Sut y gallai Swyddfa Archwilio Cymru symud Data Agored yn eu blaen?

Mae Swyddfa Archwilio Cymru yn ystyried sut y gallwn rannu Data Agored. Cyn gadael y Gyfnewidfa Arfer Da, ystyriodd Dyfrig Williams sut y gallai’r sefydliad symud hyn ymlaen.

Rwy’n gadael Swyddfa Archwilio Cymru ar ôl arwain ar waith Swyddfa Archwilio Arloesol ar gaffael data. Gwnaeth rhan o’m gwaith oedd ystyried sut y gwnaethom ddefnydd gwell o Ddata Agored fel sefydliad, o ran defnyddio data sy’n cael eu rhyddhau gan sefydliadau eraill, a sut rydym yn rhyddhau ein Data Agored ein hunain.

Ble i ddechrau gyda Data Agored?

Cynhaliodd y Gyfnewidfa Arfer Da weminar gyflwyniadol ar Ddata Agored, am iddo gael ei godi fel pwnc yr oedd gan lawer o bobl ddiddordeb ynddo, ond heb fawr o syniad o ran sut a ble i ddechrau. Mae hwn yn fan cychwyn da i unrhyw un sydd â diddordeb mewn deall pam mae hyn yn bwysig.

Pethau allweddol i ni eu gwneud yn y dyfodol

Pan wnaethom gyhoeddi ein Set Ddata Agored gyntaf, gwnaethom roi cyhoeddusrwydd iddi i’r safon uchaf posibl yn unol â’n hadnoddau a’n harbenigedd. Mae 5 Seren Data Agored yn rhoi canllaw inni o ran sut y gallwn wella ein setiau data, ac mae’r wefan yn cynnwys adran costau a buddiannau sy’n amlinellu’r hyn y byddai’n rhaid inni ei wneud.

Roedd ein hymweliad â Llys Archwilio’r Iseldiroedd yn ddefnyddiol iawn oherwydd rhoddodd gyfle inni ystyried sut mae corff archwilio arall yn defnyddio data. Roedd rhywfaint o’r adborth mwyaf defnyddiol gan Roline Kamphuis yn ymwneud â sut maent yn mynd ati’n fwriadol i ddileu manylion personol o ddata i’w gwneud yn haws rhannu rhwng adrannau. Mae angen inni ystyried y data rydym yn eu casglu ac archwilio pa fath o ddata sydd eu hangen arnom a’r hyn sy’n ein hatal rhag eu rhannu. Os mai’r data personol sy’n ein hatal, a oes angen y manylion personol hynny arnom? Gall y sbectrwm data o’r Sefydliad Data Agored fod yn ddefnyddiol iawn wrth ein helpu i ddeall yn well pryd y mae’n briodol rhannu data.

the data spectrum

Rhwydweithiau Mewnol

Roedd hefyd yn ddiddorol iawn dysgu am sut mae Llys Archwilio’r Iseldiroedd wedi sefydlu cymunedau ymarfer. Mae gan staff sy’n gweithio gyda data yn Swyddfa Archwilio Cymru gymaint o wybodaeth y gellir manteisio arni, ond mae angen inni hefyd sicrhau y gallwn wneud y mwyaf o’u harbenigedd fel eu bod yn gallu mynd i’r afael â phrosiectau swmpus iawn. Pan fydd gennym dîm cychwynnol yn ei le, dylem ystyried sut y gallwn feithrin arbenigedd a gallu ac adnoddau fel nad yw gwybodaeth yn cael ei chadw mewn silo yn Swyddfa Archwilio Cymru. Bydd rhywfaint o ddysgu o’r grwpiau a sefydlwyd fel rhan o’r prototeip Archwilio Arloesol er mwyn rhannu arfer da yn ymwneud â’r defnydd o Excel.

Mae hefyd yn bwysig inni feddwl am sut rydym yn storio’r data hwnnw ac a oes unrhyw oblygiadau o ran mor hawdd neu anodd ydyw inni gronni ein data’n fewnol yn Swyddfa Archwilio Cymru. A oes angen inni edrych o’r newydd ar ein proses o gasglu data i weld sut y gallwn wneud y defnydd gorau posibl o’r data er budd rhannau eraill o’r sefydliad? Mae hyn yn gyfle inni ddefnyddio’n hadnoddau yn well a chael mwy o werth o’r data. Mae sut y mae’r data’n cael ei gadw a’i rannu yn bwysig – mae’n angen iddynt fod yn hygyrch er mwyn iddynt allu ychwanegu gwerth ar draws Swyddfa Archwilio Cymru.

Rhaid inni hefyd feddwl am sut y gallwn ychwanegu gwerth yn fewnol drwy wneud data yn agored. A oes adroddiadau sy’n rhaid inni eu cynhyrchu dro ar ôl tro y gallem eu hawtomeiddio a fyddai o fudd i’r staff a’r cyhoedd? A oes potensial inni ryddhau adroddiadau perfformiad mewn ffordd wahanol? Er enghraifft, a allai’r data ar gyfer ein hadroddiad blynyddol gael eu casglu fel dangosfwrdd a’u rhyddhau fel Data Agored? A allai awtomeiddio’r data hyn helpu i symleiddio’r adrodd ac arbed amser staff? Lucy Knight o Gyngor Dyfnaint sy’n rhannu rhai syniadau gwych yn ei Darlith Sefydliad Data Agored.

https://www.youtube.com/watch?v=YlJkoaCZSlM

Rhwydweithiau allanol

Mae bod yn rhan weithredol o rwydweithiau allanol wedi bod yn allweddol i’n llwyddiant, o ran cymdeithasoli ein syniadau a rhyddhau data sy’n ddefnyddiol i bobl.

Mae Sefydliad Data Agored Caerdydd wedi creu map dynamig i ddangos lefelau Treth Gyngor fesul pen y boblogaeth yng Nghymru a hefyd map hecs o Gyfanswm y Gwariant Gros. Daeth hyn yn sgil mynd ati i rannu ein setiau data â phartïon â diddordeb drwy rwydweithiau y mae’r Gyfnewidfa Arfer Da wedi’u datblygu o’r weminar Data Agored a rhwydweithiau mwy sefydledig fel sianeli Slack Data Agored Cymru. Mae ein presenoldeb mewn cynadleddau anffurfiol a chymorth i ddigwyddiadau fel GovCamp Cymru wedi helpu i ddatblygu’r perthnasoedd hyn hefyd. Mae angen inni feithrin y perthnasoedd hyn a pharhau i weithio’n agored er mwyn i bobl allu adeiladu ar ein setiau data ac ychwanegu gwerth atynt. Yn ei dro, bydd hyn hefyd yn ein helpu i ddatblygu ein harbenigedd ein hunain a darganfod setiau data defnyddiol. Mae digwyddiadau fel Gwersyll Data Agored yn cael eu cynnal yn flynyddol, ac maent yn llawn pobl sy’n gwneud defnydd ymarferol o Ddata Agored y gallwn ddysgu ohonynt. Mae blogio a rhannu ein taith wedi bod yn ddefnyddiol iawn wrth greu’r cysylltiadau hyn.

Un ffordd o ymhelaethu ar y rhwydweithiau hyn yw drwy ddigwyddiadau Hac. Mae’r Gyfnewidfa Arfer Da wedi cefnogi Diwrnod Hac y GIG yn flaenorol yng Nghaerdydd, ac mae modelau posibl i’w hystyried yn cynnwys Hac Atebolrwydd (digwyddiad dau ddiwrnod i gymuned Technoleg Dinesig y DU allu cysylltu, dysgu o’i gilydd a chael effaith ar broses ddemocrataidd y DU drwy ddefnyddio technoleg a data llywodraeth agored) a hefyd Hac Atebolrwydd Llys Archwilio’r Iseldiroedd. Drwy gysylltu’n agos â phartneriaid fel ODI Caerdydd, gallem ystyried sut y gallai ein data gael eu defnyddio’n well ac mae hyn yn cyd-fynd â chenhadaeth Swyddfa Archwilio Cymru i helpu gwasanaethau cyhoeddus i wella.

Adnoddau defnyddiol ar gyfer ein taith Data Agored

Sut y gall dulliau ymgysylltu gwahanol helpu i gynnwys y dinesydd yn y broses o ddarparu gwasanaethau cyhoeddus

Yn ein blog diweddaraf, mae Kevin Davies, Pennaeth Ymgysylltu â’r Cyhoedd Cynulliad Cenedlaethol Cymru, yn trafod pwysigrwydd ymgysylltu â dinasyddion…

Mae gwella ymgysylltu â phobl Cymru yn flaenoriaeth fawr i ni yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru, lle rydym yn cynnal amrywiaeth o brosiectau er mwyn ennyn diddordeb dinasyddion o bob rhan o Gymru er mwyn meithrin ymgysylltiad, dealltwriaeth ac ymddiriedolaeth yn yr hirdymor rhwng y Cynulliad a’r bobl y mae’n eu cynrychioli, ac i geisio annog y cyhoedd i gymryd rhan yng ngwaith y Cynulliad yn uniongyrchol.

Rhai blynyddoedd yn ôl ariannodd y Gronfa Loteri Fawr Pathways through Participation, prosiect ymchwil a oedd yn ystyried pam bod unigolion yn cymryd rhan ac yn parhau i gymryd rhan mewn gwahanol fathau o gyfranogiad. Cafodd y prosiect ei redeg gan Gyngor Cenedlaethol Mudiadau Gwirfoddol, mewn partneriaeth â’r Sefydliad dros Ymchwil Gwirfoddoli ac Involve.

Canfu’r prosiect hwn fod y ffactorau canlynol yn chwarae rôl bwysig o ran p’un a yw pobl yn dechrau, yn parhau neu’n rhoi’r gorau i gymryd rhan:

  • Cymhelliant personol, megis helpu eraill, datblygu cydberthnasau, bod â dylanwad, diddordeb mewn pwnc sydd o bwys iddynt;
  • Sbardun, megis ymateb i benderfyniad, neu brofiad bywyd diweddar fel salwch, symud i ardal newydd neu gael plant;
  • Adnoddau, gan gynnwys amser, arian, daearyddiaeth, mynediad i drafnidiaeth, iechyd, sgiliau, profiad, gwybodaeth, a hyder;
  • Cyfleoedd, amgylchedd priodol gydag amodau a chyfleoedd i droi cymhelliant i gymryd rhan yn weithredu.

blog pic welsh

Mae’r ffordd rydym yn cyflwyno ein gweithgareddau a sut rydym yn mesur eu heffeithiolrwydd yn ystyried y ffactorau hyn, i sicrhau, er ein bod yn bodloni’r amcanion tymor byr penodol ar gyfer prosiectau unigol, ein bod hefyd yn deall yr effaith y caiff gwahanol weithgareddau ar ddinasyddion sy’n cymryd rhan, gyda’r nod o annog cyfranogiad democrataidd hirdymor.

Yn ddiweddar dyma ni’n casglu adborth oddi wrth gyfranogwyr dau brosiect. Roedd y cyntaf gyda pherchnogion busnesau bychain ledled Cymru a gymerodd ran mewn cyfweliadau fideo i rannu eu barn ag Aelodau’r Cynulliad ar gyfer ymchwiliad pwyllgor i Ardrethi Busnes yng Nghymru.

Dywedodd yr adborth wrthym y byddai pob cyfranogwr yn cymryd rhan eto petai’n cael y cyfle, a’u bod yn teimlo iddynt gael cyfle i lesio eu barn. Roedd y newidiadau mwyaf o ganlyniad i’w cyfranogiad yn amlwg yn yr ymatebion i’r datganiadau canlynol:

  • ‘Nid oes gan bobl fel fi lais yn y penderfyniadau y mae Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn eu gwneud’: nid oedd dim un o’r cyfranogwyr yn anghytuno â’r datganiad hwn cyn cymryd rhan, o gymharu â 67% a oedd yn anghytuno â’r datganiad ar ôl cymryd rhan.
  • ‘Mae gennyf yr hyder a’r wybodaeth sydd eu hangen i gymryd rhan mewn gwleidyddiaeth’: roedd hanner y cyfranogwyr yn anghytuno â’r datganiad hwn cyn cymryd rhan, tra roedd 88% yn cytuno â’r datganiad hwn ar ôl cymryd rhan.

Cynhaliwyd ymarfer adborth tebyg yn dilyn digwyddiad i ymgysylltu ag unigolion a oedd â phrofiad byw, a’r rhai sy’n gweithio mewn swydd rheng flaen, fel rhan o ymchwiliad pwyllgor i Iechyd Meddwl Amenedigol. Drwy’r ymarfer adborth hwn, gwnaethom nodi’r canlynol:

  • Nid oedd dim un o’r cyfranogwyr wedi ymgysylltu â’r Cynulliad yn uniongyrchol o’r blaen, a dywedodd pob un ohonynt na fyddent wedi cymryd rhan yn yr ymgynghoriad pe na baent wedi cael eu gwahodd i’r digwyddiad;
  • Teimlodd pob un eu bod wedi cael digon o gyfle i fynegi eu barn yn ystod y digwyddiad, a byddai pob un yn cymryd rhan mewn rhywbeth tebyg eto;
  • Roedd gan y cyfranogwyr amrywiaeth gwirioneddol o ddiddordebau gwleidyddol – roedd gan ychydig dros hanner ohonynt lawer iawn / cryn dipyn o ddiddordeb gwleidyddol, tra roedd y gweddill yn honni fod ganddynt rywfaint / ddim llawer o ddiddordeb gwleidyddol;
  • Honnodd 7% fod ganddynt lawer iawn o wybodaeth wleidyddol, 52% eithaf tipyn o wybodaeth a 41% ddim llawer;
  • Pan ofynnwyd a oedd eu lefelau gwybodaeth am wleidyddiaeth Cymru yn well nag yr oedd o’r blaen, roedd y mwyafrif yn cytuno neu’n cytuno’n gryf;
  • Pan ofynnwyd a oedd eu dealltwriaeth o’r gwahaniaeth rhwng Cynulliad Cenedlaethol Cymru a Llywodraeth Cymru wedi gwella, roedd y mwyafrif yn cytuno neu’n cytuno’n gryf;

Ein bwriad yw ceisio casglu’r math hwn o wybodaeth ar gyfer yr amrywiaeth o fentrau ymgysylltu rydym yn eu cyflwyno yn y Cynulliad Cenedlaethol, er mwyn deall yn well pa mor effeithiol ydynt a gwella’r hyn a gynigwn yn y dyfodol, gan sicrhau bod y rhai sy’n cymryd rhan yn ein gwaith mewn gwell sefyllfa i barhau fel dinasyddion sy’n weithredol yn ddemocrataidd.

 

Chwalu’r rhwystrau rhwng pobl sy’n darparu gwasanaethau a phobl sy’n defnyddio gwasanaethau

 

sophie howe

Sophie Howe, Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol Cymru

“Rhaid mynd i’r afael â’r cwestiwn parthed a oes gennym y Gymru a garem drwy ddeialog ddwyffordd gyda’r cyhoedd” meddai Sophie Howe, Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol Cymru; “mae’n rhaid i’r ffordd rydym yn cynnwys pobl symud y tu hwnt i’r dulliau traddodiadol o ymgynghori. Mae dechrau sgwrs gyda phobl yn hanfodol er mwyn trawsnewid gwasanaethau cyhoeddus.”

Mae Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) yn gosod dyletswydd ar gyrff cyhoeddus i gyflawni datblygiad cynaliadwy drwy’r pum ffordd o weithio. Mae hyn yn cynnwys cynllunio ar gyfer y dyfodol hirdymor, atal problemau cyn iddynt godi neu waethygu, integreiddio gwasanaethau ac ar draws y saith nod llesiant cenedlaethol, cydweithio â’r partneriaid cywir ac, yn holl bwysig, cynnwys pobl wrth  iddynt wneud penderfyniadau.

Er mwyn cyflawni’r dyletswyddau hyn, mae ymgysylltu’n briodol o’r dechrau’n deg yn hanfodol i weithredu’r Ddeddf. Rhaid i’r Gymru a garem ‘ni’ fynd y tu hwnt i weision sifil a llywodraeth leol – rhaid iddi gynnwys cymunedau ac unigolion ac ymgysylltu â nhw a gofyn iddynt: ai dyma’r Gymru a garech chi; beth rydych ei eisiau ar gyfer eich teulu a’ch cymuned nawr ac yn y dyfodol. Gall dechrau o safbwynt pobl sy’n byw yng Nghymru ac sy’n defnyddio gwasanaethau cyhoeddus yn aml roi datrysiad llawer symlach i broblemau anhydrin rydym ni fel swyddogion yn ymrafael â nhw.

Dywedodd George Bernard Shaw mai’r broblem fwyaf gyda chyfathrebu yw’r camargraff ei fod wedi digwydd. A all hyn fod yn ddisgrifiad o’n diwylliant presennol o ymgynghori yn y sector cyhoeddus? Rydym yn aml yn cael ein cyfarwyddo i ‘ymgynghori’ â’r gymuned a rhanddeiliaid, ond yn aml mae hyn yn bell iawn o gyfranogiad parhaus, go iawn.

Dywedir yn aml nad oes gan gyrff cyhoeddus yr adnoddau i ddilyn yr Egwyddorion Cenedlaethol ar gyfer Ymgysylltu â’r Cyhoedd nac i gynnwys pobl mewn modd ystyrlon. Ond nid oes rhaid i hyn fod yn ymgysylltiad wyneb yn wyneb dwys (er bod hyn yn effeithiol iawn), gallwn bellach gyfathrebu yn ein bywydau personol mewn nifer o ffyrdd yn defnyddio dulliau digidol cost-effeithiol. Sut y gallwn wneud hyn yn bosibl yn ein bydoedd proffesiynol hefyd?

Nid yw’n syndod bod pobl Cymru wedi sylwi. Yn ôl IPSOS Mori, dim ond 13% o’r cyhoedd oedd yn teimlo fod ganddynt berchnogaeth dros y gwasanaethau roeddent yn eu derbyn. Drwy weithio gyda’r Gyfnewidfa Arfer Da i dreialu’r feddalwedd ‘SeneseMaker’, er mwyn cynnwys pobl yn y gwaith o bennu blaenoriaethau’r Comisiynydd, dyma lawer o bobl yn adrodd eu stori o deimlo’n ddi-rym, wedi ymddieithrio, ac erbyn hyn â dim diddordeb yn yr hyn a oedd yn digwydd. Roedd pobl yn teimlo yr ymgynghorwyd â nhw’n rhy hwyr, y darparwyd gwybodaeth iddynt a oedd mewn iaith dechnegol, y gofynnwyd y cwestiynau anghywir iddynt ac nad oedd llawer ohonynt yn gwybod pa effaith a gafodd eu mewnbwn.

Efallai bod hyn yn amlygu’r ffaith nad oes gan y person cyffredin ddiddordeb mewn ffiniau gwasanaethau a darpariaeth cyllid, nac yn gwerthfawrogi cael ei labelu’n ‘gleient ddefnyddiwr gwasanaethau’ na bod yn rhan o ‘grŵp gwarchodedig’. Effaith yr iaith rydym yn mynnu ei defnyddio i drafod y cyhoedd rydym yn ei wasanaethau, a’r ffaith ein bod yn mynnu creu proses, yw dad-ddyneiddio gwasanaethau cyhoeddus.  Efallai ein bod bellach yn arbenigwyr ar ofyn y cwestiynau cywir, ticio’r blychau cywir, ond yn aml rydym yn dda am fethu’r pwynt.

Enghraifft ddiweddar yw pan adawodd sawl unigolyn sylwadau ar ymgynghoriad gan gyngor ar gau ysgolion. Yn unol â deddfwriaeth cydraddoldeb, gofynnodd y cyngor i’r rhieni am wybodaeth ddemograffig fanwl. Fodd bynnag, ni ofynnodd yr ymgynghoriad a oedd unrhyw rheini ddim yn gallu gyrru, er gwaetha’r ffaith mai dim ond drwy yrru’n unig y gellid cyrraedd yr ysgol.

Mae’r enghraifft hon yn wers ein bod, drwy gynnwys pobl, mewn gwirionedd yn trafod “pobl”! Pobl sy’n famau, tadau, meibion, merched, cymdogion a ffrindiau.

Dywed Sophie Howe: “Credaf y gallwn fynd tipyn o ffordd i chwalu’r rhwystrau biwrocrataidd a all fodoli weithiau rhwng pobl a gwasanaethau. Siawns drwy gerdded milltir yn eu hesgidiau nhw, gallwn wneud gwasanaethau cyhoeddus ychydig bach yn fwy dynol?”

Mae’r Gyfnewidfa Arfer Da yn cynnal digwyddiad ‘Sut y gall dulliau ymgysylltu gwahanol helpu i gynnwys y dinesydd yn y broses o ddarparu gwasanaethau cyhoeddus’ ar 6 Medi yng Nghaerdydd, ac ar 28 Medi yn Llanrwst, Conwy.

Bydd y seminarau hyn yn dechrau ystyried pa mor dda ydym o ran cael y gwir ddarlun gan ein cymunedau, deall y bywydau mae pobl yn eu byw, pa ddulliau y gallwn eu defnyddio i ddeall yr heriau y mae pobl yn eu hwynebu, yr hyn sy’n eu hysgogi a’r hyn a fyddai’n eu helpu i fyw bywydau hapusach a mwy bodlon.

Sut y gallwn gydgynhyrchu gwasanaethau cyhoeddus?

Pam nad ydym yn cydgynhyrchu gwasanaethau cyhoeddus? Yn y darn hwn, mae Dyfrig Williams yn ystyried sut y gall gwasanaethau cyhoeddus symud o fodel cyfranogi seiliedig ar ddiffyg i fodel seiliedig ar asedau.

Erbyn i’r blog hwn fynd yn fyw byddaf wedi gadael Swyddfa Archwilio Cymru, sy’n drueni oherwydd seminar y Gyfnewidfa Arfer Da Sut y gall dulliau ymgysylltu gwahanol helpu i gynnwys y dinesydd yn y broses o ddarparu gwasanaethau cyhoeddus yw’r union beth i mi. Treuliais dair blynedd yn gweithio yn Cyfranogaeth Cymru, ac yn ystod y cyfnod hwnnw daeth cydgynhyrchu i’r amlwg yng Nghymru fel ffordd o sicrhau bod gwasanaethau cyhoeddus yn fwy ymatebol, atebol ac effeithiol. Os ydych yn ansicr am y cysyniad, mae’r darn hwn gan Noreen Blanluet yn drosolwg gwych. Yna ymunais â Swyddfa Archwilio Cymru a threulio pedair blynedd yn gweithio yma, lle mae cydgynhyrchu wedi parhau i fod yn bwnc llosg. Felly rydym bellach wedi treulio’r rhan fwyaf o’r degawd diwethaf yn trafod sut y gallwn gydgynhyrchu gwasanaethau â dinasyddion. Felly pam nad yw’n digwydd mewn gwirionedd?

Canolbwyntio ar broses

Yn y Gyfnewidfa Arfer Da, rydym yn cael trafodaethau cyson am sut y mae angen inni ganolbwyntio ar ganlyniadau. Rydym wedi gweld cymaint o sefydliadau sydd wedi ymgolli yn y broses fel nad ydynt yn cwestiynu a yw gwasanaethau’n cyflawni eu nodau yn y pen draw mwyach. Rwy’n credu ein bod i gyd wedi clywed pobl yn dweud ‘Dyma’r ffordd rydym wedi gwneud pethau erioed’.

Y broblem yw bod ymgynghori wedi dod yn broses gynnwys ragosodedig ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus. Mae’n haws inni fel sefydliadau nodi ein materion ac yna cael dinasyddion i roi sêl bendith ar y syniadau. Y broblem yw bod hyn yn arwain at wasanaethau sy’n diwallu anghenion sefydliadau yn lle adeiladu ar asedau dinasyddion. Mae’r tabl hwn gan Nurture Development yn dangos sut y mae dull seiliedig ar ddiffygion fel ymgynghori traddodiadol yn y sector cyhoeddus yn cymharu â dull seiliedig ar asedau fel cydgynhyrchu.

blog table

Mae Cyfrifianellau Cyllideb yn enghreifftiau da o ddulliau seiliedig ar ddiffyg, lle mae pobl yn cael yr opsiwn o ddyrannu arian tuag at wasanaethau a ddylai gael blaenoriaeth yn eu barn hwy. Gall hyn helpu pobl i ddeall yr anhawster mae sefydliadau’n wynebu wrth ddyrannu cyllid tuag at systemau penodol, ond nid ymgynghori go iawn yw hyn. Nid oes ganddynt lais gwirioneddol wrth lunio sut beth yw’r gwasanaethau hyn na sut mae’r sefydliad wedi’i gyflunio, ac felly’n anaml iawn y mae’n arwain at newid gwirioneddol. Mae’n gosod pobl a gwasanaethau yn erbyn ei gilydd, ac mae mor rymusol â gofyn i bobl pa fraich yr hoffent gael ei thorri i ffwrdd.

Atal

Mae cyfranogiad ac atal wrth wraidd y Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant a Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol. Mae’r rhain yn cyd-fynd â’i gilydd yn daclus. Mae cipolwg cyflym ar dabl Nature Development yn dangos nad yw dull ataliol yn bosibl gyda model adweithiol sy’n seiliedig ar ddiffygion. Rhaid i ni gynnwys dinasyddion yn gynharach yn y broses er mwyn iddynt allu helpu i lunio a darparu gwasanaethau, yn hytrach na disgwyl iddynt roi sylwadau ar gynlluniau gwasanaethau cyhoeddus. Os ydym am i bobl gydgynhyrchu gwasanaethau, rhaid inni rannu grym â hwy yn wirioneddol – rydym yn annhebygol o gael y màs critigol sydd ei angen os byddwn yn dal gafael ar awenau grym yn rhy dynn ein hunain. Pam ddylai pobl gydgynhyrchu gwasanaeth a gafodd ei ddarparu’n ffurfiol gan y sector cyhoeddus? Rhaid i ni ofyn ‘Beth sydd ynddo i mi?’ a meddwl am sut y gall cydgynhyrchu ychwanegu gwerth gwirioneddol o safbwynt dinasyddion neu gymuned.

Mae’n ddiddorol tu hwnt gweld yr hyn a all ddigwydd pan fyddwn wirioneddol yn rhannu grym. Yn Better Reykjavik, dywedwyd yn glir wrth wleidyddion na fyddai eu cyffredinedd yn cael eu derbyn mwyach, ac fe gymerodd dros 40% o’r etholwyr ran yn y fenter. Mae’n werth gwylio’r fideo hynod ysbrydoledig isod. A oes agweddau ar y dull hwn y gallwn eu haddasu i ddiwallu ein hanghenion?

Mae angen inni gyd ddechrau meddwl am sut y gallwn i gyd rannu grym fel gwasanaethau cyhoeddus a sut beth yw cydgynhyrchu gwirioneddol. Os gallwn wneud hynny, rydym yn llawer mwy tebygol o ddarparu gwasanaethau sy’n diwallu gofynion deddfwriaeth Cymru. Ond yn bwysicaf oll, mae’n golygu ein bod yn darparu gwell gwasanaethau cyhoeddus sy’n gwell

Gŵyl Dai: Bowlenni Pysgod, methiant a chymhlethdod

Cyflwyniad yng Ngŵyl Tai. Cynhaliwyd yn y Depo, sef lleoliad hyblyg ar gyfer digwyddiadau creadigol

Read this blog post in English

Yn ddiweddar cynhaliodd y Sefydliad Tai Siartredig yr Ŵyl Dai sydd yn fath newydd o ddigwyddiad er mwyn rhannu ffyrdd newydd o weithio. Mae Dyfrig Williams yn rhannu’r hyn a ddysgodd isod.

Yn ddiweddar, rwyf wedi bod yn gweithio gyda’r Sefydliad Tai Siartredig er mwyn rhannu’r hyn a ddysgwyd o’u gwaith Frontline Futures gyda gwasanaethau cyhoeddus ehangach. O ganlyniad, fe wnes i gael gwahoddiad i gymedroli trafodaeth Bowlen Bysgod er mwyn rhannu straeon am atebion ac arloesi yn yr Ŵyl Dai, a gafodd ei chynnal yn y Depot yng Nghaerdydd.

Beth ar y ddaear yw Bowlen Bysgod?

Graffig o gynllun ar gyfer bowlen bysgod, sydd gyda phum cadair sydd wedi'u hamgylchynu gan gylchoedd consentrig o gadeiriauCwestiwn Dda. Roedd yn rhaid i mi wneud ychydig o waith ymchwil ymlaen llaw er mwyn deall beth ydoedd a’r hyn y byddai’n rhaid i mi ei wneud. Mewn gwirionedd, mae’n gyfle i drafod pwnc mewn fformat nad oes iddo lawer o strwythur.

Caiff nifer o gadeiriau eu gosod o amgylch grŵp llai o gadeiriau. Caiff rhai cyfranogwyr eu dewis i lenwi’r bowlen bysgod, tra y bydd gweddill y grŵp yn eistedd ar y cadeiriau y tu allan i’r fowlen bysgod. Mae cymedrolwr yn cyflwyno pwnc ac mae’r cyfranogwyr yn dechrau ei drafod. Mae’r gynulleidfa y tu allan i’r fowlen bysgod yn gwrando ar y drafodaeth a gallant gymryd rhan drwy eistedd mewn sedd wag yn y canol, ac yna mae’n rhaid i un o’r siaradwyr yn y canol wneud ei ffordd i’r cadeiriau ar y tu allan.

Mae iteriad yn allweddol

Siaradodd Esko Reinikainen am bwysigrwydd iteriad yn ei gyflwyniad ar ddechrau’r diwrnod. Cawsom gyfle i ailadrodd ein Bowlen Bysgod ar ôl casglu adborth gan gyfranogwyr. Dechreuon ni ychydig yn araf yn y Fowlen Bysgod gyntaf achos roeddwn i eisiau i bawb ddod yn gyfarwydd â’r broses drwy ganolbwyntio ar gwestiynau. Ond erbyn diwedd y sesiwn gyntaf, roeddem wedi magu cryn dipyn o stêm ac roedd y cyfranogwyr wir yn cymryd rhan wrth herio’r hyn roeddynt yn ei glywed a’r ffyrdd y gellid gwella gwasanaethau. Felly ar gyfer yr ail dro fe wnaethon ni hedfan drwy’r trafodaethau cychwynnol ac annog pobl i gyfrannu yng nghanol y cylch. Os oes ydych chi’n bwriadu hwyluso Bowlen Bysgod, golyga hyn fod popeth yn llifo ychydig yn well a chawsom fwy o gyfle i rannu arfer da.

Dysgu o fethu

Fe wnaeth Esko hefyd crybwyll cysyniad Amy C. Edmondson o Weithio mewn Timau yn ystod ei gyflwyniad, sy’n dechrau drwy helpu pobl i fod yn chwilfrydig, yn frwdfrydig ac yn bendant. Cyfeiriais at un o gysyniadau eraill Edmunson, ei Hystod o Resymau dros Fethiant. Rwy’n credu fod hwn yn adnodd defnyddiol ar gyfer edrych ar fethiant a nodi camau gweithredu dilynol. Siaradom gryn dipyn am Ymddiriedaeth yn ystod ein sgyrsiau (ac ysgrifennais y blogbost hwn ynglŷn â pham bod ymddiriedolaeth yn bwysig i arloesedd eisoes), a chredaf fod ei dadansoddiad o’r hyn sy’n cyfiawnhau bai yn adnodd defnyddiol ar ein cyfer ni fel staff sector cyhoeddus. Wrth gwrs mae yna adegau lle na fydd methiant yn opsiwn mewn gwasanaethau cyhoeddus, ond yn rhy aml rydym yn bwrw bai mewn amgylchiadau amhriodol.

Rhannodd Ian o The Wallich ei hanes trist o’r llwyfan am y ffordd y daeth i fod yn ddigartref. Gallai fod wedi ymddangos ar radar un o nifer o wasanaethau cyhoeddus (iechyd, gwasanaethau cymdeithasol, tai neu’r trydydd sector), ond The Wallich a’i helpodd pan oedd mewn angen. Mae cymhlethdod ei sefyllfa’n golygu, mewn sefyllfa o’r math hwn, y dylem fod yn edrych i  rannu gwersi ynglŷn â’r hyn y gallwn ei wneud yn well, ac eto mae ofni cael y bai yn rhwystr rhag dysgu, rhannu ac arloesi mewn gwasanaethau cyhoeddus.

Gweithio mewn amgylcheddau cymhleth

Fframwaith Cynefin, sydd wedi'i rannu'n barthau Cymhleth, Dyrys, Chaotic, Syml ac AnhrefnRhannais Fframwaith Cynefin yn ystod ein trafodaethau. Rydym wedi’i ddefnyddio yn y Gyfnewidfa Arfer Da i’n helpu i feddwl ynglŷn â’r ffordd rydym yn rhannu arfer. Mewn amgylchiadau syml lle gallwn ragfynegi popeth sydd am ddigwydd, mae un ffordd gywir o wneud pethau, er enghraifft mewn amgylcheddau a reolir, fel gweithgynhyrchu. Ond mewn amgylcheddau cymhleth, fel yr amgylcheddau y mae tai a gwasanaethau cyhoeddus eraill yn aml yn gweithredu ynddynt, nid oes dull gweithredu sy’n ateb i bawb. Dyma pryd mae llawer o’r dulliau gweithredu y soniodd Esko amdanynt fwyaf priodol – mae angen i ni brofi, prototeipio ac ailadrodd.

Rhaid i ni hefyd feddwl am sut y gallwn leihau ein cymhlethdod sefydliadol fel y gallwn leihau ein peryglon posibl. Oes angen i ni greu mwy o bolisïau ar gyfer pob amgylchiad posibl? Allwn ni symud o broses i gynhyrchiant er mwyn grymuso staff i wneud penderfyniadau gwell yn lle hynny? Mae Paul Talyor wedi ysgrifennu blogbost gwych am hyn, a rhoddodd Owain Israel o Charter Housing enghraifft dda o roi hyn ar waith gan eu bod yn gwneud llai o waith archwilio ffurfiol er mwyn edrych ar ffyrdd mwy hyblyg o wirio tai. Nododd Neil Tamplin fod hyn yn achos prin o rywun yn ceisio gwneud ei hun yn anarferedig, ac mae Paul wedi ysgrifennu post da arall sy’n werth ei ddarllen ynglŷn ag anarferiant bwriadol fel ffordd o ysgogi arloesedd.

Siaradodd Neil am weithio’n agored ar y panel, a dydw i ddim wedi dod ar draws unrhyw un yn y gwasanaeth cyhoeddus sy’n gwneud hyn yn well nag ef. Mae ei Braindumps yn enghraifft wych o weithio agored gan eu bod yn grynodebau anhygoel o’i wythnos gwaith ac adnoddau diddorol. Mae hyn mor bwysig oherwydd er nad oes un dull gweithredu sy’n ateb i bawb sy’n gweithio i ni mewn amgylcheddau cymhleth, does dim byd yn ein rhwystro rhag dysgu gydag eraill ac addasu’r hyn y mae pobl eraill yn ei wneud. Yn briodol iawn, mae Neil eisoes wedi ysgrifennu blogbost gwych am y digwyddiad, a dydw i ddim yn gallu rhoi hwn yn well nag ef:

“Os oes gan eich diben rywbeth i’w wneud â gwella bywydau pobl sydd angen tai, yna baswn i’n dadlau bod dyletswydd foesol arnoch i rannu unrhyw beth sy’n datblygu’r achos hwnnw, waeth pa mor fach neu anarwyddocaol y mae’n ymddangos.”

Ar ôl siarad cymaint am gymryd risgiau a dysgu o fethu yn y blogbost hwn, roeddwn am orffen drwy ddweud pa mor wych oedd hi fod y Sefydliad Tai Siartredig wedi mentro gyda fformat a lleoliad gwahanol iawn. Roedd y digwyddiad yn sicr yn wahanol iawn i ddigwyddiad gwasanaeth cyhoeddus traddodiadol, ac fe sbardunodd ambell drafodaeth a rhoddodd bwyntiau trafod i mi wrth gyfarfod pobl newydd. Gobeithio y gwnaethoch chi ddysgu cymaint â fi o’r digwyddiad fel y gall pob un ohonom wneud gwahaniaeth ymarferol wrth wella bywydau pobl.

Archwilio arloesol: Dysgu a rhannu gyda Llys Archwilio yr Iseldiroedd

Ffotograff o fflagiau rhanbarthau'r Iseldiroedd yn amlinellu ochr y dŵr yn yr Hâg

Read this blog post in English

Beth all Swyddfa Archwilio Cymru ei ddysgu oddi wrth ddull Llys Archwilio yr Iseldiroedd o ymdrin ag arloesedd? Ymwelodd Dyfrig Williams â’r Hâg i weld sut mae’n gweithio ac i rannu gwaith y Gyfnewidfa Arfer Da.

Ym mis Mai cefais gyfle i ymweld â Llys Archwilio yr Iseldiroedd er mwyn dysgu rhagor am ei brosiect Doen (sy’n golygu ‘Gwneud’) a’i ddull o ymdrin ag arloesedd. Mae ei holl ddulliau gweithredu yn deillio o ddysgu drwy wneud, sy’n fantra gwych. Drwy gydol yr ymweliad, bu staff yn agored wrth rannu eu llwyddiannau a’u methiannau mewn prosiectau newid ymarferol iawn. Mae eu meddylfryd diogel i fethu yn allweddol o ran darparu’r gofod ar gyfer y dysgu a’r gwelliant hwnnw.

Roeddwn wedi rhannu gwaith y Gyfnewidfa Arfer Da gyda Mark Smolenaars a Sanne Kouwenhoven o Lys Archwilio yr Iseldiroedd yng Nghaerdydd fis ynghynt. Roeddwn i, Steve Lisle (sy’n arwain y prosiect Archwilio Sydd ar Flaen y Gad) a Mike Usher (ein Harweinydd Sector Iechyd a Llywodraeth Ganolog, ac sydd hefyd yn gweithio ar ein Hastudiaethau Ymchwilio) yn ffodus i gael ein gwahodd i’r Iseldiroedd i rannu ein gwaith gyda’u cydweithwyr, a hefyd i ddysgu mwy am eu dull o ymdrin ag arloesedd, fel y gallwn addasu eu dulliau gweithredu i ddiwallu ein hanghenion.

Edrych yn wahanol ar archwilio

Yn y Gyfnewidfa Arfer Da, rydym bob amser yn dweud nad oes yna ddull gweithredu “sy’n addas i bawb”. Efallai bod gennym lawer o bethau’n gyffredin gyda Llys Archwilio yr Iseldiroedd (mae gennym tua’r un nifer o staff ac felly mae gennym yn fras yr un heriau o ran nodi capasiti a chynyddu mentrau newid) ond mae rhai gwahaniaethau hefyd (mae sector cyhoeddus yr Iseldiroedd yn cynnwys casinos – alla i ddim dychmygu sut beth yw’r archwilio hyn!).

Pan wnaethom ddechrau edrych ar ei ddull o ymdrin ag arloesedd, un o’r pethau allweddol a’m trawodd oedd fod ganddo amrywiaeth o staff sy’n cyfrannu pethau gwahanol iawn at y sefydliad. Nid yn unig mae hyn yn osgoi meddylfryd grŵp, mae hefyd yn cyflwyno setiau sgiliau gwahanol yn ei waith.

Cefais gyflwyniad gan Linda Meijer, archwilydd sydd wedi dod yn ddylunydd. Roedd yn ddiddorol clywed sut roedd ei sgiliau dylunio wedi ei arwain at ofyn cwestiynau data mewn ffyrdd gwahanol, fel y dangosodd ei ganfyddiadau. Roedd hyn yn arbennig o ddefnyddiol wrth archwilio cynnyrch sydd â’r marc CE, sy’n dangos bod cynhyrchion yn ddiogel ac y gellir eu gwerthu ar y farchnad Ewropeaidd.

Gwnaethom hefyd drafod y ffaith fod gan Lys Archwilio yr Iseldiroedd Newyddiadurwr Ymchwilio yn gweithio iddo, a oedd yn hynod ddefnyddiol i Swyddfa Archwilio Cymru gan fod gennym ni ein tîm Astudiaethau Ymchwilio ein hunain. Roedd dealltwriaeth Jaco Alberts o hyn yn ddiddorol wrth iddo sôn am y ffordd y mae’n cymhwyso ei arbenigedd at ei rôl.

Gwnaethom hefyd glywed sut y gwnaeth y Llys rannu ei arbenigedd drwy archwiliad cyfranogol o sefydliadau addysg uwch. Gwnaethant ofyn i aelodau o bob cyngor myfyriwr wirio rhag-fuddsoddiadau ac edrych ar sut mae fframwaith cyllideb y sefydliad yn gweithio, sy’n golygu y cawsant gyfle i fanteisio i’r eithaf ar y wybodaeth sydd ar gael o fewn sefydliadau. Rhoddodd y dull gweithredu rhyfeddol hwn rywbeth i gnoi cil drosto wrth i ni ystyried gweithio yn unol â Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol, gan mai un o’r pum ffordd o weithio a amlinellir yw drwy gyfranogiad.

Data

Un o’r meysydd o ddiddordeb i mi oedd y ffordd y mae Llys Archwilio yr Iseldiroedd yn defnyddio data, gan fy mod wedi bod yn arwain gwaith Swyddfa Archwilio Cymru ar gasglu data fel rhan o’n gwaith Archwilio Arloesol. Mae’r ffordd y mae’r Llys yn cynnwys pobl o wahanol gefndiroedd hyd yn oed yn treiddio i’w waith data, wrth i ni glywed sut mae’n manteisio i’r eithaf ar interniaid data.

Fel gydag unrhyw ymarfer a rennir, roedd yn ddiddorol clywed sut mae Llys Archwilio yr Iseldiroedd yn mynd i’r afael â heriau hefyd. Rhannodd Roline Kamphuis wybodaeth am y ffordd mae’r sefydliad wedi sefydlu cymunedau ymarfer o amgylch R, y maent yn gobeithio a fydd yn cynorthwyo’r sefydliad i ryddhau capasiti ei staff data. Gwnaethom glywed sut mae’r Llys ar hyn o bryd yn treulio llawer o’i amser yn glanhau data, sy’n golygu y gall sicrhau bod data a rennir ar gael at ddefnydd ehangach. Drwy lanhau’r data’n effeithiol ar ddechrau’r archwiliad, mae’n gwneud y gwaith yn llawer haws i’r staff wrth i’r gwaith ddatblygu.

Gwnaeth hefyd sôn am y ffordd mae’n defnyddio R ac SPSS yn arbennig, gan fod gan y Llys sgript y gellir ei defnyddio ar gyfer trywydd archwilio. Drwy ddatblygu sgript mewn R a raglennwyd ymlaen llaw, gall sicrhau bod allbynnau yn gydnaws ag arddull mewnol. Hefyd gan fod R yn cynhyrchu dogfennau Word ac Excel, mae’n golygu y gall archwilwyr weld a deall y camau a gymerwyd wrth weithio gyda’r data.

Ffotograff o Steve Lisle yn cyflwyno ar Brosiect Archwilio Sydd ar Flaen y Gad i Lys Archwilio'r Iseldiroedd

Steve Lisle yn cyflwyno ar Brosiect Archwilio Sydd ar Flaen y Gad i Lys Archwilio’r Iseldiroedd

Rhannodd Rudi Turksema wybodaeth am sut roedd Llys Archwilio yr Iseldiroedd wedi cynnal digwyddiad hacio atebolrwydd, a olygodd ei fod wedi gallu cynnwys rhanddeiliaid allanol yn ei waith data. Drwy weithio mewn partneriaeth ag amrywiaeth o sefydliadau eraill, roedd y Llys yn gallu ehangu mynediad at amrywiaeth o setiau data ar y diwrnod. Soniais fod y Gyfnewidfa Arfer Da wedi cefnogi Diwrnod Hacio’r GIG yng Nghaerdydd, ond nad oeddwn yn siŵr a oedd gennym y capasiti fel sefydliad i gynnal digwyddiad o’r fath eto. Ond gwnaethant ein hannog i gynnal digwyddiad tebyg gan ei fod wedi eu helpu i rannu eu gwaith a chynnwys ystod eang o bobl. Rydym eisoes wedi gweld beth sy’n digwydd pan fyddwch yn gwneud data’n agored a hygyrch, gan fod Ben Proctor a’r Sefydliad Data Agored wedi dechrau defnyddio tablau Google Fusion i greu mapiau ac ychwanegu gwerth at ein set data agored gyntaf. Yn sicr rhoddodd hyn rhywbeth i mi gnoi cil drosto o ran sut y gallai digwyddiad o’r fath ein helpu i ddatblygu ein defnydd o ddata ymhellach ac aeddfedrwydd ein data ein hunain.

Dysgais lawer iawn o’m taith i’r Iseldiroedd. Roedd yn ddiddorol gweld teithiau cyfatebol ein sefydliadau i sicrhau bod archwilio yn addas at y diben yn yr unfed ganrif ar hugain. Diolch i bawb yn Llys Archwilio yr Iseldiroedd am eich croeso a’ch lletygarwch – rydych yn sicr wedi helpu i lywio ein taith dysgu ac mae eich arbenigedd wedi bod yn amhrisiadwy wrth ein helpu i symud ymlaen gyda’n gwaith arloesol ein hunain.

Gadael y Gyfnewidfa Arfer Da

Ar ôl gweithio yn Swyddfa Archwilio Cymru am bedair blynedd, bydd Dyfrig Williams yn gadael tîm y Gyfnewidfa Arfer Da ar 11 Awst. Mae’n blogio isod ar ei amser gyda’r mudiad a’i gynlluniau ar gyfer y dyfodol.

Ffotograff o Dyfrig Williams yn GovCamp Cymru

Rydw i wedi cael ddiddordeb mewn gwella gwasanaethau cyhoeddus ers dechrau fy ngyrfa gyda Chyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru, ac mae’r swydd hon wedi teimlo fel cael fy mod i’n cael fy nhalu i ddilyn fy hobi gryn dipyn o’r amser. Rwyf wedi cael cyfle i gyfuno fy niddordebau personol, er enghraifft mynd i ddigwyddiadau fel GovCamp Cymru a LocalGovCamp, â’m bywyd proffesiynol lle rwyf wedi cydweithio’n agos â rhanddeiliaid mewnol ac allanol er mwyn canfod gwir bwrpas gwasanaethau cyhoeddus yn yr unfed ganrif ar hugain.

Gweithio gydag arwyr

Ymunais â’r tîm o gefndir ym maes ymgysylltu â’r cyhoedd ar ôl gweithio yn Cyfranogaeth Cymru am dair blynedd. Fy nghred erioed yw bod gwasanaethau cyhoeddus yn gweithio orau pan fydd pobl yn cael cyfle i lunio’r gwasanaethau hynny y maent yn eu defnyddio. Mewn rhai ffyrdd, mae fe wedi bod yn hynod o ddiddorol gweld sut mae datblygiadau technolegol wedi gwthio’r agenda yma yn ei flaen yn ystod y blynyddoedd diwethaf. Does dim ots pa sector neu wasanaeth rydych chi’n gweithio ynddo, fel arfer bydd rhywun mewn digwyddiad rydych chi’n mynd i yn siarad am effaith technoleg ddigidol ar eich gwaith. Ac fe ddaw’r ffocws anochel ar anghenion defnyddwyr o hynny, sef sail gwasanaethau digidol llwyddiannus.

Rwy’n mwynhau cymaint o bethau am y swydd, yn enwedig y ffordd y mae fe wedi herio fi. Weithiau mae’r her honno wedi dod o’r ffaith fy mod i’n gyffredinolwr yn cydweithio ag arbenigwyr i rannu eu stori. Ar adegau, mae’r cyfryngau cymdeithasol wedi rhoi her i mi, gan fod y swydd hon wedi fy helpu fi i gysylltu â phobl sy’n gwneud pethau arbennig ac yn gwthio’r ffiniau yn eu meysydd. Ac weithiau rwyf wedi cael fy herio mewn modd cefnogol gan fy nghydweithwyr. Ni allaf wedi gofyn am gydweithwyr gwell. Diolch Beth, Chris ac Ena – rydych chi’n arwyr! Rwy’n mynd i weld eisiau ein gwleddoedd ‘Ready, Steady, Cook’ gyda sbarion amser cinio.

Rwyf hefyd yn gadael Cymru, sy’n golygu fy mod yn gadael ar adeg gyffrous i wasanaethau cyhoeddus yng Nghymru a Swyddfa Archwilio Cymru. Daeth Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol i rym flwyddyn yn ôl, a wnaeth bennu nodau hirdymor Cymru. Fel y dywedodd Nikhil Seth o’r Cenhedloedd Unedig, “beth mae Cymru’n ei wneud heddiw, bydd gweddill y byd yn ei wneud yfory”. Mae hyn yn heriol ac yn gyffrous i Swyddfa Archwilio Cymru hefyd, wrth i ni fynd i’r afael â sut rydych yn archwilio’r deddf arloesol yma’n effeithiol.

Research in Practice

Hefyd, mae’r Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Lles mewn grym ers blwyddyn ac, unwaith eto, mae’n rhoi pobl wrth wraidd y gwaith o ddarparu gwasanaethau cyhoeddus. Fe wnes i gweithio gyda Phanel y Dinasyddion ar gyfer Gwasanaethau Cymdeithasol yng Nghymru (sef un o’r darnau mwyaf anhygoel o waith rwyf wedi bod yn rhan ohono erioed), a gyfrannodd at lunio’r ddeddf.

Gobeithio y bydd y profiad hwn o fudd i mi pan fyddaf yn dechrau yn fy rôl newydd fel Cydlynydd Digwyddiadau Dysgu yn Research in Practice. Mae Research in Practice yn cefnogi ymarfer sy’n cael ei lywio gan dystiolaeth gyda phlant a theuluoedd. Rwy’n hoff iawn o Fodel Triongli’r prosiect.

Yn fy rôl bresennol, bydd pobl yn gofyn i mi o bryd i’w gilydd pam nad yw arfer da yn teithio’n dda (gweler y blog hwn gan Chris Bolton am ripóst gwych!), gan anghofio ein bod ni’n rhoi newidiadau ar waith mewn amgylcheddau sy’n hynod o gymhleth. Rwy’n hoff iawn o’r ffordd y mae damcaniaeth Research in Practice yn seiliedig ar ymarfer a bywydau bob dydd pobl, ac rwy’n edrych ymlaen yn fawr at fod yn rhan o hynny.

Rwyf hefyd yn edrych ymlaen yn fawr at yr ystod eang o gyfleoedd dysgu a gynigir gan y prosiect. Un o’n hegwyddorion craidd yn y Gyfnewidfa Arfer Da yw nad yw un ateb yn addas i bawb, felly mae’n wych gweld prosiect sydd ddim yn canolbwyntio ar hyfforddiant fel ffordd o ddiwallu holl anghenion gwasanaethau cyhoeddus, fel y gwelir yn aml yn y sector cyhoeddus. Yn benodol, mae’r ffordd maen nhw’n mynd ati i gynnal Prosiectau Newid i nodi atebion i heriau penodol yn ddiddorol dros ben.

Ac ar lefel bersonol, bu’n rhaid i mi ganslo fy nghyfweliad ar y funud olaf er mwyn cefnogi fy nheulu ar ôl i’m wncwl gael trawiad ar y galon. Mae’r ffaith bod Research in Practice wedi aildrefnu’r cyfweliad a rhoi cyfle arall i mi yn siarad cyfrolau o sut maen nhw’n canolbwyntio ar yr unigolyn, ac rwy’n edrych ymlaen yn fawr at eu had-dalu am roi’r cyfle yna i mi.

Dod yn ôl i Gymru

Byddaf yn dychwelyd i Gaerdydd ar gyfer GovCamp Cymru, sef yr angynhadledd undydd ar lywodraeth a gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru. Gobeithio y byddaf gyfle i weld llawer ohonoch sydd wedi gwneud fy nghyfnod yn y Gyfnewidfa Arfer Da mor gofiadwy, ac edrychaf ymlaen at gymdeithasu’n iawn gyda fy nghydweithwyr yn Swyddfa Archwilio Cymru cyn i mi fynd. Diolch yn fawr hefyd i chi am ddarllen fy mlogiau yma dros y pedair blynedd ddiwethaf. Byddaf yn parhau i flogio ar Medium, a chofiwch gadw mewn cysylltiad â mi ar Twitter er mwyn i mi gael gwybod am y gwaith da rydych i gyd yn ei wneud.

Pob lwc gyda’ch gwaith!