canol corfforaethol mewn cynghorau sicrhau bod eu timau cyfathrebu yn hybu cynlluniau, dogfennau ac adroddiadau allweddol gan ddefnyddio Twitter a chyfryngau cymdeithasol eraill.

Dwi’n edrych ‘mlan i Gynhadledd Craffu bydd yn hala fi i feddwl yn y Stadiwm SWALEC ar 28 Tachwedd. Gwnewch yn sicr eich bod yna!

Diolch @Huw711